Forum Klix.ba

U ranom osmanskom periodu na Balkanu su se tako susreli i uzajamno delovali jedno na drugo narodno hrišćanstvo obogaćeno nasledstvom paganstva i narodni islam u kojem je još punokrvno živeo turski šamanizam

Olga Zirojević
Fetva, izdata krajem 1568. godine - odnosi se na područje današnje zapadne Makedonije - predviđa najstrožu kaznu za one koji su samo formalno primili islam i nastavili i dalje da se pridržavaju stare religije - hrišćanstva; a to znači, pred turskim vlastima su se deklarisali kao muslimani, a nastavili da idu u crkvu, krštavaju decu i žene se u crkvi. Imali su i dva imena; jedno hrišćansko kojim su se služili među sobom i u porodičnom krugu, i drugo muslimansko, kojim su se dozivali na javnim mestima i pred turskim vlastima: kao Ferhat - Đon, Mustafa - Nikola, Hasan - Bogdan.
Proces islamizacije domaćeg stanovništva na balkanskim i drugim prostorima Osmanskog carstva nije išao ni brzo ni jednostavno. Prolazio je kroz više etapa u kojima su novi muslimani nastojali da sačuvaju veze sa starom verom; najdrastičniji oblik čuvanja stare vere bilo je kriptohrišćanstvo, a još rasprostranjenija bila je "nezavršena islamizacija". St. Skendi čak smatra da je možda bolje govoriti o stepenima kriptohrišćanstva nego o nesavršenoj konverziji ili o pomešanoj religiji (koristi se i naziv oblici verskog sinkretizma). I dok su se u prvom slučaju tajno sledili hrišćanski propisi, u drugom su se javno čuvali stari praznici i običaji, uz korišćenje svog dotadašnjeg "neverničkog" jezika. Među njima je, međutim, teško povući jasnu granicu.
Otuda, kao da su u pravu francuski istoričari, B. i L. Bennasar, kada preobraćenike na islam (renegate) nazivaju Alahovim hrišćanima (Les Chretiens d’ Allah).
Iako je prelaz na islam bio postepen, obično je vodio kroz kriptohrišćanstvo, odnosno dvoverstvo, mnogi dvoverci dočekali su i sam kraj Osmanske imperije, da bi se tada uglavnom slobodno vratili staroj veri, ali, ponekad, i ostajali u novoj. Ili, pak, u obema.
Dvoverci, vezani za početke islama, utvrđeni su na mnogim balkanskim i drugim prostorima. Prva vest o kriptohrišćanstvu među Srbima datira iz 1568. godine; jedan srpski vojnik (delija) priznao je francuskom poslaniku na sultanovom dvoru u Jedrenu da je srpske nacije i vere, da živi sa Turcima i pretvara se, ali da je rođenjem i srcem hrišćanin.
Klasična zemlja kriptohrišćanstva bila je današnja Albanija; otuda i albanski sinonim za dvoverstvo - "laramane", što znači, šareni, raznobojni (di vari colori).
Dvoverje (dvoverci, šareni - domaći, slovenski nazivi, kod Grka dipistia, patsali) je registrovano i u Makedoniji, na Kosovu, u južnoj Srbiji, Crnoj Gori, Hercegovini, Bosni, Bugarskoj. Bilo ih je i na Pontu, u Trapezuntu (stavrioti), u Grčkoj. Dodekanezu, Mitileni, Kritu, a naročito na Kipru; tu su ih nazivali linovamvaki (lan i pamuk - između hrišćana i muslimana u veri, poput tkanine), pa lardokophtedi (jer su jeli svinjsko meso), mesokertedi (ital. mezzo quarto - pola i pola) odnosno mesi (paramesi), patsali, apostoliki, kao i Valahadi (u grčkoj Makedoniji), koji se, za razliku od ostalih kriptohrišćana, nisu krili.
Dvoveraca je bilo čak i u Istanbulu, kraj samih zidina Topkapi Saraja.
Godine 1743. vizitator Jovan Nikolović izveštava papu da u Srbiji postoje dve vrste katolika; oni koji javno ispovedaju svoju veru i podnose sve tegobe i namete i oni koji, da bi izbegli plaćanje danka, to čine tajno u kući, pokazujući se javno kao muslimani. Ovih drugih ima na hiljade u Srbiji i Arbaniji. Njihove žene javno ispovedaju katoličku veru.
U istočnim delovima današnje pokrajine Kosova (Gornja Morava i Izmornik) stanovništvo je ranije, kaže At. Urošević, bilo u "prividnom islamu" odnosno u "okultnom hrišćanstvu", dok je Skopska Crna Gora (Karadag) dugo vremena bila u kriptokatoličanstvu. Tek nakon izgradnje džamija, u drugoj polovini XIX veka, to "dvojeverstvo" je "popustilo", ali i pored toga i danas (1935) ima onih, ističe dalje Urošević, koji se izdaju za muslimane, a tajno posećuju katoličke crkve. Kao što ima i rodova koji su se izdavali za muslimane, a okolina ih smatrala za ljarmane. Isti autor takođe tvrdi da Srbi katolici nisu nikad bili prividno u islamu.
Ima i rodova koji su se izdavali za muslimane, ali ih je okolina smatrala za ljaramane. U prizrenskom Podgoru "ljaramanima" su se nazivale i kuće u kojima je otac katolik, a sin musliman.
I u nekadašnjem Novopazarskom sandžaku - kako svedoči jedan dopis iz 1848. godine - bilo je kuća u kojima su dva brata "pak jedan veruje u Hrista, a drugi u Muhameda, jedan klanja, a drugi se krsti. U nekim kućama ima po tri brata i sva tri drže se da su Turci, a otac im je Srbin, i tako sinovi klanjaju, a otac se krsti, a kad Bajram (...) dođe, svi zajedno proslave, otac ide u crkvu, a sinovi u džamiju...".
Odavde potiče još jedan naziv za dvoverstvo; kada su dva brata Vasojevića živela u bratskoj slozi čak i onda kada se jedan od njih islamizirao "narod ih je prozvao karma - karišik, što znači mešavina verska". Njihovi potomci, Crnogorci i Muslimani, nazivaju se i danas Karišici.
U udaljenim planinskim krajevima čitava sela i oblasti bili su naseljeni dvovercima; pravoslavna crkva bila je trpeljiva prema svojim "šarenima", jer je uvidela da samo na taj način može duže da ih zadrži pod svojim uticajem. Posle 1821. godine u već oslobođenim grčkim oblastima linovamvaki su odbacili svoj muslimanski ogrtač i proglasili se čistim hrišćanima. Da odbace muslimansku mimikriju pokušala su - nakon hatišerifa od Gulhane (1839), koji je objavio ravnopravnost svih verskih zajednica - i neka dvoverska sela u Skopskoj Crnoj Gori izjavivši da ubuduće treba da budu smatrani za hrišćane, što je rezultiralo njihovim proterivanjem i zatočenjem u Anadoliji.
Međutim, pojava dvoverstva (kriptokatolici i kriptoortodoksni) na balkanskim prostorima pominje se i šezdesetih godina upravo minulog veka. Susreće se naročito među Albancima, ali je ranije bilo i kriptoortodoksnih Srba (u Solunu i na maloazijskoj obali) i kriptojevreja - donme - u Solunu.
Kriptohrišćanstvo je cvetalo, tvrdi Skendi, na onim područjima gde je bilo bektašija, a to su južna Albanija u oblasti oko Berata i Elbasana, Kosovo i Metohija (Đakovica, Prizren, Peć), Tetovo, Krit i Kipar. Bektašizam je za hrišćane čak predstavljao prihvatljiviji oblik konverzije i povoljniji izbor od - kriptohrišćanstva.
Na fenomen dvoverstva reagovale su obe strane. Papa Benedikt XIV, na Prvom albanskom koncilu (1744), javno ga je osudio, ističući da "katolicima nije nikako dopušteno prikrivati priznanje svoje hrišćanske vere, a da simuliraju muhamedanstvo".
Oslanjajući se na mnogobrojne fetve, osmanske vlasti smatrale su nove muslimane, koji su se i dalje držali hrišćanskih običaja i praznika, za nevernike i pribegavale surovim kaznama; uz ponovni čin konverzije i sklapanja braka, ukoliko su prestupnici bili oženjeni.
...Jaz između hrišćana i muslimana na selu smanjivao se i bilo ga je lakše prebroditi islamom derviša (posebno bektašija), islamom koji je već bio razvodnjen tolerancijom paganskih turskih verovanja i običaja, razvodnjavan je još više prihvatanjem svetih mesta - grobova, izvora, drveća - hrišćana i prehrišćana za popularna kultna mesta.
U ranom osmanskom periodu na Balkanu su se tako susreli i uzajamno delovali jedno na drugo narodno hrišćanstvo obogaćeno nasledstvom paganstva i narodni islam u kojem je još punokrvno živeo turski šamanizam.
A hrišćanstvo, zajedno sa svojim paganskim elementima, nije moglo biti sasvim istisnuto već i zbog svoje dugovekovne ukorenjenosti, pa otuda među novim muslimanima - konvertitima čitav niz hrišćanskih survivala, koji će dočekati i naše vreme.


Odlomak iz knjige "Islamizacija na južnoslovenskom prostoru - dvoverje"

BLA BLA BLA!

VERNICI

hool wrote:VERNICI

knjiga je stampana na ekavskom

King Kikapu wrote:

hool wrote:VERNICI

knjiga je stampana na ekavskom

Nisi ti morao TEMU otvoriti na ekavskom

naslov teme je istovremeno i naslov poglavlja koje sam prekopirao u temu. ako ti smeta mogu samo konstatovati da imas problem.

hool wrote:

King Kikapu wrote:

hool wrote:VERNICI

knjiga je stampana na ekavskom

Nisi ti morao TEMU otvoriti na ekavskom

pa zar nije srpski jedan od sluzbenih i ravnopravnih jezika u bih?

Ekavski nije

mislim da je u ovoj temi pitanje jezika najmanje bitno.

King Kikapu wrote:mislim da je u ovoj temi pitanje jezika najmanje bitno.

ali kompanija ce skretati ko macka oko vrela mlijeka, samo da se ne dotakne poente...

danas wrote:

King Kikapu wrote:mislim da je u ovoj temi pitanje jezika najmanje bitno.

ali kompanija ce skretati ko macka oko vrela mlijeka, samo da se ne dotakne poente...

A sta je poenta da je bilo mnogobostvo, pa hriscanstvo pa islam....sta smo otkrili, toplu vodu???

zzzzz wrote:

danas wrote:

King Kikapu wrote:mislim da je u ovoj temi pitanje jezika najmanje bitno.

ali kompanija ce skretati ko macka oko vrela mlijeka, samo da se ne dotakne poente...

A sta je poenta da je bilo mnogobostvo, pa hriscanstvo pa islam....sta smo otkrili, toplu vodu???

vidim nemre se preko jezika prevalit

zzzzz wrote:

danas wrote:

King Kikapu wrote:mislim da je u ovoj temi pitanje jezika najmanje bitno.

ali kompanija ce skretati ko macka oko vrela mlijeka, samo da se ne dotakne poente...

A sta je poenta da je bilo mnogobostvo, pa hriscanstvo pa islam....sta smo otkrili, toplu vodu???

otkrili samo, ne mi vec autorica teksta, kako je tekao proces islamizacije. da to nije bila ho-ruk akcija, vec proces koji je trajao generacijama.

u tom mi je svjetlu strasno zanimljiv podatak koji malcolm iznosi u povijesti bosne, a donekle se poklapa s ovim, a to je da je privih stotinjak godina turske vlasti nad bosnom broj domicilnih stanovnika koji su primili islam, i dinamika sirenja islama bila mnogo manja od onoga sto sam ja ucio u skoli.

danas wrote:

zzzzz wrote:

danas wrote: ali kompanija ce skretati ko macka oko vrela mlijeka, samo da se ne dotakne poente...

A sta je poenta da je bilo mnogobostvo, pa hriscanstvo pa islam....sta smo otkrili, toplu vodu???

vidim nemre se preko jezika prevalit

Ne kontam stvarno o cemu ti Sta je to tesko preko jezika prevaliti, da je Islam najmladja religija. Ne znam na sta aludiras

King Kikapu wrote:

zzzzz wrote:

danas wrote: ali kompanija ce skretati ko macka oko vrela mlijeka, samo da se ne dotakne poente...

A sta je poenta da je bilo mnogobostvo, pa hriscanstvo pa islam....sta smo otkrili, toplu vodu???

otkrili samo, ne mi vec autorica teksta, kako je tekao proces islamizacije. da to nije bila ho-ruk akcija, vec proces koji je trajao generacijama.

u tom mi je svjetlu strasno zanimljiv podatak koji malcolm iznosi u povijesti bosne, a donekle se poklapa s ovim, a to je da je privih stotinjak godina turske vlasti nad bosnom broj domicilnih stanovnika koji su primili islam, i dinamika sirenja islama bila mnogo manja od onoga sto sam ja ucio u skoli.

sto mi je dokaz da se sirenje islama nije odvijalo silom...

nije silom ukoliko pod njom podrazumijevas samo prisilu.

no ako u motive za prelazak na islam ukljucis kanun-i-raya, diskriminatorski zakon za nemuslimane u otomanskoj imperiji, zatim namete koje su u carevini placali samo nemuslimani, pojam sile dobiva novu dimenziju.

Prvi porezni registar Turska Imperija uspostavlja u Bosni vec 1468 godine i iz njega se moze vidjeti da u prvih pet godina ne bas veliki broj Bošnjaka prelazi na Islam,da bi vec,po poreznom registru iz 1520 godine broj Bošnjaka muslimana presao 45% ukupnog broja Bošnjaka,dok nam porezni registar iz 1624 godine govori da u Bosni zivi oko 150.000 Bošnjaka katolika,oko 75.000 Bošnjaka pravoslavaca i cak 450.000 Bošnjaka muslimana. Dakle,glavni proces prelazenja Bošnjaka na Islam je trajao oko 150 godina i nije se desio preko noci,niti prisilno.

Bosna je cijelo vrijeme okupacije od Turske Imperije imala povlasteni status u odnosu na sve druge zemlje koje ulaze u njen sastav.Bošnjacka feudalna gospoda je ne samo zadrzavala svoje posjede nego je imala pravo i na nasljedjivanja istih,unutar svojih porodica,a kako cemo kasnije vidjeti Bošnjaci u Bosni ,tokom vremena, potpuno preuzimaju lokalnu vlast u svoje ruke,sto apsolutno nije bio slucaj u ostalim zemljama koje ulaze u sastav Turske Imperije.

Iz,vec spomenutih,poreskih registara se moze vrlo jasno pratiti i jedan drugi proces,a to je sirenje pravoslavlja po Bosni. Tokom Srednjovjekovne Drzave Bosne pravoslavlje je sireno medju Bošnjacima bogumilima,sa gotovo nikakvim rezultatom.Izuzev nesto malo pravoslavaca u malom dijelu jugoistocne Bosne,pravoslavlje nigdje drugdje nije uhvatilo nikakvog korijena medju Bošnjacima i u vrijeme Srednjovjekovnog Bosanskog Kraljevstava ta vjeroispovijest je bila apsolutno minorna i krajnje zanemarljiva pojava u Bosni.

Medjutim,po ulazenju Bosne u sastav Turske Imperije vidljiv je znatan porast broja pravoslavaca u Bosni,kada se pojavljuju gdje ih nikada nije bilo,sto se objasnjava cinjenicom da je Turska Imperija preferirala njih u odnosu na katolike,prvenstveno zbog cinjenice sto konstantno ratuje sa velikim brojem katolickih zemalja.

http://www.zemljabosna.com/1463.html

King Kikapu wrote:nije silom ukoliko pod njom podrazumijevas samo prisilu.

no ako u motive za prelazak na islam ukljucis kanun-i-raya, diskriminatorski zakon za nemuslimane u otomanskoj imperiji, zatim namete koje su u carevini placali samo nemuslimani, pojam sile dobiva novu dimenziju.

U svakom slucaju ni blizu onog sto je zapamtila Latinska Amerika. Smijesno je komentarisati nacin na koji se Islam sirio u 13 ili 14 vijeku, kad u to vrijeme drugaciji nisu mogli ni prezivjeti npr. u krscanskoj Evropi

btw.....Turci su Islam prihvatili kao osvajaci, ako cemo pricati o prisili

King Kikapu wrote:

zzzzz wrote:

danas wrote: ali kompanija ce skretati ko macka oko vrela mlijeka, samo da se ne dotakne poente...

A sta je poenta da je bilo mnogobostvo, pa hriscanstvo pa islam....sta smo otkrili, toplu vodu???

otkrili samo, ne mi vec autorica teksta, kako je tekao proces islamizacije. da to nije bila ho-ruk akcija, vec proces koji je trajao generacijama.

u tom mi je svjetlu strasno zanimljiv podatak koji malcolm iznosi u povijesti bosne, a donekle se poklapa s ovim, a to je da je privih stotinjak godina turske vlasti nad bosnom broj domicilnih stanovnika koji su primili islam, i dinamika sirenja islama bila mnogo manja od onoga sto sam ja ucio u skoli.

Prema popisu iz 1590. godine (originalni dokumenti postoje u Turskoj) 70% stanovnika Bosne su bili Muslimani, 60% Slavonaca takodje, Hercegovaca blizu 40%, plus Beogradski i Madjarski Muslimani koji su govorili Bosanski,... (u Bosni je katolika bilo vise nego pravoslavnih, npr sva istocna Hercegovina je bila Katolicka, vec u Podrinju su nestali). Fenomen Sarenih, Balija, je postojao dugo vremena i u Bosni no niko uz njih ne koristi pojam kriptokrscanstvo. To su naprosto bili Muslimani koji se nisu pridrzavali nekih vjesrkih propisa. Samo u gornjem toku Neretve su navodno postojali Patareni do sredine 19 vijeka kad su primili Islam, rijec je o porodici, dvije.

zzzzz wrote:

King Kikapu wrote:nije silom ukoliko pod njom podrazumijevas samo prisilu.

no ako u motive za prelazak na islam ukljucis kanun-i-raya, diskriminatorski zakon za nemuslimane u otomanskoj imperiji, zatim namete koje su u carevini placali samo nemuslimani, pojam sile dobiva novu dimenziju.

U svakom slucaju ni blizu onog sto je zapamtila Latinska Amerika. Smijesno je komentarisati nacin na koji se Islam sirio u 13 ili 14 vijeku, kad u to vrijeme drugaciji nisu mogli ni prezivjeti npr. u krscanskoj Evropi

a to ti je ono, ja kazem da mercedes ne valja, a ti kazes da je BMW sranje. ja kazem da moje govno smrdi, a ti kazes da komsijsko smrdi vise.
nije poenta porediti razlicite nacine prisile, vec jednostavno skontati kakva je ta prisila bila.

sarlo, postoje li podaci kolko je muslimana u bosni u tom periodu bilo slavena, krscana, koji su primili islam, a koliko je bilo muslimana koji su doselili u bosnu? zapravo postoje li negdje istrazivanja o migracijama hriscana i muslimana iz i u bosnu u to vrijeme?

Ma kontam ja sta ti hoces da kazes ali to ne mozes porediti iz ove perspektive. Tada je to bilo najslobodnije drustvo za "one drugacije". Nisu jevreji iz Spanije bjezali od dobra u zlo Otomansko Carstvo.

Hajde da uporedimo Osmanlije u 13 vijeku, gdje su nemuslimani placali 30% veci porez i Izrael 21 vijeka gdje Arapi nemaju prava kupovati zemljiste

Ovo su podaci iz Turskih arhiva koje u zadnje vrijeme (10-15 godina) cesto koriste Bosnjacki istoricari. To su zapravo podaci iz poreznog katastra koji pominje @vatrogasac samo iz razlicitih perioda. Izvor znaci nije procjena, vidjenje nego orginalni podatak iz tog vremena. Ostavljam mogucnost da ti popisi nisu bili do kraja tacni, ali ne vjerujem da je odstupanje jako veliko od faktickog stanja. Doseljenog Turskog stanovnistva gotovo da i nema. Iako to nisu bili nacionalni popisi i sve je pisano na turskom, zapravo starosmanskom, svi izvori i istoricari govore da se etnicki Turci nisu doseljavali u Bosnu masovno nego samo pojedinacno, na pocetku su vjerovatno cinili vojne posade utvrdjenih gradova. I medju njima je bilo ljudi slavenskog porijekla (Ishak-beg Ishakovic, serhat pasa...) Cak stavise Evlija Celebija je za Budim iz 1640. rekao da je to "obicna Bosnjacka Varos", isto tako stanovnici Pecuha i okolnih Muslimanskih sela, te Kanjize su govorili bosanski. Turaka je bilo u juznoj Srbiji, Kosovu, Negotinskoj krajini.
I jedni i drugi su bili nosioci Osmanske drzavotvorne ideje. Podjela je bila vjerska umjesto danasnje nacionalne. Knjige su se pisane na Turskom a Muslimani su se uglavom zvali Turcima.
Zabiljezena su samo dva slucaja nasilne islamizacije (jedan je u Sandzaku u 17 ili 18 stoljecu). Pojedinacnih slucajeva primanja Islama je bilo citavih 400 godina. Bilo je i slucajeva masovne islamizacije, Podvelezje koje je 1596. godine sa katolicanstva preslo na Islam.
Moje licno misljenje je da se islamizacija desila u jednoj ili dvije generacije u Bosni a Slavoniji samo za 10-20 godina. Od Slavena iz te dvije zemlje poticu danasnji Bosnjaci.
Najzasluzniji za razvoj Islama i Bosnjaka opcenito je sigurno Gazihusrev-beg, sin islamiziranog, sitnog hercegovackog plemica i Seldzukije kcerke Bajazita I.
Od svog tog Muslimanskog mileta od Slovacke do Jadrana i Cazme do pomoravlja u 16 vijeku se formirao narod Bosnjaci. Kasnije je stjeran na podrucje Bosne i mislim da su upravo ta kretanja stanovnistva i relativna etnicka izmjesanost uslovila karakter Bosnjaka kao nacije.

Uzmi knjigu Historija Bosnjaka od "Mustafe Imamovica" i procitaj da se vise ne mucim pisuci. U nekim manjim stvarima se neslazem sa njim. On naglasava postepenu Islamizaciju tokom citave vladavine Osmanlije, a moja anonimna malenkost tvrdi da je postojao jedan veliki val islamizacije a ostalo su marginalni slucajevi. Drugo je posmatranje na pokret Zmaja od Bosne, WW2,..
Srbi su se u Bosnu doselili uglavnom u 18 stoljecu iz danasnje Crne Gore. Muslimansko stanosvnistvo je izginulo u ratovima i kugama. Na Romaniju je 1852. Omer Pas Latas doselio 2 000 Crnogoraca i to je zadnje veliko doseljavanje pravoslavaca, 1697 poslije pohoda Princa Eugena Savojskog kroz Bosnu iz srednje bBosne se dosta Katolika povuklo sa njegovom vojskom u juznu Madjarsku.

zzzzz wrote:Ma kontam ja sta ti hoces da kazes ali to ne mozes porediti iz ove perspektive. Tada je to bilo najslobodnije drustvo za "one drugacije". Nisu jevreji iz Spanije bjezali od dobra u zlo Otomansko Carstvo.

Hajde da uporedimo Osmanlije u 13 vijeku, gdje su nemuslimani placali 30% veci porez i Izrael 21 vijeka gdje Arapi nemaju prava kupovati zemljiste

ne poredim ja vec ti

oki, sarlo, hvala za tip na knjigu

sarlo wrote:Ovo su podaci iz Turskih arhiva koje u zadnje vrijeme (10-15 godina) cesto koriste Bosnjacki istoricari. To su zapravo podaci iz poreznog katastra koji pominje @vatrogasac samo iz razlicitih perioda. Izvor znaci nije procjena, vidjenje nego orginalni podatak iz tog vremena. Ostavljam mogucnost da ti popisi nisu bili do kraja tacni, ali ne vjerujem da je odstupanje jako veliko od faktickog stanja. Doseljenog Turskog stanovnistva gotovo da i nema. Iako to nisu bili nacionalni popisi i sve je pisano na turskom, zapravo starosmanskom, svi izvori i istoricari govore da se etnicki Turci nisu doseljavali u Bosnu masovno nego samo pojedinacno, na pocetku su vjerovatno cinili vojne posade utvrdjenih gradova. I medju njima je bilo ljudi slavenskog porijekla (Ishak-beg Ishakovic, serhat pasa...) Cak stavise Evlija Celebija je za Budim iz 1640. rekao da je to "obicna Bosnjacka Varos", isto tako stanovnici Pecuha i okolnih Muslimanskih sela, te Kanjize su govorili bosanski. Turaka je bilo u juznoj Srbiji, Kosovu, Negotinskoj krajini.
I jedni i drugi su bili nosioci Osmanske drzavotvorne ideje. Podjela je bila vjerska umjesto danasnje nacionalne. Knjige su se pisane na Turskom a Muslimani su se uglavom zvali Turcima.
Zabiljezena su samo dva slucaja nasilne islamizacije (jedan je u Sandzaku u 17 ili 18 stoljecu). Pojedinacnih slucajeva primanja Islama je bilo citavih 400 godina. Bilo je i slucajeva masovne islamizacije, Podvelezje koje je 1596. godine sa katolicanstva preslo na Islam.
Moje licno misljenje je da se islamizacija desila u jednoj ili dvije generacije u Bosni a Slavoniji samo za 10-20 godina. Od Slavena iz te dvije zemlje poticu danasnji Bosnjaci.
Najzasluzniji za razvoj Islama i Bosnjaka opcenito je sigurno Gazihusrev-beg, sin islamiziranog, sitnog hercegovackog plemica i Seldzukije kcerke Bajazita I.
Od svog tog Muslimanskog mileta od Slovacke do Jadrana i Cazme do pomoravlja u 16 vijeku se formirao narod Bosnjaci. Kasnije je stjeran na podrucje Bosne i mislim da su upravo ta kretanja stanovnistva i relativna etnicka izmjesanost uslovila karakter Bosnjaka kao nacije.

Uzmi knjigu Historija Bosnjaka od "Mustafe Imamovica" i procitaj da se vise ne mucim pisuci. U nekim manjim stvarima se neslazem sa njim. On naglasava postepenu Islamizaciju tokom citave vladavine Osmanlije, a moja anonimna malenkost tvrdi da je postojao jedan veliki val islamizacije a ostalo su marginalni slucajevi. Drugo je posmatranje na pokret Zmaja od Bosne, WW2,..
Srbi su se u Bosnu doselili uglavnom u 18 stoljecu iz danasnje Crne Gore. Muslimansko stanosvnistvo je izginulo u ratovima i kugama. Na Romaniju je 1852. Omer Pas Latas doselio 2 000 Crnogoraca i to je zadnje veliko doseljavanje pravoslavaca, 1697 poslije pohoda Princa Eugena Savojskog kroz Bosnu iz srednje bBosne se dosta Katolika povuklo sa njegovom vojskom u juznu Madjarsku.

Ne, Bosnjaci su postojali jos u srednjem vijeku. Ne siri propagandu.