Nizamski rastanak

[jedna]

Dakle, mene interesuje ova kompozicija. Prvi put sam je čula tokom rata, naravno u izvedbi Safeta Isovića (Šehidski ili Nizamski rastanak)



Tekst ove numere napisao je Benjamin Isović, a u uvodniku rekao je sljedeće

Instrumentalnu kompoziciju ‘Nizamski rastanak’ ugodio je nepoznati narodni autor početkom 19. stoljeca. Elegična melodija, napisana za violinu, prema šturim podacima, ispraćala je u boj ratnike: nizame. Iako sa prepoznatljivim pečatom Orijenta, pretrpjela je niz pokušaja svojatanja od strane srpske falsifikatorske propagande, te je neupućenima podvaljena kao ’srpska pesma’, sto je, naravno, besmislica.

Evo šta Fikret Karčić kaže o porijeklu pjesme

http://fikretkarcic.wordpress.com/2009/ ... -rastanka/

Dakle, prema njemu fra Grga Martić napisao je tekst a Fuad aga iz Sarajeva komponovao muziku.

Ali, našla sam i ove podatke

Translated as “Farewell to Nizam” this classic tune was written during the late 1800’s toward the end of the Ottoman occupation. The viola plays as the rhythm of heavily burdened horses signifies the retreat of the Nizam warriors from Serbia after 500 years.

Kada je u pitanju tekst pjesme, pored onog Safetovog, tu je i sljedeći

1) skupite se svi, dobri drugovi
Neka truba dok ne padne mrak, svira rastanak. 2x
Poslednju nasu pesmu vojnicku
Zapevajmo slozno svi nek' se sve ori.

R) pa za one prosle dane, nek' ti neka suza kane
Pa zar nismo bili mi, dobri drugovi.
Ko da zali noci, ko da zali dane
Rastanak se sprema a vremena nema
Oj, druze moj.

2) jos u srcu mom kao teski zvon
Odjekuje tuzne trube glas, kroz taj garnizon. 2x
Poslednji, tuzni pozdrav vojnicki
Zapevajmo slozno svi nek' se sve ori.

R) neka svaka cura cuje sta joj vojnik porucuje
Sad kad sluzba prestaje, kad se rastaje.
Ludo zivim sada, cudna tuga vlada
Uspomena davna iz vojnickih dana,
Oj, druze moj.



Ali i:

Na dalek put ode Alija
proklinje ga Sevlija
sta ce meni ruke ne grljene
sta ce meni usne ne ljubljene

Ref. 2x
Da sam znala Alija
da si cimlija
otisla bi Sabriji
mladom bekriji

Place Sevlija nejma Alije
sa kim ce kahvu da pije
na teferic skim ce poci ona
nedjelja je hej zalosti moja

Ref. 2x

Dodji Aljo moj Alija
zoro moja najmilija
otrova me ljubav tvoja
ljubav tvoja, tuga moja

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=1iQXGoA0 ... L&index=17[/youtube]

Tu je i nstrumentala

(srpska)

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=428Yys1K ... re=related[/youtube] (BiH)

a nađoh i ovu verziju

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=Uiy25ux0 ... re=related[/youtube]

Inače, jako malo podataka na internetu, pa - zna li ko nešto više? Baš me zanima porijeklo ove pjesme.

[jedna]

Niko ništa ne zna?

[detroit-mercy]

A ima i ona druga verzija,


Vidi nama nase dike,
ide Rade o Vojnike,
oj Rade rode moj.

[jedna]

pa ne znam. ja sam postavila ono što sam našla. i baš me interesuje porijeklo kompozicije. meni je iskreno safetova verzija prelijepa, ali i jeziva (jeziva u smislu da se naježim kad je čujem, da neke tužne uspomene navru), ali baš bih voljela da znam jesu li je stvarno ćapili od srba (kako navode i neki strani izvori) ili su je pak srbi ćapili od turaka.

ova tema, izgleda, samo mene intersuje

[Trosarinac]

... baš bih voljela da znam jesu li je stvarno ćapili od srba (kako navode i neki strani izvori) ili su je pak srbi ćapili od turaka.

ova tema, izgleda, samo mene intersuje

Do ove teme i ovog foruma sam došao tražeći značenje reči nizamski rastanak. Ono što ja znam je da se ta melodija zvala turski rastanak. Čuo sam je prvi put nekada davno još kao kao dete. Izvodjena je na harmonici.
Znači da ima veze sa Turcima ma da su Turci na ovim prostorima bili 500 godina.
Tek sada vidim da se upotrebljavala i zloupotrebljavala i u političke svrhe.
Ko je od koga ćapio mislim da se nikada neće saznati. Melodija je jako lepa i svi je svojataju a tako će biti i u buduće.

[fakat]

biser kompozicija, a sto se tice porijekla ne znam puno ali obicno je to ovako islo - prvo srbi maznu od turaka, a mi onda od srba.

[Trosarinac]

verovatno da je tako, što se porekla tiče.
da je biser kompozicija, jeste. Čuo sam je onda kada nisam ni znao šte je muzika i nikada je nisam zaboravio.

[dragan1979]

Ne lupajte gluposti. Ova melodija je prvi put izvedena 19. aprila 1867. godine na zemunskoj tvrđavi kada je knez Miihajlo Obrenović simbolično preuzeo ključeve grada od Turaka, kao svojevrsni ispraćaj Turcima, a tek kasnije su nastali razni tekstovi koji su išli uz ovu melodiju, prije svega kod Srba ( iako mnogi to neće prihvatiti iz nekih svojih razloga ), a onda i kod drugih. I smiješan mi je komentar jednog od članova foruma, koji reče da je melodija pisana za violinu a očigledno orijentalnog porijekla, da violina je poznata kao orijentalni instrument.

[McMoy]

Ne lupajte gluposti. Ova melodija je prvi put izvedena 19. aprila 1867. godine na zemunskoj tvrđavi kada je knez Miihajlo Obrenović simbolično preuzeo ključeve grada od Turaka, kao svojevrsni ispraćaj Turcima, a tek kasnije su nastali razni tekstovi koji su išli uz ovu melodiju, prije svega kod Srba ( iako mnogi to neće prihvatiti iz nekih svojih razloga ), a onda i kod drugih. I smiješan mi je komentar jednog od članova foruma, koji reče da je melodija pisana za violinu a očigledno orijentalnog porijekla, da violina je poznata kao orijentalni instrument.

Не знам што се уопште мучиш да објашњаваш кад цеo свет зна да су амебе настале од Срба?!

[McMoy]

O porijeklu “Nizamskog rastanka”

Benjamin i Safet Isović su prije koju godinu aktuelizirali i novim tekstom opremili instrumentalnu kompoziciju “Nizamski rastanak”, koji ce buduce generacije Bosnjaka pamtiti kao “Šehidski rastanak”. Na taj nacin jedna stara kompozicija nastaviće da živi dovedena u kontekst skorašnjeg historijskog iskustva ovog naroda.

U uvodniku za aktuelizirani “Rastanak” autori su naveli:

“Instrumentalnu kompoziciju ‘Nizamski rastanak’ ugodio je nepoznati narodni autor početkom 19. stoljeca. Elegična melodija, napisana za violinu, prema šturim podacima, ispraćala je u boj ratnike: nizame. Iako sa prepoznatljivim pečatom Orijenta, pretrpjela je niz pokušaja svojatanja od strane srpske falsifikatorske propagande, te je neupućenima podvaljena kao ‘srpska pesma’, sto je, naravno, besmislica.”

Tokom mog skorasnjeg istrazivanja uvodjenja Tanzimata (modernizacijskih reformi) u Bosni 1839-1876 naišao sam na izvjesne podatke koji bacaju svjetlo na porijeklo “Nizamskog rastanka”, te ih ovdje bilježim.

Nizami, moderno uredjena i uvježbana vojska uvedeni su u Osmanlijskog Carevini po prvi put u vrijeme sultana Selima III (1789-1807). Kako samo ime govori bili su vojska “novog poretka” (nizam-i djedid). Taj projekat je obustavljen 1807 zbog unutrašnjeg otpora projektu modernizacije. Modernizacija armije nastavljena je u vrijeme sultana Mahmuda II (1808-1839) koji je novu vojsku nazvao “Muallem-i asakir-i mansure-i Muhammediyye” (Uvježbana pobjedonosna Muhamedova vojska). Odatle će se modernizovana vojska nazivati “Mensure” vojska. Isti trend nastavljen je i u vrijeme narednih osmanlijskih sultana tokom 19. vijeka.

Uvodjenje nizama, kako je poznata, išlo je veoma sporo u udaljenim osmanlijskim provincijama, uključujući i Bosnu. Razlozi su bili mnogostruki: odbojnost prema novinama, strah da nove formacije nece biti u stanju da efektivno brane teritoriju, odbijanje da se domaći mladići šalju na udaljene frontove i ginu za cijeljeve koji nisu više izgledali opravdani, itd. Znatan dio političke historije Bosne u prvoj polovini 19. vijeka odnosi se na ovaj ili onaj način i na uvodjenje nove vojske.

Poslije nekoliko decenija otpora modernizovana vojska uvedena je u Bosni tokom misije poznatog osmanlijskog alima i državnika Ahmed Dževdet-paše (1822-1895), poznatog kao predsjednika komisje za kodifikaciju serijatskog prava (Medjella). Dževdet-paša je dosao u Bosnu u svojstvu carskog inspektora i boravio u periodu izmedju 16. jula 1863 i 24. oktobra 1864. O tome je ostavio svoja svjedočenja u djelu “Tezakir” (Cevdetpasa, Tezakir, yayinlayan Cavid Baysun, Ankara: Turk Tarih Kurumu Basimevi, 1986). Prevode nekih njegovih zapisa o Bosni objavio je Hamdija Kreševljaković pod naslovom

“Dževdet pašina pisma o Bosni iz 1864″ (Sarajevo, 1932). Postoje takodje i zapisi Paska Vasa efendije, sekretara Dževdet pašine misije, objavljeni pod naslovom “Bosna i Hercegovina za vrijeme misije Dževdet efendije”(Sarajevo, 1958).

Za nasu temu interesantan je zapis pod naslovom Tezkire no. 24 iz godine 1281/1864 (3:77-78). Dževdet paša navodi da je nakon sastanka sa bosanskim uglednicima odlučeno da se u 1281/1864 godini formira prva regimenta (alaj) nizamkse vojske jačine 1600 vojnika. Regimentu ce činiti tri bataljona (tabora) stacionirana u Sarajevu, Travniku i Mostaru.Za prvog komandanta Prve regimente imenovan je Derviš beg Teskeredžić iz Travnika.

Smotra Prvog bataljona i svečana predaja sultanske zastave (sandžak-i humajun) izvršena je u Sarajevu na Atmejdanu, ispred kasarne Nizamske vojske, 20 rebiul ahira 1281/ 22. Septembra 1864. Za tu priliku prigodnu pjesmu napisao je, prema svjedočenju Dževdet efendije, fra Grga Martić (1822-1905)(…”Saray Bosna’da bulunan latin taifesi fratoru yani reis-i ruhanisi olan ve meclis-i kebir-i eyalet azasindan bulunan Fra Gurgo Martic bu kerre Bosna asakir-i nizamiyyesi hakkinda Bosnak lisani uzere bir guzel manzume-i tesvikiyye yapti…, str.77). Dževdet pasa donosi i turski prevod ove pjesme pod naslovom “Haydi haydi sancak altina” (Dodji, dodji pod bajrak). Pjesmu je Dževdet efendija lično dao kapetanu muzicke čete Fuad- agi da komponuje muziku u bosanskom duhu (…”Bosna havalrina muvafik….str.77). Fuad-aga, o kome nemam bliže podatke, bio je po mišljenju Dževdet paše pogodna ličnost i zavrsio je kompoziciju za dva dana. Kompozicija je izvedena prvi put na smotri Prvog tabora Prvog alaja nizamske vojske na Atmejdanu.

Sve okolnosti govore da je “Nizamski rastanak” nastao na ovaj način: fra Grga Martić napisao je tekst a da je Fuad aga iz Sarajeva komponovao muziku. O autoru “elegične melodije” vjerujem neko drugi će moći više reći.



Fikret Karcic

(Kuala Lumpur, 11.novembra 1998).

Objavljeno u “Preporodu”, 1998.

http://fikretkarcic.wordpress.com/2009/ ... -rastanka/

[rajv0sa]

Malo je onih koji se ne naježe na taktove ove pjesme.