Nakon mjesec dana u ratu za koji se obje strane spremaju četvrt stoljeća, došlo je do usporavanja frontalnih sučeljavanja, zbog nejasno formiranih linija, pa izgleda kao da je nastupilo zatišje, a nije. Sa postignutim do sada, obje strane mogu biti djelimično zadovoljne, azerska nešto više.
Sa armenskog stanovišta, može se zaključiti da su prve linije izdržale većinu naleta kako je planirano - oko 90 procenata svih prvih položaja je odbilo azerske napade, do pomjeranja je došlo jedino na sjevernoistočnom ćošetu, a ta azerska ofanziva je amortizirana. Na jugoistoku je došlo do većeg proboja i prolaza azerskih jedinica nizinama i dolinama rijeka, prvo ravno na zapad, a potom na sjeverozapad, sve do granice sa Armenijom. Pri ulasku u "lijevak" prema laçinskom koridoru, azersko napredovanje je usporeno do skoro potpunog zastoja.
Većina do sada izgubljenih teritorija je ionako bila na pregovaračkom stolu, a jednom kada se zaustavi azersko napredovanje, možda će biti moguće povratiti neke od njih. Vrijeme, u oba značenja, ide Armencima na ruku, i što se duže oteže ovaj sukob, veće su prilike da će se neke od velikih sila, kao i šira međunarodna zajednica, podstaknute armenskom dijasporom, aktivnije uključiti u sukob nametanjem nekog primirja, čime se sukob opet zamrzava bez konačnog dogovora. Sličan razvoj situacije je armenska komanda predviđala kroz brojne scenarije, pa je tako i postavljala odbrambene položaje.
Istina je da veliki broj arcakovskih snaga, čak i elitnih jedinica, nije uveden u borbu, jer iste čame čekajući azerske tenkove na prvim linijama isturenim duboko ispred Nagorno Karabaha... a tenkova nema. U stvari, tenkovi su tu, samo ne napadaju. Na donjojoj slici se vidi koliko su isturene netaknute arcakovske linje odbrane na istoku:
Ono što se nije odvijalo u skladu sa armenskim planovima su samo dvije stvari, ali dvije stvari koje za Arcakovce moguće predstavljaju isto što i santa leda za Titanik. Prva je bila gubitak kontrole zračnog prostora u prvim sedmicama rata, a druga je bila neočekivano okretanje azerskih snaga na sjever zapadno od Hadruta i njegovo zauzimanje sa zapadne strane. Armenci su tako bili prinuđeni da se povuku u sela iznad Hadruta, čime su ostvarili ravnotežu, ali su im Azeri još jednom prišli sa zapada i potjerali ih na istok i nadolje, prema Grimiznom Bazaru.
Ovladavši masivom Velikog Krasa, Azeri su bili u stanju da izviđačko-diverzantskim jedinicama prođu sve do Şuşe, gdje su svojom pojavom doveli do panike i uzrokovali uništavanje velikog skladišta streljiva. Da su brzo uzele Azıx, Zoğalbulaq i Şəkər, znatne azerske snage su mogle zaobići Grimizni Bazar i tako prići Şuşi koja je de facto bez odbrane:
Pošto to Azeri nisu uspjeli dovoljno brzo, armenske snage su uspostavile defanzivnu liniju na potezu Daghyurd - Qarqar i artiljerijski zatvorile prolaz većim azerskim snagama sa suprotne strane kotline (isprekidana zelena linija). Azeri su do Şuşe i dalje iza hrbata mogli prolaziti sa manjim snagama da tamo prave provokacije sa ciljem razvlačenja odbrane (tanka zelena linija). Armenima je, da zatvore prolaz, ostalo još samo da uspostave liniju Jivani - Dilağarda i povežu se sa izuzetno utvrđenim prvim linijama odbrane Khojavenda/Martunija:
Jedini problem? Položaji koje je trebalo popuniti predstavljaju drugu i treću liniju odbrane prema Khojavendu/Martuniju, a prve još nisu pale. Uz potrebu da se barem minimalne snage rasporede u Şuşi, nastao je akutni nedostatak ljudstva, i tu rupu je armenska komanda pokušala popuniti dovođenjem manjih grupa i dolaskom viših oficira da naprave prenamjenu ranije izgrađenih fortifikacija sa odbrane prema jugoistoku na odbranu prema jugozapadu. Upravo su od te lokacije azerska avijacija i njihove bespilotne letjelice napravile "zoravanske brežuljke smrti" ili crnu rupu koja je progutala stotinjak armenskih vojnika i desetak viših zapovjednika.
U ovom pravcu Azeri mogu, ali i ne moraju nastupiti, a Armenci moraju zatvoriti linije (veliki upitnik). Ako se odluče da, uz pripremu terena i spremnost na veće gubitke, zauzmu Grimizni Bazar, Qarqar, Şuşikənd i Çartar, Azeri u potpunosti ulaze u "mehki trbuh" Nagorno Karabaha i dobijaju ogromnu nadmoć u smislu biranja pravaca prodora koje Armenci više neće moći pokriti. Da li će to dovesti do još većeg krvoprolića ili do konačnog sjedanja za pregovarački sto, teško je predvidjeti.
U svakom slučaju, u prethodnim je danima armenska napravila par poteza koje će imati pogubno psihološko dejstvo po njihovu poziciju u budućnosti. Prvi je bio dovođenje ruskih vojnika na granicu sa Azerbejdžanom, postupak koji je potcrtao granicu između "matice" i tzv. Arcaka, i razotkrio njihov različit tretman u armenskoj politici. Drugi loš potez je bilo pozivanje Armena da "pohitaju u pomoć odbrani" Şuşe, iako su znali da su azerske snage u blizini minimalne i da mogu samo rovariti, a ne i pomjerati linije. Ovaj poziv se mogao smisleno uputiti samo jednom i to je učinjeno i potrošeno bez velike potrebe.
Zasad nema optimizma za skorim mirovnim rješenjem, a može se desiti da dođe i do postepenog zamrzavanja sukoba ili do povlačenja arcakovskih snaga (i, nažalost, stanovništva) na teritorij Armenije, bez dogovora za stolom. Čak i potpuni vojni slom jedne strane ne znači trajan mir, jer se Azeri opet mogu spremati za rat duži niz godina, a Armenci mogu nastaviti sa oružanim provokacijama i diverzantskim upadima na ono što smatraju svojim teritorijem. Još katastrofalniji razvoj događaja bi bio da armenska strana, u pokušaju odmazde, minira branu Sarsang ili uputi dalekometne projektile na elektranu i branu Mingəçevir, uz raketiranje plinovoda i urbanih ciljeva.
Historijski gledano, ovo ne bi bilo u potpunosti neočekivano, jer planovi za ovakve očajničke poteze postoje već dugo vremena. Armenska dijaspora je, osim toga, prije nego što je Armenija stekla nezavisnost, vodila jednu od najaktivnijih terorističkih organizacija u svijetu. Za armenske pokrete ASALA, JCAG i ARA su i IRA, i ETA, i ustaški HOP/HRB, tokom 70-ih i 80-ih godina prošlog stoljeća bili amateri. Nastavak borbe za "svetu stvar" drugim sredstvima, dakle, ne bi predstavljao veliko iznenađenje. Inače, jedan od spektakularnijih napada ove vrste bio je
atentat na turskog ambasadora u Jugoslaviji 1983. godine; tom prilikom su teroristi
pucali i na beogradske civile.
