#1 Zatvorena Ekonomija?
Posted: 11/05/2019 21:35
Ne znam da li sam imenovao temu kako treba, ali ovo mi je palo na pamet danas dok sam se tusirao.
Zamislimo da BiH ima dovoljno resursa da podrzi proizvodnju skoro svega sto joj treba za normalno funkcionisanje, znaci da su sve industrije povezane i hrane jedna drugu domacom proizvodnjom, od sirovina do krajnjih produkata. Recimo samo da moramo da uvozimo naftu, auta i elektroniku (koja bi drzava morala subvencionirati.
Recimo da je euro i bam i dalje pegged jedno sa drugim sa istim omjerom 1:1.98
Sta bi zaustavilo nasu drzavu da bukvalno podijeli sve cijene sa sto, ili eto, nek bude sa deset, pa da hljeb bude 10kf, mlijeko 10kf, etc, ali i da plate budu podijeljene sa deset, tako da ispadne da se nista nije promijenilo. Gorivo bi trebala onda drzava da subvenecionise u ovom scenariju, ali hajde da sad to ignorisemo.
Onda bi odmah nas izvoz trebao da postane hyperkonkurentan, jer bi onda npr Crna Gora uvozila nase mlijeko po cijeni od pola eura (1KM po litru) (sto je opet 10 puta vise nego sto ga prodaje u Bosni, sto znaci da bi firma imala skoro 900% marzu na tom mlijeku. Takve firme bi znaci donosile istu kolicinu novca drzavi kao i prije, ali sada je sad taj novac deset puta korisniji unutar drzave sada, sto bi mozda i podiglo plate i omogucilo da radnici mogu da priuste vise stvari koje drzava proizvodi, ali ne mnogo dalje od toga.
Gdje na scenu stupa prednost ovoga je izgradnja infrastrukture. Mogli bismo autoput da izgradimo za deset puta manje eura, a omogucili bismo nasim kompanijama da steknu ogromno iskustvo koje bi onda mogli da iskoriste da pobjedjuju na stranim tenderima, i tako donose novac nazad u drzavu, pa tako projekat koji bi npr Hering radio za 300 miliona eura negdje vani, bi ustvari u bosni vrijedio 6 milijardi maraka i hering bi mogao da potrosi dio toga da nabavlja novu opremu po regularnim europskim cijenama ali bi opet ogromna vrijednost koje ima u konvertovanim markama mogao da podijeli radnoj snazi te poboljsavanju infrastrukture.
Ovo bi naravno funkcionisalo najbolje kada bi sve bilo drzavna firma, odnosno industrijski lanci bi bili zatvoreni konglomerati, tipa Aluminij Mostar bi bio jedna firma i obuhvatao sve od rudnika boksita, freight kompanije koja ce ga kamionima dovuci do mostara, Aluminija u mostaru koji ce ga preraditi pa do mozda firme koja ce ga pretvoriti u oblike koje ce sada neki drugi lanac moci da iskoristi. Onda bi realno mogli da namjestimo krajnju cijenu proizvoda da bude konkurentan kako god zelimo.
Naravno, posto su sve drzavne firme, sav profit bi isao drzavi koja bi onda subvencionirala gorivo, i sve sto ne mozemo da proizvedemo jos uvijek (ali radilo bi se na tome da se dobiju licence za proizvodnju svega sto nemamo.)
Po pitanju npr automobila, recimo da mozemo da proizvodimo rezervne dijelove (od domacih sirovina), kojima bi krajnja cijena bila deset puta manja na europskom trzistu sa istom kvalitetom, to bi bio pun pogodak za sviju, i kupce tih dijelova i za nase firme koje dobivaju mnogo maraka koje i dalje isto vrijeme u eurima i mogu da se investiraju nazad u drzavu da se podigne ekonomija na noge, da se izgradnja pokrene i povecaju kapaciteti. Nisam siguran sta bi nam bilo sa GDPom kada bismo povecali kolicinski iznos deset puta iako vrijednosno u eurima bi bilo isto. Naravno, tu bi uvoz nagrabusio jer ne bismo imali novca ni za sta da uvozimo, ali zato sam i stavio hipotetski uslov da sve mozemo sebi sami napraviti.
Mozda bi trebalo stvoriti neke kompanije koje ce raditi samo poslove vani i koje ce pumpati novac nazad u drzavu, sto ce se onda channel kroz sve industrije u drzavi (modernizacija, kupovina tehnologije).
Da li bi ovo sve sjebala inflacija neka, ili bi EU bila primorana da nas otkaci iz pegginga, ili smo dovoljno mali da se ne osjeti na EU monetarnoj uniji?
Zamislimo da BiH ima dovoljno resursa da podrzi proizvodnju skoro svega sto joj treba za normalno funkcionisanje, znaci da su sve industrije povezane i hrane jedna drugu domacom proizvodnjom, od sirovina do krajnjih produkata. Recimo samo da moramo da uvozimo naftu, auta i elektroniku (koja bi drzava morala subvencionirati.
Recimo da je euro i bam i dalje pegged jedno sa drugim sa istim omjerom 1:1.98
Sta bi zaustavilo nasu drzavu da bukvalno podijeli sve cijene sa sto, ili eto, nek bude sa deset, pa da hljeb bude 10kf, mlijeko 10kf, etc, ali i da plate budu podijeljene sa deset, tako da ispadne da se nista nije promijenilo. Gorivo bi trebala onda drzava da subvenecionise u ovom scenariju, ali hajde da sad to ignorisemo.
Onda bi odmah nas izvoz trebao da postane hyperkonkurentan, jer bi onda npr Crna Gora uvozila nase mlijeko po cijeni od pola eura (1KM po litru) (sto je opet 10 puta vise nego sto ga prodaje u Bosni, sto znaci da bi firma imala skoro 900% marzu na tom mlijeku. Takve firme bi znaci donosile istu kolicinu novca drzavi kao i prije, ali sada je sad taj novac deset puta korisniji unutar drzave sada, sto bi mozda i podiglo plate i omogucilo da radnici mogu da priuste vise stvari koje drzava proizvodi, ali ne mnogo dalje od toga.
Gdje na scenu stupa prednost ovoga je izgradnja infrastrukture. Mogli bismo autoput da izgradimo za deset puta manje eura, a omogucili bismo nasim kompanijama da steknu ogromno iskustvo koje bi onda mogli da iskoriste da pobjedjuju na stranim tenderima, i tako donose novac nazad u drzavu, pa tako projekat koji bi npr Hering radio za 300 miliona eura negdje vani, bi ustvari u bosni vrijedio 6 milijardi maraka i hering bi mogao da potrosi dio toga da nabavlja novu opremu po regularnim europskim cijenama ali bi opet ogromna vrijednost koje ima u konvertovanim markama mogao da podijeli radnoj snazi te poboljsavanju infrastrukture.
Ovo bi naravno funkcionisalo najbolje kada bi sve bilo drzavna firma, odnosno industrijski lanci bi bili zatvoreni konglomerati, tipa Aluminij Mostar bi bio jedna firma i obuhvatao sve od rudnika boksita, freight kompanije koja ce ga kamionima dovuci do mostara, Aluminija u mostaru koji ce ga preraditi pa do mozda firme koja ce ga pretvoriti u oblike koje ce sada neki drugi lanac moci da iskoristi. Onda bi realno mogli da namjestimo krajnju cijenu proizvoda da bude konkurentan kako god zelimo.
Naravno, posto su sve drzavne firme, sav profit bi isao drzavi koja bi onda subvencionirala gorivo, i sve sto ne mozemo da proizvedemo jos uvijek (ali radilo bi se na tome da se dobiju licence za proizvodnju svega sto nemamo.)
Po pitanju npr automobila, recimo da mozemo da proizvodimo rezervne dijelove (od domacih sirovina), kojima bi krajnja cijena bila deset puta manja na europskom trzistu sa istom kvalitetom, to bi bio pun pogodak za sviju, i kupce tih dijelova i za nase firme koje dobivaju mnogo maraka koje i dalje isto vrijeme u eurima i mogu da se investiraju nazad u drzavu da se podigne ekonomija na noge, da se izgradnja pokrene i povecaju kapaciteti. Nisam siguran sta bi nam bilo sa GDPom kada bismo povecali kolicinski iznos deset puta iako vrijednosno u eurima bi bilo isto. Naravno, tu bi uvoz nagrabusio jer ne bismo imali novca ni za sta da uvozimo, ali zato sam i stavio hipotetski uslov da sve mozemo sebi sami napraviti.
Mozda bi trebalo stvoriti neke kompanije koje ce raditi samo poslove vani i koje ce pumpati novac nazad u drzavu, sto ce se onda channel kroz sve industrije u drzavi (modernizacija, kupovina tehnologije).
Da li bi ovo sve sjebala inflacija neka, ili bi EU bila primorana da nas otkaci iz pegginga, ili smo dovoljno mali da se ne osjeti na EU monetarnoj uniji?
kasnije na istom tragu i doktorirati 
