''hrvatsko pitanje''???

[basta sljezove boje]

ovo sto je Prozor iznio da Bosnjak moze biti i katolik i pravoslavac otvara nove perspektive

[Prozor]

Ja to ne gledam na nacin da li su bili isti. Po meni su i jedni i drugi vodili dvostruku politiku. Ako cemo gledati na zlocine, i HVO i Armija su imali logore za ljude druge nacionalnosti. I jedni i drugi su izvrsili veliki broj zlocina nad ljudima druge nacionalnosti. Da se spustim na osobni nivo, ja bih se u Mostaru prikljucio seseljevcima da su se pojavili i rekli boricemo se protiv JNA. U tom momentu se to cini kao ispravna i mudra odluka ali na kraju ispada nesto drugo. Isto vrijedi i za Armiju BiH jer se ona ipak nije borila za drzavu u kojoj bi svi bili ravnopravni i konstitutivni. Dakle, zasto bih se ja borio u Armiji BiH i sutra dosao u priliku da rodjenje roditelje zatvaram u logor ili da ih protjerujem ih kuce?!

Koji je objekat Armije BiH registrovan kao konc-logor od strane Crvenog Kriza ili neke druge svjetske institucije? HVO-ovi Dretelj, Heliodrom i Vojno su definitivno definisani kao takvi. Inace, ne mozes reci da je ABIH sistematski izvrsila etnicko ciscenja Hrvata kao HVO Bosnjaka. Ja razumijem da su se ljudi prikljucivali HVO-u na pocetku agresije, bilo je medju njima i Bosnjaka. No, smatram da je ono kasnije bilo hrvatska agresija i genocid, sto se ne moze poredit sa odbrandbenim ratom ABIH koji ne moze ni primirisati genocidu.

Za kakvu se to BiH, ABIH, borila po tebi? Ako se protiv HVO-a borila za neravnopravnu, onda je isto tako i protiv cetnika, sto znaci da je Karadzic bio upravu?

[enes-s]

Pa Bošnjaci i jesu bili katolici i pravoslavci i muslimani. Nisi to znala. Čitaj malo Garašanina. Pametnice moja.

[privat]

Malo fino, pa malo ruzno, pa opet malo fino. U globalu, poprilicno se mi ovdje shvatamo, i misljenja su nam poprilicno slicna. Pojedini imaju pristrasan pogled na stvari, ali ipak tu ima i doze realnosti koja je neminovna, samo sto se "ne da" svoja strana.

Ali, kako god, ne bi li bilo dobro da umjesto prebacivanja loptice krivice za ovo i ono, znaci price o proslosti, konacno pocnemo pricati o buducnosti i nekom prihvatljivom modelu ove BiH u kojem cemo svi biti zadovoljni?

Da svi izbacimo po jedan prijedlog, pa se mozda usaglasimo u necemu na kraju?

I da, da ne zaboravim vjecitog bundziju - Privata
Upita ti za muslimane u Srbiji koji se izjasnjavaju kao srbi. I naravno, pomijesa naciju i vjeru, a odgovor ti je tako blizu - zrakni Sandzak . Sve srbi (ili ti srbijanci), a muslimani .

E care ,sad si me stvarno nasmijao,ma tebi se sve zivo, pomjesalo na ovome forumu,od svih mogucih tema na kojima sudjelujes,izgleda i ljude si poceo mijesati.Ja se uopce ne sjecam da sam spominjao muslimane u Srbiji ili nesto slicno.Ja nisam vise siguran da li je to upuceno na moju adresu, ovo tvoje zadnje ne kuzim.Ako moze ,objasni mi i to, po cemu sam ja bundzija.Ja volim sve ljude svijeta ali imam tri stvari koje su mi svetinja i za koje se uvijek borim, a to je ,moja obitelj,moja vjera i na kraju moja nacija.Drzava se moze zvati bilo kako,ne marim za tim ,ne bolujem jel to BiH ili Herceg Bosna ili RS ,samo, nek se vec jednom pocne brinuti za ovaj svoj narod a ne narod za nju.Svi se brinu kakav ce oblik drzava dobiti a to sto je u njoj sve trulo i bolesno nema veze.Briga nas, sto je starije kokos ili jaje? a samo je jedna trecina naroda zaposlena.Radnicka klasa vise i ne postoji jer je nema ko da zastiti,vaznije je sta neki politicar izvali ,pa da se o tome raspreda tjednima.Djecu ucimo da je spremno za ratovanje ,cim progleda mora da razlikuje ostala dva neprijatelja sto zive tu blizu u susjedstvu.I umijesto da idemo naprijed ka Evropi ,mi samo tonemo dublje i dublje i necemo biti svjesni kad nam nestane zraka.

[basta sljezove boje]

Pa Bošnjaci i jesu bili katolici i pravoslavci i muslimani. Nisi to znala. Čitaj malo Garašanina. Pametnice moja.

je li ima to na netu?

neko je minirao bosnjacki front a tamo je bilo bas genijalnih tekstova

[enes-s]

Nisi čula za Garašanina? Lutkice, to je rodonačelnik srpstva, nema njega na Bošnjačkom frontu. Ti si to nešto pomešala, ali tebi to nije strano.

[basta sljezove boje]

Nisi čula za Garašanina? Lutkice, to je rodonačelnik srpstva, nema njega na Bošnjačkom frontu. Ti si to nešto pomešala, ali tebi to nije strano.

pa bas na bosnjackom frontu sam proucila cijeli memorandum SANU

[enes-s]

Ne verujem da si baš ceo. Ne drži tebe toliko koncentracija.

[basta sljezove boje]

Ne verujem da si baš ceo. Ne drži tebe toliko koncentracija.

ceo, evo ti ga, evo

(GRUPA AKADEMIKA SRPSKE AKADEMIJE NAUKA I UMETNOSTI O AKTUELNIM DRUŠTVENIM PITANJIMA U JUGOSLAVIJI 1986. GODINE)

Mnoge nevolje koje muče srpski narod iznikle su u prilikama koje su zajedničke svim jugoslovenskim narodima. Međutim, srpski narod pritiskuju i druge nedaće. Dugoročno zaostajanje razvoja privrede Srbije, neregulisani državno-pravni odnosi sa Jugoslavijom i pokrajinama, kao i genocid na Kosovu, pojavili su se na političkoj sceni sa udruženom snagom koja čini situaciju napetom, ako ne i eksplozivnom. Ova tri mučna pitanja, koja proizilaze iz dugoročne politike prema Srbiji, svojom dramatikom ugrožavaju ne samo srpski narod, već i stabilnost čitave Jugoslavije. Zbog toga se ona moraju naći u središtu pažnje.
Nije trebalo mnogo znanja i podataka da se utvrdi dugogodišnje zaostajanje privrede Srbije. Ipak je to zvanično učinjeno tek u Planu 1981-1985., u kome je bilo zapisano da će se u tom razdoblju preduzimati mere za zaustavljanje takve tendencije. Ta je obaveza brzo pala u zaborav. Petogodište je prošlo u novom ispitivanju da li Srbija gubi korak u razvoju. Nalazi su, međutim, argumentovano potvrdili ono što se i ranije znalo, da se po relevantnim pokazateljima njena privreda stalno kreće ispod jugoslovenskog proseka uz sve veće zaostajanje. Usporeniji razvoj nije imao dovoljno snage da savlada ekonomsku nerazvijenost na delu njene teritorije na kojoj živi 1.5 miliona stanovnika sa narodnim dohotkom po stanovniku preko 30% nižim od odgovarajućeg dohotka u tri nedovoljno razvijene republike.
Ispitivanja nisu ostavila ni trunku sumnje da je relativno zaostajanje Srbije prvenstveno nastalo zbog manjih investicija po stanovniku, a ne zbog slabije efikasnosti investicija. Prema zvaničnim statističkim podacima efikasnost investicija je u Srbiji za čitav posleratni period niža samo od one u Sloveniji i Vojvodini, a tokom poslednje decenije (period 1976-1983) najviša je u Jugoslaviji. Veća efikasnost mogla je samo delomično nadoknaditi gubitak društvenog proizvoda zbog manjih investicija, ali nije bila u stanju da spriječi formiranje vrednosti osnovnih sredstava po stanovniku na nivou od svega 80,5 % jugoslovenskog proseka, što je čak niže od Crne Gore i Bosne i Hercegovine, dveju republika koje imaju status nerazvijenih.
Tokom čitavog posleratnog perioda privreda Srbije je bila izložena neekvivalentnoj razmeni. Aktuelan primer takve razmene je niska cena električne energije koja se u velikim količinama isporučuje drugim republikama. Instrumenti i mere tekuće ekonomske i kreditno-monetarne politike, a naročito doprinos fondu federacije za razvoj privredno nedovoljno razvijenih područja su u novije vreme najvažniji činioci njenog relativnog zaostajanja. Doda li se tome da su najrazvijenije republike, zbog oskudice sredstava akumulacije Srbije, sa svojim kapitalom ušle u njenu privredu (poljoprivreda, prehrambena industrija, trgovina i bankarstvo), dobija se slika jedne podređene i zapostavljene privrede u okviru jugoslovenskog prostora.
Dosledna diskriminacija privrede Srbije u posleratnom periodu ne da se potpuno razjasniti bez uvažavanja međunacionalnih odnosa između dva rata kako ih je videla i ocenivala Komunistička partija Jugoslavije. Na te poglede odlučujuće je uticala autoritativna Kominterna, koja je u naporima da ostvari svoje strateške i taktičke zamisli na međunarodnom planu težila razbijanju Jugoslavije. Nalazeći svoje ideološko opravdanje u sučeljavanju srpske "ugnjetačke" nacije i ostalih "ugnjetenih" naroda, takva politika je drastičan primer uzmicanja marksističkog učenja o klasnoj podeljenosti svake nacije pred političkim pragmatizmom, koji je, u nastojanju da koristi međunacionalna trvenja, potisnuo u pozadinu klasni internacionalizam. To donekle objašnjava zašto se KPJ nije potrudila da sopstvenim istraživanjima dođe do prave istine o ekonomskoj prirodi međunacionalnih odnosa. Ocena tih odnosa, koja se svodi na to da je politička hegemonija srpske buržoazije praćena i odgovarajućom ekonomskom dominacijom Srbije, preuzeta je u stvari od separatistički orjentisanih građanskih partija. Ni pre, ni posle rata KPJ nije bila voljna da neposrednim saznanjima utvrdi pravo stanje, niti da ulazi u bilo kakvu raspravu koja bi mogla dovesti u pitanje davno date ocene i zauzete stavove na kojima je istrajala sve do danas. Doslednost je bila utoliko neobičnija što se i bez posebnih studija, elementarnim uvidom u osnovne pokazatelje nivoa razvijenosti u popisnoj 1948. godini moglo ustanoviti da Srbija nije mogla imati ekonomski privilegovan položaj između dva rata. Na zaostajanje u industrijalizaciji je jasno ukazivao naglašeniji agrarni karakter njene privrede. Učešće poljoprivrede je bilo veće, a udeo industrije u formiranju društvenog proizvoda industrije manji nego u jugoslovenskom proseku. KPJ ne samo što na osnovu svih činjenica nije revidirala svoju ocenu, već nije poklonila ni najmanju pažnju radovima naučnih ustanova u kojima je već početkom pedesetih godina dokumentovano utvrđen bitno drugačiji ekonomski položaj Srbije između dva rata. Uporno ponavljanje predratne ocene tokom četiri decenije ukazuje na izuzetno veliku političku i ekonomsku zainteresovanost da se takva pogrešna ocena održi. Njen smisao leži u tome da se srpskom narodu usadi osećanje istorijske krivice ne bi li se time osujetio njegov otpor političkoj i ekonomskoj podređenosti kojoj je stalno izložen.
Na predratnoj oceni zasnovana je i posleratna politika prema privredi Srbije, koja je dovoljno jasno deklarisana u ekspozeu o Prvom petogodišnjem planu. Srbiji je u tom planu neosnovano određen, posle Slovenije, najsporiji tempo industrijalizacije. U praksi je ta politika započela preseljavanjem u druge republike industrijskih pogona za proizvodnju aviona, kamiona i oružja, da bi se nastavila obaveznim otkupom, makazama cena na teret sirovina i poljoprivrednih proizvoda, nižim investicijama po stanovniku od jugoslovenskog proseka i doprinosom za razvoj nerazvijenih područja. No ništa tako ubedljivo ne pokazuje podređen položaj Srbije kao činjenicu da ni u jednom ključnom pitanju političkog i privrednog sistema ona nije imala inicijativu. Stoga, položaj Srbije valja posmatrati u sklopu političke i ekonomske dominacije Slovenije i Hrvatske, koje su bile predlagači promena u svim dosadašnjim sistemima.
Slovenija i Hrvatska startovale su sa najvišeg nivoa razvijenosti, a ostvarile su i najbrži razvoj. S poboljšanjem njihovog relativnog položaja jaz između njih i ostalog dela Jugoslavije jako se produbio. Takav tok događaja, koji odstupa od proklamovane politike ravnomernog razvoja, ne bi bio moguć da privredni sistem nije bio pristrasan, da te dvije republike nisu bile u položaju da nemetnu rešenja koja odgovaraju njihovim ekonomskim interesima. Priređivačke delatnosti, koje relativno više učestvuju u njihovoj privrednoj strukturi, uživale su tokom čitavog posleratnog perioda povoljnije uslove privređivanja, na koje su snažno uticali paritet i režim cena, kao i carinska zaštita. Veći prostor dat tržištu u šezdesetim godinama pogodovao je više razvijenim područjima. Suspenziju Petogodišnjeg plana 1961-1965. godine, koji je težište stavio na razvoj proizvodnje sirovina i energije, valja tumačiti kao izbegavanje republika da ulažu u nerazvijena područja koja su relativno bogata prirodnim izvorima. Razvoj Jugoslavije iz tog vremena zasnivao se na sastavu činilaca proizvodnje dveju razvijenih republika nego ostalog dela zemlje. Zbog toga radna snaga nije dobila adekvatno mesto u razvojnoj orijentaciji, čime su bili pogođeni Srbija i nerazvijena područja.
Ekonomska podređenost Srbije ne da se u potpunosti shvatiti bez njenog politički inferiornog položaja koji je odredio i sve odnose. Za KPJ ekonomska hegemonija srpskog naroda između dva rata nije bila sporna, nezavisno od toga što je industrijalizacija Srbije bila sporija od jugoslovenskog prošeka. Na toj ideološkoj platformi formirala su se mišljenja i ponašanja, što je presudno uticalo na kasnija politička zbivanja i međunacionalne odnose. Slovenci i Hrvati su pre rata stvorili svoje nacionalne komunističke partije, a zadobili su i odlučujući uticaj na CK KPJ. Njihovi politički lideri postali su arbitri u svim političkim pitanjima tokom i posle rata. Ove dve susedne republike delile su sličnu istorijsku sudbinu, imale su istu religiju i težnju za što većom samostalnošću, a kao najrazvijenije, i zajedničke ekonomske interese, što su bili dovoljni razlozi za trajnu koaliciju u nastojanju da ostvare političku dominaciju. Tu koaliciju je učvrstila dugogodišnja saradnja Tita i Kardelja, dve najistaknutije političke ličnosti posleratne Jugoslavije, koje su uživale neprikosnoven autoritet u centrima moći.
Kadrovski monopol im je dopuštao da bitno utiču na sastav političkog vrha Jugoslavije i svih republika i pokrajina. Svima je poznat izuzetno veliki doprinos Edvarda Kardelja u pripremanju i donošenju odluka AVNOJ-a i svih posleratnih ustava. On je bio u položaju da u tremelje društvenog uređenja ugrađuje i lične stavove, koji realno nisu mogli biti predmet osporavanja. Odlučnost kojom se Slovenija i Hrvatska danas suprostavljaju svakoj ustavnoj promeni pokazuje koliko im Ustav od 1974. godine odgovara. Pogledi na društveno uređenje nisu imali nikakvih izgleda da budu prihvaćeni ukoliko su bili drugačiji od shvatanja dvaju političkih autorireta, a nije se moglo učiniti ništa ni posle njihove smrti, budući da je ustav mogućnošću veta osiguran od bilo kakvih promena. Imajući sve to u vidu, ne može biti sporno da su Slovenija i Hrvatska utemeljile političku i ekonomsku dominaciju, kojom ostvaruju svoje nacionalne programe i ekonomske aspiracije.
U takvim uslovima a pod stalnim optužbama da je "ugnjetački", "unitaristički", "centralistički", "pandurski", srpski narod nije mogao postići ravnopravnost u Jugoslaviji, za čije je stvaranje podneo najveće žrtve. Revanšistička politika prema Srbima započela je pre rata time što se smatralo da Komunistička partija i nije potrebna "ugnjetačkoj" naciji. U CK KPJ Srbi su bili relativno malo zastupljeni, a neki od njih su se, valjda zato da bi se održali, deklarisali kao pripadnici drugih nacija. Srbija tokom rata nije bila u položaju da ravnopravno učestvuje u donošenju odluka koje su prejudicirale buduće međunacionalne odnose i društveno uređenje Jugoslavije. Antifašističko veće Srbije osnovano je u drugoj polovini 1944. godine, kasnije nego u drugim republikama, a Komunistička partija Srbije tek po završetku rata. Za drugo zasedanje AVNOJ-a većnici su birani iz srpskih vojnih jedinica i članova Vrhovnog štaba koji su se zatekli na teritoriji Bosne i Hercegovine, za razliku od većnika nekih drugih republika, koji su došli na zasedanje sa svoje teritorije i koji su iza sebe imali nacionalne političke organizacije sa izgrađenim stavovima i programima.
Ove istorijske činjenice ukazuju da tokom rata Srbija nije bila formalno, pogotovu ne suštinski u ravnopravnom položaju kada su donošene odluke od dalekosežnog značaja za buduće državno uređenje. To ne znači da se Srbi ne bi dobrovoljno odlučili za federalizam kao najpogodnije uređenje za višenacionalnu zajednicu, već se ima u vidu da su se oni bez prethodnih priprema i podrške svojih političkih organizacija našli u položaju da u ratnim uslovima prihvate rešenja koja su otvarala široke mogućnosti za njihovo razbijanje. Položaj Srba morao je biti blagovremeno razmotren i regulisan sa stanovišta njihovog nacionalnog integriteta i nesmetanog kulturnog razvoja, a ne da to izuzetno pitanje ostane otvoreno za rešenja koja pogađaju vitalne interese srpskog naroda.
Ozbiljnost društvenih i ekonomskih posledica koje u posleratnom periodu iz ovakvih odnosa proizlaze zahteva da se bez odlaganja prestane sa zloupotrebom teze o ugnjetačkoj i ugnjetenim nacijama koja je Srbiju dovela u nezavidan ekonomski položaj. Oslobođenje Srbije od doprinosa Fondu federacije, ne bi li time ojačala akumulativnu sposobnost i ubrzala privredni razvoj, bilo je prilika da se nagovesti kraj takve politike. Očekivalo se da će politički predstavnici Srbije izaći sa ovim logičnim i opravdanim zahtevom i da će na njegovom prihvatanju do kraja ustrajati. Utoliko je bilo veće iznenađenje kad su oni pristali na plaćanje pune stope uz prihvatanje utešnog i potpuno neizvesnog obećanja da će doprinos biti materijalno kompenziran na drugoj strani.
Ovaj ishod je u suprotnosti sa nalazima o ekonomskom zaostajanju Srbije, a istovremeno je istorijski neodgovoran čin prema sopstvenom narodu. Kapitulacija političkih predstavnika Srbije navodi na mnoga razmišljanja, pre svega o njihovom pravu da takav korak učine. Postavlja se pitanje ko je ovlašćen da prihvati odluku kojom se privredi Srbije izriče presuda o dugoročnom zaostajanju u budućnosti sa neizbežnim političkim posledicama. Reč je o ogromnim sredstvima neophodnim za pokretanje privrednog razvoja Srbije i rešavanje egzistencijalnog pitanja velikog broja mladih ljudi bez posla, većeg nego u bilo kojoj drugoj republici. Bez referenduma uzurpirati pravo da se iza zatvorenih vrata dogovara, odlučuje i pristaje da ekonomskom razvoju tog naroda postavlja ozbiljna ograničenja.
Srbija je mirne savesti i sa osećanjem da je uveliko ispunila svoj dug solidarnosti mogla postaviti zahtev da se oslobodi doprinosa fondu. Istinske žrtve za razvoj tri nerazvijene republike i SAP Kosovo podnela je samo ona, plaćajući pomoć drugima sopstvenim zaostajanjem. Sa tri razvijena područja to nije bio slučaj. Primena stope doprinosa proporcionalno društvenom proizvodu nije se držala osnovnog pravila da se obaveze odmeravaju prema ekonomskoj snazi obveznika. Proporcionalna stopa poštedela je Sloveniju, Hrvatsku i Vojvodinu progresivnog doprinosa, što im je omogućilo ne samo da se normalno razvijaju, već i da poboljšaju svoj relativni položaj prema jugoslovenskom proseku. Za Srbiju su, međutim, takve stope predstavljale ogromno opterećenje. Njena privreda je izdavala polovinu neto akumulacije za nerazvijena područja, zbog čega se sasvim približila privredama nerazvijenih republika.
I pored toga što je svojim doprinosom pomogla razvoj nerazvijenih područja i olakšala teret razvijenima, Srbija za svoje zaostajanje ne nailazi na razumevanje ni jednih ni drugih. Obostrani interes upućuje dva tipa područja na koaliciju radi održanja postojećeg stanja u kome zadovoljava svoje interese na račun Srbije. Antisrpska koalicija nastupila je u slučaju stope doprinosa otvorenije i sa manje političkog takta nego bilo kada ranije. S neprikrivenim pritiskom Srbiji je nametnuto da prihvati stopu doprinosa u celini. Ovaj pritisak važan je i kao znak da već tradicionalna diskriminacija Srbije nije oslabila, ako se čak nije povećala.
Imajući u vidu šta se sve događalo u posleratnom periodu, takav pritisak ne predstavlja ništa novo. Nov bi mogao biti odlučan otpor Srbije tom pritisku. Na žalost, to se nije dogodilo. Otpora je bilo više nego ranije, ali ipak sasvim nedovoljno.
Srpski rukovodioci nisu iskoristili ni sva pravna sredstva kao što je mogućnost upotrebe veta, koje im jedino preostaje u situaciji kada se nađu usamljeni sa svojim opravdanim zahtevima, a izgleda nisu ni pomišljali na odgovarajući odgovor koji podrazumeva i otvaranje političke krize ako se drugačije ne može. Političari Srbije su se pokazali nespremnim za istorijski zadatak koji im je nametnula izuzetno teška konstelacija odnosa u jugoslovenskoj zajednici.
Istorijski trenutak je od njih zahtevao da odlučno stave do znanja da je došao kraj posleratnoj praksi smenivanja političara koji su postavljali pitanje ravnopravnosti Srbije, prakse diskriminacije ekonomista, sociologa, filozofa i književnika iz Srbije koji su blagovremeno ukazivali na društveno maligne pojave i upozoravali na posledice pogrešnih rešenja, kao i prakse udaljavanja sposobnih privrednika kojim se razoružavala privreda Srbije u pojačanoj konkurenciji na tržištu.
7. Odnos prema ekonomskom zaostajanju Srbije pokazuje da revanšistička politika prema njoj s vremenom nije slabila. Naprotiv, hranjena sopstvenim uspehom sve više je jačala da bi se konačno izrazila i u genocidu. Politički je neodrživa diskriminacija građana Srbije kojima su zbog paritetne zastupljenosti republika manje nego drugima dostupna mesta saveznih funkcionera i delegata u Saveznoj skupštini, a glas glasača iz Srbije vredi manje od onoga iz bilo koje druge republike ili pokrajine. U toj svetlosti Jugoslavija se ne prikazuje kao zajednica ravnopravnih građana ili ravnopravnih naroda i narodnosti, nego kao zajednica osam ravnopravnih teritorija. Ipak ni ova ravnopravnost ne važi za Srbiju zbog njenog posebnog pravno-političkog položaja, koji odražava težnje da se srpski narod drži pod stalnom kontrolom. Ideja vodilja takve politike bila je "slaba Srbija, jaka Jugoslavija", koja je napredovala u uticajno mišljenje: ako bi se Srbima kao najbrojnijoj naciji dozvolio brz ekonomski razvoj, to bi predstavljalo opasnost za ostale nacije. Otuda korišćenje svih mogućnosti da se njenom privrednom razvoju i političkoj konsolidaciji postave što veća ograničenja. Jedno od takvih, veoma aktuelnih ograničenja jeste sadašnji nedefinisan i pun unutrašnjih konflikata ustavni položaj Srbije.
Ustavom od 1974. godine Srbija je faktički podijeljena na tri dela. Autonomne pokrajine su u svemu izjednačene sa republikama, sem što nisu definisane kao država i što nemaju isti broj predstavnika u pojedinim organima federacije. Ovaj nedostatak one nadoknađuju time što se preko zajedničke republičke skupštine mogu mešati u unutrašnje odnose Uže Srbije, dok su njihove skupštine potpuno autonomne. Političko-pravni položaj Uže Srbije je sasvim neodređen, to nije ni republika ni pokrajina. Odnosi u republici Srbiji su konfuzni. Izvršno veće koje je organ republičke Skupštine u stvari je Izvršno veće Uže Srbije. To nije jedina nelogičnost u razgraničavanju nadležnosti. Preširoka i insitucionalno čvrsto utemeljena autonomna pokrajina stvara dve nove raseline u srpskom narodu. Istina je da su autonomaške i separatističke snage insistirale na proširenju autonomije, ali bi to teško ostvarile da nisu dobile moralnu i političku podršku od republika u kojima separatističke tendencije nisu iščezle.
Proširenje autonomije obrazlagano je uveravanjem da će se postići veća ravnopravnost između nacija i bolje obavljanje javnih poslova. Događaji na Kosovu krajem šezdesetih godina bili su opomena šta se sve može dogoditi ukoliko se autonomija poveća. Razloga za veću autonomiju Vojvodine pogotovu nije bilo. To proširenje dalo je silnog podstreka birokratskom autonomaštvu, ozbiljnim pojavama separatizma koga ranije nije bilo, zatvaranje privrede, političkom voluntarizmu. Porastao je uticaj onih van pokrajina i u Vojvodini koji širenjem dezinformacija nastoje da srpski narod podele na "Srbijance" i "prečanske Srbe". Pokrajine su uz svesrdnu pomoć drugih postale "konstitutivni elemenat federacije", što im je dalo povoda da se osećaju i ponašaju kao federalne jedinice, zanemarujući činjenicu da su sastavni deo republike Srbije. I ovom prilikom ravnoteža u dualizmu ovakve vrste nije se mogla održati. Sadašnje ponašanje pokrajina pokazuje da su u praksi potpuno nadvladale separatističko-autonomaške snage. Republici Srbiji je onemogućeno da u vitalnim pitanjima nastupaju jedinstveno u interesu naroda kome pripadaju.
Splet nerešenih odnosa u republici Srbiji logično proizlazi iz njenog ustavnog položaja i izbora separatističkih i autonomaških kadrova, koji su upravo zbog takve orijentacije uživali blagonaklonost onih koji su držali kadrovski monopol u Jugoslaviji. Bez odgovarajuće protivteže u koordinaciji, regionalizacija se po pravilu pretvara u provincijalnu uskogrudnost i slepilo za šire nacionalne interese.
Oni koji su svesrdno pomogli da se klice unutrašnjih sukoba usade u ustave danas se javljaju kao arbitri - izmiritelji koji po dobro poznatoj simetriji jednakih krivica dele lekcije i užoj Srbiji i pokrajinama, sugerišući da se rešenja traže u doslednoj primeni tih istih ustava. Na taj način jednom zamršena situacija ostaće kakva je bila, a Srbija će i dalje trošiti svoju društvenu energiju u prevazilaženju konflikata bez izgleda da u tome potpuno uspe. To se valjda i htelo sa proširenjem autonomija pokrajina, pogotovu što održavanje konfliktnih situacija u Srbiji daje mogućnost drugima da se mešaju u njene unutrašnje odnose i na taj način produže dominaciju nad njom. Posle izvršene federalizacije SKJ takvo mešanje u unutrašnje odnose jedne republike moguće je jedino u Srbiji.
Odnosi između Srbije i pokrajina ne mogu se svesti jedino, a ni pretežno na formalno-pravna tumačenja dva ustava. Reč je prvenstveno o srpskom narodu i njegovoj državi. Nacija koja je posle duge i krvave borbe ponovo došla do svoje države, koja se sama izborila i za građansku demokratiju, i koja je u poslednja dva rata izgubila 2,5 miliona sunarodnika doživela je da joj jedna aparatski sastavljena partijska komisija utvrdi da posle četiri decenije u novoj Jugoslaviji jedino ona nema svoju državu. Gori istorijski poraz u miru ne da se zamisliti.
8. Izgon srpskog naroda sa Kosova je spektakularno svedočanstvo njegovog istorijskog poraza. Srpskom narodu je u proleće 1981. godine objavljen jedan odista specijalan, ali otvoren i totalan rat pripreman u raznim razdobljima administrativnih, političkih i državnopravnih promena. Voden veštom primenom raznih metoda i taktika, s podeljenim ulogama, uz aktivnu, a ne samo pasivnu i ne mnogo prikrivanu podršku pojedinih političkih centara u zemlji - pogubniji i od one koja je dolazila iz susedstva - taj otvoreni rat, kome se još uvek gleda pravo u oči i koji se ne naziva svojim pravim imenom, odvija se skoro pet godina. On, dakle, traje mnogo duže nego čitav oslobodilački rat u ovoj zemlji, od aprila 1941. do 9. maja 1945. godine. Balistička pobuna na Kosovu i Metohiji pred sam kraj rata, dignuta uz sadejstvo nacističkih jedinica, bila je 1944-45. vojnički razbijena, ali pokazuje se, ne i politički pobeđena. Njen sadašnji vid, prerušen u nov sadržaj, uspešnije se razvija i približava pobedničkom ishodu. Pravi obračun sa neofašističkom agresijom je izostao; sve do sada preduzimane mere samo su uklonile s ulica ispoljavanje te agresije, a u stvari su jačale njene rasisitičke pobuđene, neopozive ciljeve, koje treba postići po svaku cenu i svim sredstvima. Čak i smišljeno drastične kazne mladim prestupnicima izricane su da izazivaju i produbljuju međunacionalne mržnje.
Pet godina dugog albanskog rata na Kosovu uverile su njegove predvodnike i pobornike da su jači nego što su i mislili, da uživaju podršku po raznim centrima moći u samoj zemlji neuporedivo veću nego kosovski Srbi od Republike Srbije, ili ova Republika od ostalih u Jugoslaviji. Agresija je u toj meri ohrabrena da se i najzvaničniji predstavnici Pokrajine, kao i njeni naučnici ponašaju ne samo arogantno, već i cinično, proglašavajući istine za klevete, a učene za svoja zakinuta prava.
Organizovane političke snage naše zemlje, koje su izvršile revoluciju u gotovo nemogućim uslovima, pod najmoćnijim neprijateljem u čitavom ovom veku - odjednom se pokazuju ne samo neefikasnim, neslobodnim, već gotovo i nezainteresovanim da se na otvoreni rat odgovori kako jedino i mora: odlučnom odbranom svog naroda i svoje teritorije. A kad se agresija porazi, da se politički obračuni ne vrše više hapšenjima, "diferencijacijama", lažnim lojalnostima, već odistinskom revolucionarnom borbom, otvorenim sučeljavanjima, sa pravom slobodnog izražavanja, pa i demonstriranja suprotnih mišljenja. Fizički, politički, pravni, kulturni genocid nad srpskim stanovništvom Kosova i Metohije najteži je poraz u oslobodilačkim borbama što ih je vodila Srbija od Orašca 1804. do ustanka 1941. godine.
Odgovornost za taj poraz pada, prije svega, na još uvek živo kominterevsko nasleđe u nacionalnoj politici Komunističke partije Jugoslavije i sledbeništvo srpskih komunista toj politici, na preskupe ideološke i političke zablude, neznanja, nedoraslosti, ili već okorele oportunizme generacija srpskih političara posle ovog rata, uvek defanzivnih i uvek u većoj brizi šta drugi misle o njima i njihovim bojažljivim "postavljanjima" položaja Srbije, nego o objektivnim činjenicama koje uslovljavaju budućnost naroda kojima rukovode.
Ravnopravni nacionalni odnosi, za koje su i na Kosovu i Metohiji najviše ratovali upravo srpski borci -jednom vrlo određenom politikom, "razvojno" sprovođenom, sa isplaniranim postupcima i jasnim ciljem - albanski nacionalisti u političkom rukovodstvu Kosova počeli su da preokreću u njihovu suprotnost. Autonomna oblast u pogodnom trenutku dobij a rang autonomne pokrajine, zatim i status "konstitutivnog dela federacije"- sa većim prerogativima od ostatka Republike kojoj samo formalno pripada. Dalji korak "eskalacije", koji se javio kao i albanizacija Kosova i Metohije pripreman je, dakle, najlegalnije. Isto tako i unifikacija književnog jezika, nacionalnog imena, zastave, udžbenika - prema instrukcijama iz Tirane - bila je sasvim otvorena, kao i sama granica između dve državne teritorije, uostalom. Zavere, koje se obično tajno kuju, na Kosovu su se stvarale ne samo očevidno, već i demonstrativno.
Mnogima su zato masovni neredi 1981. godine više izgledali kao istrčljivost, nego kao kakva nova pojava, opasna i po čitavu zemlju, kao što se kasnije svaka istina o progonu Srba na Kosovu smatrala "kopanjem po crijevima Albanaca", a pisanje "beogradske štampe" o zbivanjima na licu mjesta, uzimalo gotovo za veću krivicu od počinjenih paljevina, ubijanja, silovanja, skrnavljenja - mnogih do danas politički i krivično neidentifikovanih.
Posebnu težinu ima odnos odgovornih činilaca i vlasti na Kosovu prema nasilju čija je žrtva srpski narod. Prećutkivanjem i zataškavanjem zločina, izbegavanjem da se odmah kaže sva istina, zavlačenjem istrage i sudskog postupka, ohrabruju se sitni i krupni teror, ujedno se stvara lažna, ulepšana slika o prilikama na Kosovu. Pored toga, trajna je težnja da se za nasilje nad Srbima nađe politički alibi u tobožnjoj uzajamnosti mržnje, netrpeljivosti i revanšizma, a u poslednje vreme sve češće i u izmišljenom dejstvu "spoljašnjeg" neprijatelja - van pokrajine, srpskog nacionalizma "iz Beograda". Slučaj Martinović je značajan ne samo zbog naročitog, neviđenog nasilja, koje podseća na najmračnija vremena turskog nabijanja na kolac, nego i zbog upornog odbijanja da se u redovnom sudskom postupku ustanovi i prizna istina. Umesto da bude povod za potvrdu vrhovne vrednosti zakona i ljudskih prava, taj slučaj je na Kosovu shvaćen kao prilika da se istakne suverenost pokrajine, koju ona ni po Ustavu nema te da se SR Srbiji nametne princip "nemešanja u unutrašnje poslove" pokrajine, kao da se radi o međudržavnom, međunarodnom odnosu.
Srbi na Kosovu i Metohiji imaju ne samo svoju prošlost, oličenu u dragocenim kulturnoistorijskim spomenicima, već i živo prisustvo svojih duhovnih, kulturnih, moralnih vrednosti: imaju matičnu zemlju svog istorijskog postojanja. Nasilja koja su kroz vekove proređivala srpsko stanovništvo Kosova i Metohije - u ovom, našem vremenu, dobijaju svoju neumoljivu završnicu. Iseljavanje Srba sa Kosova i Metohije u Socijalističkoj Jugoslaviji po svome obimu i karakteru prevazilazi sve ranije etape ovog velikog izgona srpskog naroda. Jovan Cvijić je u svoje vreme procenjivao da je u svim seobama, od one velike pod Arsenijem Čarnojevićem 1690. do prvih godina našeg veka, izgnano preko 500.000 Srba; od toga broja između 1876. i 1912. godine oko 150.000 Srba moralo je napustiti svoja ognjišta pod surovim terorom lokalnog i povlašćenog albanskog bašibozuka.
U toku poslednjeg rata, proterano je preko 60.000 srpskih kolonista i starinaca, ali je posle rata ovaj talas iseljavanja doživeo pravu plimu: za poslednjih dvadesetak godina Kosovo i Metohiju napustilo je oko 200.000 Srba. Ostatak srpskog naroda ne samo što stalno i nesmanjenim tempom napušta svoju zemlju, nego se, prema svim saznanjima, gonjen zulumom i fizičkim, moralnim i psihološkim terorom, preprema za svoj konačan egzodus. Za manje od desetak sledećih godina, ako se stvari bitno ne promene, Srba na Kosovu više neće biti, a "etničko čisto" Kosovo, taj nedvosmisleno iskazani cilj velikoalbanskih rasista, utemeljen još u programima i akcijama Prizrenske lige 1878-81., biće u potpunosti ostvaren.
Peticija 2016 Srba iz Kosova Polja, podneta Saveznoj skupštini i drugim organima u zemlji, zakonita je posledica ovog stanja. Nikakvim se forumskim ocenatna ne može srpskom narodu osporiti pravo da se od nasilja i uništenja štiti svim zakonskim sredstvima. Ako tu zaštitu ne može ostvariti u Pokrajini, narod je može i mora tražiti u Republici i Federaciji. Izraz je građanske svesti o tome pravu i poseta građana Pokrajine Saveznoj skupštini. Samo se sa jednog automaško-separatističkog i šovinističkog stanovišta ovi koraci građana mogu osuđivati kao neprihvatljivi i smatrati kao neprijateljski.
Današnja sudbina Kosova nije više "složena", niti se i dalje može svoditi na prazna samoocenjivanja, izuvijane, nečitljive rezolucije, uopštene platforme - već jednostavno, pitanje jugoslovenskih konsekvenci! Između pokrajinske segregacije koja postaje sve isključivija i saveznih arbitraža koje samo parališu svaku pravu, uz to i neodložnu meru - splet nerešenih situacija zatvara se u krug nerešivih. Sudbina Kosova ostaje životno pitanje čitavog srpskog naroda. Ako ono ne bude rešeno jednim pravim ishodom nametnutog rata, ako se uspostavi istinska bezbednost i nedvosmislena ravnopravnost za sve narode koji žive na Kosovu i Metohiji, ako se ne stvore objektivni i trajni uslovi za povratak iseljavanja naroda - taj deo Republike Srbije i Jugoslavije postaće i evropsko pitanje, sa najtežim, nedoglednim posledicama. Kosovo predstavlja jednu od najvažnijih tačaka unutrašnjeg Balkana. U skladu je sa etničkim profilom balkanskog poluostrva etnička izmešanost sa mnogim balkanskim terenima, i zahtev za etnički čistim Kosovom, koji se sprovodi u delo, ne samo da je direktna i teška pretnja narodima koji su se tamo našli u manjini, nego će, ako se bude ostvario, započeti talas ekspanzije predstavljati realnu i svakodnevnu pretnju svim narodima u Jugoslaviji.
Kosovo nije jedino područje u kome je srpski narod pod pritiskom diskriminacije. Apsolutno, a ne samo relativno, opadanje broja Srba u Hrvatskoj dovoljan je dokaz za ovu tvrdnju. Prema popisu iz 1948. u Hrvatskoj je bilo 543.795 Srba, ili 14,48%. Po popisu iz 1981. godine njihov broj se smanjio na 531.502, stoje od ukupnog broja stanovnika u Hrvatskoj iznosilo 11,5%. Za 33 mirnodopske godine broj Srba u Hrvatskoj je opao čak i u odnosu na ono posleratno vreme, kada je izvršen prvi popis i kada su posledice rata po broj srpskih stanovnika bile dobro poznate.
Lika, Kordun i Banija ostali su najnerazvijenija područja u Hrvatskoj, što je silno podstaklo emigraciju Srba u Srbiju, kao i seobe u druge krajeve Hrvatske, gde su Srbi, kao došljačka, manjinska i društveno inferiorna grupa, veoma podložni asimilaciji. Uostalom, i inače je srpski narod u Hrvatskoj izložen rafiniranoj i delotvornoj asimilacionoj politici. Sastavni deo politike je zabrana svih srpskih udruženja i kulturnih ustanova u Hrvatskoj, koja su imala bogatu tradiciju iz vremena Austro-Ugarske i međuratne Jugoslavije, zatim nametanja službenog jezika koji nosi ime drugog naroda (hrvatskog) oličavajući time nacionalnu neravnopravnost. Taj je jezik ustavnom odredbom učinjen obaveznim i za Srbe u Hrvatskoj, a nacionalistički nastrojeni hrvaski jezikoslovci sistematskom i odlično organizovanom akcijom sve ga više udaljavaju od jezika u ostalim republikama srpskohrvatskog jezičkog područja, što doprinosi slabljenu veza Srba u Hrvatskoj sa ostalim Srbima.
Ovakav učinak spremno se plaća kidanjem jezičkog kontinuiteta kod samih Hrvata i ukljanjanjem međunarodnih termina dragocenih za komunikaciju sa drugim kulturama; naročito u oblasti nauke i tehnike. No srpski narod u Hrvatskoj nije samo kulturno odsečen od matice, već matica nema mogućnosti da se o njegovoj sudbini, o ekomskom i kulturnom položaju obavesti ni približno onoliko koliko neke nacije u Jugoslaviji imaju veze sa svojim sunarodnicima u drugim zemljama. Integritet srpskog naroda i njegove kulture u čitavoj Jugoslaviji postavlja se kao sudbinsko pitanje njegovog opstanka i razvoja. U opštu sliku prilika uklapa se i sudbina srpskih ustanova nastalih u ratu i neposredno posle rata. U narodnooslobodilačkoj borbi i neposredno po njenom okončanju nacionalni život Srba u Hrvatskoj intenzivno se razvijao u njihovim posebnim političkim, kulturnim i obrazovnim institucijama.
Tako je načelnom odlukom Izvršnog odbora ZAVNOH-a od 10. novembra 1943. najpre osnovan, a 12. januara 1944. u oslobođenom Otočcu i konstituisan Srpski klub vijećnika ZAVNOH-a kao nacionalno i političko vodstvo srpskog naroda u Hrvatskoj. Po okončanju rata, a na inicijativu Srpskog kluba, 30. septembra 1945. u Zagrebu je održan Prvi kongres Srba u Hrvatskoj, na kojem je preko 30.000 učesnika obrazovalo Glavni odbor Srba u Hrvatskoj kao "široku političku organizaciju jedinstvenog srpskog naroda u Hrvatskoj", u sastavu Narodnog fronta. Uz neposredno angažovanje ovih političkih tela Srbi su potom osnovali svoje kulturne ustanove i počeli raditi na obezbeđivanju nacionalne prosvete.
Tako je 22. oktobra 1944. na ruševinama glinske crkve, u kojoj su izvršeni strahoviti ustaški pokolji, osnovano Srpsko pevačko društvo "Obilić", a nepun mesec kasnije, 18. novembra, ponovo u Glini, obrazovano Srpsko kulturno-prosvetno društvo "Prosvjeta". Uz "Prosvjetu", u čijim okvirima se razvijala i izdavačka delatnost sa sopstvenom štamparijom, 4. januara 1948. godine osnovani su u Zagrebu Centralna srpska biblioteka i Muzej Srba u Hrvatskoj. Uz sve to, od 10. septembra 1943. pa dalje, NOP se srpskom narodu u Hrvatskoj obraćao posebnim glasilom, štampanim ćirilicom, koje se zvalo "Srpska riječ". U posleratnim godinama "Srpska riječ" je promenila naziv i tako postala "Prosvjeta". Već tokom 1944/45. školske godine NOP je srpskoj deci u Hrvatskoj obezbedio ćirilički bukvar, a Predsedništvo ZAVNOH-a je svojom odlukom 18. jula 1944. garantovalo ćirilici punu ravnopravnost sa latinicom i istovremeno prvenstvo u školama sa srpskom većinom na području Hrvatske.
Sve je ovo za srpski narod u Hrvatskoj imalo veći i dublji značaj od običnog priznanja za njegovu odluku u NOB-u. Posebnim proglasom "Srpskom narodu u Hrvatskoj" od 12. januara 1944. godine Srpski klub vijećnika ZAVNOH-a obrazložio je sopstvenu pojavu kao "znak ravnopravnosti Srba i Hrvata" i "garanciju da će interesi srpskog naroda biti pravilno zastupani u slobodnoj Hrvatskoj". Glavni odbor Srba u Hrvatskoj prilikom osnivanja označen je kao "politička organizacija jedinstvenog srpskog naroda u Hrvatskoj", čiji je zadatak da omogući "razvijanje slobode misli", i kao "dovoljna garancija da će Srbi u Hrvatskoj i dalje uživati blagodeti ravnopravnog naroda". Sami Srbi su sve svoje krvlju stečene tekovine osećali kao "vidna obilježja ravnopravnosti srpskog i hrvatskog naroda u Hrvatskoj".
Takvo je stanje bilo u vreme rata i neposredno posle rata, a potom, sve se izmenilo. Nije poznato da su Srbi bilo kada ocenili da im je neka od ovih ustanova nepotrebna, da je treba ukinuti, ili zameniti nekom drugačijom koja bi više odgovarala duhu vremena. Ipak, sve te ustanove redom su ukidane tokom pedesetih godina odlukama nadležnih republičkih organa Hrvatske. Poslednje u nizu ukinuto je Srpsko kulturno društvo "Prosvjeta" odlukom RSUP-a Hrvatske od 23. maja 1980. godine.
U pravdanju tog svršenog čina angažovala se Republička konferencija SSRNH. Zaključci njenog savetovanja, održanog 2. oktobra 1980. godine, govore o radikalnom zaokretu u odnosu na ratno i posleratno vreme. Ti zaključci u suštini ne ostavljaju mesta bilo kakvim zahtevima za osnivanje posebnih ustanova srpskog naroda u Hrvatskoj: "briga za kompleks pitanja kulture, istorije, života i stvaralaštva hrvatske ili srpske nacije u SRH ne može biti prepuštena nikakvim posebnim nacionalnim društvima ili organizacijama". Takav stav obrazložen je sledećim tumačenjem: "Dok je opravdano da naše narodnosti samostalno razvijaju kulturne ustanove i klubove, nije opravdano da takve institucije otvaraju pripadnici naroda i to bilo gde u Jugoslaviji, a posebno ne Srbi u Hrvatskoj ili Hrvati u Hrvatskoj".
Na kraju je rečeno ovo: "Treba se boriti da Srbi u Hrvatskoj ne budu prećutkivani kao narod, da ih se kao u nekim udžbenicima ne naziva maltene došljacima. Zajednička nam je historija, kultura i jezik, a i specifičnosti treba uvažavati". Na savetovanju se čulo i to da treba raditi na tome da se u Hrvatskoj više uči ćirilica.
Ovakvim stavom Republičke konferencije SSRNH, protiv kojeg nije ustalo nijedno političko telo u Hrvatskoj, a ni van nje, definitivno i javno prestali su da postoje svi vidovi nacionalnog života srpskog naroda u Hrvatskoj koji su stečeni tokom duge istorije i u NOB-u. Radikalno su revidirani pogledi na međunacionalne odnose koje je formulisao NOP, a dovedene su u pitanje i ustavne garancije nacionalnih prava i sloboda, kao i prava građana. Praktično značenje izjava: "moramo brinuti", "treba se boriti", "više treba učiti ćirilicu" itd. može se procenjivati samo u njihovom suočenju sa stvarnom jezičkom politikom koja se vodi u SRH. Ostrašćena revnost kojoj je cilj konstituisanje zasebnog hrvatskog jezika što se izgrađuje u protivstavu prema svakoj ideji o zajedničkom jeziku Hrvata i Srba ne ostavlja dugoročno mnogo izgleda srpskom narodu u Hrvatskoj da očuva svoj nacionalni identitet. Izuzimajući period postojanja NDH, Srbi u Hrvatskoj nikada u prošlosti nisu bili toliko ugroženi koliko su sada. Rešenje njihovog nacionalnog položaja nameće se kao prvorazredno političko pitanje. Ukoliko se rešenja ne pronađu, posledice mogu biti višestruko štetne, ne samo po odnose u Hrvatskoj već i po čitavu Jugoslaviju.
Bitnu težinu pitanja položaja srpskog naroda daje okolnost da izvan Srbije, a pogotovu izvan Uže Srbije, živi veoma veliki broj Srba, veći od ukupnog broja pripadnika pojedinih drugih naroda. Prema popisu iz 1981. godine van teritorije SR Srbije živi 24%, odnosno 1,958.000 Srba, što je znatno više nego što je u Jugoslaviji Slovenaca, Albanaca, Makedonaca, uzetih pojedinačno, a skoro isto koliko i Muslimana. Van užeg područja Srbije živi 3,285.000 Srba ili 40,3% ukupnog njihovog broja. U opštem dezintegracionom procesu koji je zahvatio Jugoslaviju, najtežom dezintegracijom pogođeni su Srbi. Sadašnji tok kojim se kreće naše društvo u Jugoslaviji potpuno je obrnut od onog kojim se ono decenijama i vekovima kretalo dok nije stvorilo zajedničku domovinu. Taj proces usmeren je ka potpunom razbijanju nacionalnog jedinstva srpskog naroda. Kao najbolja ilustracija koliko je sve podređeno takvim ciljevima može da posluži današnja Vojvodina sa svojom autonomijom.
Vojvodini je data autonomija između ostalih razloga i zato što je srpski narod u habzburškoj monarhiji njoj težio već od kraja XVII veka. Srbi u Austriji i kasnijoj Austro-Ugarskoj težili su stvaranju autonomne oblasti (despotovini ili vojvodini koju su, međutim, nazvali Srbijom) stoga da bi, okruženi brojnijim i nadmoćnijim Mađarima i Nemcima, sačuvali svoju nacionalnu individualnost i svoju versko-pravoslavnu pripadnost. Stavaranjem posebne autonomne oblasti u tuđoj državnoj teritoriji Srbi su radili na slabljenju te države, a sve sa ciljem da se u pogodnom momentu što lakše izdvoje i ujedine sa svojom sabraćom južno od Save i Dunava.
Tako je to bilo u prošlosti sa Srpskom Vojvodinom, čije stvaranje su u revoluciji 1848/49. godine svojom krvlju pomogli i Srbi iz Srbije. Danas je sve obrnuto. Politički rukovodioci AP Vojvodine ne rade na zbližavanju i spajanju, već na što većem osamostaljivanju i izdvajanju iz SR Srbije. Ma koliko taj proces bio neprirodan, suprotan istorijskoj logici, on daje očigledne rezultate, moćno doprinoseći dezintegraciji srpskog naroda.
Noseći na sebi duže od pola stoleća pečat i opterećenje da je bio tamničar drugim jugoslovenskim narodima, srpski narod nije bio u mogućnosti da oslonac potraži u sopstvenoj istoriji. U mnogim svojim vidovima i sama ta istorija bila je dovedena u pitanje. Demokratska građanska tradicija, za koju se Srbija borila i izborila u devetnaestom veku zbog uskogrudosti i neobjektivnosti zvanične istoriografije ostala je sve donedavno potpuno u senci srpskog socijalističkog pokreta.
Time je istorijska slika pravnih, kulturnih i državničkih doprinosa Srbije građanskog društva toliko osiromašena i sužena da tako izobličena nije nikome mogla da posluži kao duhovna i moralna potpora ili kao oslonac za očuvanje i obnovu istorijske samosvesti. Čestiti i hrabri oslobodilački napori bosanskohercegovačkih Srba i čitave jugoslovenske omladine, kojoj je pripadala i Mlada Bosna, doživeli su sličnu sudbinu i pred istorijom bili potisnuti u drugi plan doprinosa klasne ideologije čiji su nosioci i tvorci bili austromarksisti kao osvedočeni protivnici nacionalnih oslobodilačkih pokreta. Pod dejstvom vladajuće ideologije kulturne tekovine srpskog naroda otuđuju se, prisvajaju ili obezvređuju, zanemaruju ili propadaju, jezik se potiskuje, a ćirilisko pismo postepeno gubi.
Oblast književnosti u tom smislu služi kao glavno poprište samovolje i bezakonja. Nijednom drugom jugoslovenskom narodu nije tako grubo osporen kulturni i duhovni integritet kao srpskom narodu. Nijedno književno i umetničko nasleđe nije toliko razrovano, ispreturano i poharano kao srpsko nasleđe. Politička merila vladajuće ideologije nameću se srpskoj kulturi kao vrednija i jača od naučnih i istorijskih. Dok se slovenačka, hrvatska, makedonska i crnogorska kultura i književnost danas integrišu, srpska je jedina sistematski dezintegriše. Ideološki je legitimno i samoupravno da se slobodno vrši podvajanje i rasturanje srpske književnosti na vojvođanske, crnogorske ili bosansko-hercegovačke pisce. Od srpske književnosti otkidaju se njeni najbolji pisci i najznačajnija dela da bi se veštački ustanovile nove regionalne književnosti. Prisvajanje i rasparčavanje srpskog kulturnog nasleđa ide tako daleko da se u školama uči kako Njegoš nije srpski pisac, da su Laza Kostić i Veljko Petrović vojvođanski, a Petar Kočić i Jovan Dučić bosanskohercegovački pisci. Koliko juče Meši Selimoviću nije bilo dopušteno da se izjasni kao srpski pisac, a ni sada se ne poštuje njegova volja da se vodi u srpskoj književnsti. Srpska kultura ima više nepodobnih, zabranjenih, prećutanih ili nepoželjnih pisaca i intelektualnih stvaralaca no ijedna druga jugoslovenska književnost, mnogi su šta više i sasvim izbrisani iz književnog sećanja.
Ugledni srpski književnici jedini su na crnim listama svih jugoslovenskih masovnih medija. U obaveznoj školskoj lektiri srpska književnost je teško oštećena jer je mehenički podređena administrativnom merilu republičko-pokrajinskog reciprociteta, a na merilu količine ili vrednosti. U školskim programima nekih republika i pokrajina istorijska prošlost srpskog naroda je ne samo grubo ideološki redukovana, nego i izložena šovinističkim tumačenjima. Na taj način srpska kulturna i duhovna baština se čini manjom no što ona jeste, a srpskom narodu se izmiče važan oslonac moralne i istorijske samosvesti.
Impozantan i odista revolucionarnih razmera kulturni polet prvih posleratnih decenija, izražen i u zasnivanju široke mreže prosvetnih ustanova, od osnovnog obrazovanja do visokog školstva splasnuo je krajem šezdesetih godina. Stupilo se u fazu stagnacije i sve izraženije regresije, pa je danas naše obrazovanje i vaspitanje sa postojećim školskim i prosvetnim sistemom, vrlo ekstenzivno i primitivno i sa teško nadoknadivim zaostajanjem iza potreba i ciljeva savremenog društva i civilizacije u kojoj živimo. Školski sistem zasnovan na tzv. usmerenom obrazovanju, sa niskim kvalitetom nastave, doživeo je potpun krah. Nekoliko generacija su duhovno osakaćene i osiromašene; dobili smo hiperprodukciju primitivnih polustručnjaka, nesposobnih da se kvalifikovano uključe u privredu i društvene delatnosti, nepripremljenih za stvaralački intelektualni razvoj.
Nema zemlje na svetu koja je svoje obrazovanje sredila razgranatijom pravnom regulativom. Ukupno u Jugoslaviji ima stotinu i deset saveznih, republičkih i pokrajinskih zakona, koji se bave raznim vidovima školstva, i od kojih su mnogi višekratno novelirani, tako da je ponekad potreban istraživački rad da bi se došlo do prečišćenog teksta nekog zakona. Uprkos tome u Jugoslaviji školstvo nikad nije bilo toliko ekstenzivno, raščinjeno, niskog kvaliteta kao danas. Zakonodavna praksa zakonito stvara osam prosvetnih sistema koji se sve više udaljuju jedan od drugoga i nikakvo dogovaranje o zajedničkim jezgrima ne može da zaustavi takav pravac razvoja koji je zakonom utemeljen. Većanje i dogovoranje o zajedništvu učestalo u poslednje vreme, posle petnaest godina sistematskog razjedinjavanja jugoslovenske zajednice liči na besplatnu utopiju.
Potrebno je najpre ukloniti zakone koji dovode do razjedinjavanja da bi se mogla produžiti ona crta zajedništva i jedinstva koja je na ovom prostoru vučena više od stotinu i pedeset godina. U protivnom, mi ćemo stvarati, i stvaramo, generacije koje će sve manje biti Jugosloveni, a u sve većoj meri nezadovoljni nacionalni romantici i samoživi nacionalisti. Zemlja koja nema jedinstven prosvetni sistem ne može računati na to da će u budućnosti biti jedinstvena.
Od vremena humanizma, od XV do XVI veka, traje misao o tome da škola ima da služi ostvarivanju pune životne mere svakog pojedinca, ostvarivanju svih antropoloških mogućnosti koje čovek donosi svojim ulaskom u život. Pogubna je ideja o tome da škola ima da služi samo radu i struci i njima da bude uslovljena. Ona je posledica neprevaziđenih proletkulrovskih sedimenata, koji, u krajnoj crti, vode stvaranju jedne ropske i primitivne svesti. Usmerenje dečaka i djevojčica od njihove 14 godine ka jednom zanimanju tvorenje je fundamentalne neslobode.
Ideološka bitka protiv "elitizma" urodila je nesrećnim plodom: mi smo najmanje dve decenije, na svim društvenim područjima i u prosveti, ugađali prosečnosti. Nijedno društvo se ne bori protiv elite znanja i umenja, nauke i novatorstva. Borbom protiv takve elite, mi smo stvorili elitu dobrostojećih pojedinaca koji su kadri da svojoj prosečnoj deci stvore mogućnosti sticanja većih znanja, koje osnovna i srednja škola više ne daju. Materijalni položaj školstva obezvredio je njegov društveni položaj, a odrednica "moralno-političke podobnosti", osobito na Univerzitetu strahovito je podstakla moralni i politički konformizam i karijerizam, pa je Univerzitet, a naročito neki humanistički fakulteti, lišeni najboljih intelektualnih kadrova naše generacije. Ni u jednoj evropskoj zemlji prosveta nije dovedena u ovakav stagnantan materijalni i društveni položaj.
Upravo u vreme kada su se nemilice rasipala sredstva dodatne akumulacije vođena je restriktivna politika prema Univerzitetu, koji je dobijao sve manje sredstava. Deceniju i po fakulteti nisu imali mogućnosti za biranje novih asistenata, tako da najstariji jugoslovenski univerziteti, poglavito beogradski, nikada nisu imali viši starosni prosek nastavno-naučnog kadra. Ono što je u svim zemljama osnovna poluga razvoja u vremenu tehnološko-kumpjuterske revolucije, univerzitet i nauka, u nas je potpuno zapostavljeno. "Reforme" Univerziteta, najčešće nametane političkom silom, a ne naučnim razlogom (trostepena nastava, "orurizacija" fakulteta i tome slično) bile su promašene. Naročito je veliku štetu nanelo odvajanje nauke od Univerziteta, stvaranje pregrada, sistematskih i administrativnih, između "institutske" i "univerzitetske" nauke: Univerzitet je izgubio laboratorijsku bazu, stvarali su se paralelni programi, nauka se kadrovski razjedinila, onemogućen je normalan protok naučnih kadrova sa univerziteta u institute i iz instituta na fakultete.
Prema tome: valja menjati školski sistem, prosvetne zakone, modernizovati i humanizovati školske programe, otvarati specijalizovane škole, posebno potpomagati darovite učenike, izmeniti u celini nepovoljan materijalni položaj školstva, obratiti posebnu pažnju na duhovni, a ne samo ideološki profil nastavnika, privući na Univerzitet najjače naučne i intelektualne snage i zakonom ostvariti jedinstvo prosvetnog sistema u SR Srbiji.
U ovom teškom kriznom trenutku moramo već danas početi razmišljati i o sutrašnjici, i XXI veku, iako nam društveno-ekonomske okolnosti nisu naklonjene, stvarati viziju sutrašnjeg sveta u kome će civilizacija biti zasnovana na mikro-elektronici, artificijelnoj intelegenciji, robotici, informatici, veštačkom oplođavanju, manipulaciji genima. Radi svega toga Srpska akademija nauka i umetnosti predlaže da se odmah i bez ikakvih dogmatskih ideoloških opterećenja i "samoupravne" inercije priđe studioznoj i temeljitoj reorganizaciji društvene, institucionalne osnove naše nauke u pravcu modernizacije i efikasnosti, sa većim materijalnim ulaganjima, većom brigom za naučni podmladak, sa širim slobodama i samostalnošću stvaralačkih ličnosti u kreiranju naučnih i istraživačkih programa. Jednom rečju, potrebno je što pre i sa celoklupnim naučnim potencijalom uključiti se u savremene tokove svetske nauke.
10. Posle dramatičnih međunacionalnih sukoba tokom drugog svetskog rata izgledalo je da je nacionalizam naglo splasnuo, da je bio na putu da potpuno iščezne. Takav utisak se pokazao varljivim. Nije dugo potrajalo, a nacionalizam je započeo svoj uspon, da bi se svakom ustavnom promenom upotpunjavale institucionalne pretpostavke za njegovo bujanje. Nacionalizam je stvaran odozgo, njegovi glavni inicijatori bili su politički ljudi. Osnovni uzrok višedimenzionalne krize leži u idejnom porazu koji je nacionalizam naneo socijalizmu. Dezintegracioni procesi svih vrsta, koji su jugoslovensku zajednicu doveli na rub propasti, zajedno sa raspadanjem sistema vrednosti, posledice su tog poraza.
Njegovi koreni su u ideologiji Kominterne i nacionalnoj politici KPJ pre rata. U tu je politiku ugrađen revanšizam prema srpskom narodu ka "ugnjetačkoj" naciji koji je imao dalekosežne posledice na međunacionalne odnose, društveno uređenje, privredni sistem, sudbinu moralnih i kulturnih vrednosti posle drugog svetskog rata. Srpskom narodu je nametnuto osećanje istorijske krivice, a jedino on nije rešio nacionalno pitanje, niti je dobio državu kao ostale nacije. Zbog toga je kao prvo i osnovno potrebno da se skine hipoteka istorijske krivice sa srpskog naroda, da se zvanično opovrgne tvrdnja da je on imao ekonomski privilegovan položaj između dva rata, da se ne poriče njegova oslobodilačka istorija i doprinos u stvaranju Jugoslavije.
Uspostavljanje punog nacionalnog i kulturnog integriteta srpskog naroda, neovisno od toga u kojoj se republici ili pokrajini nalazio, njegovo je istorijsko i demokratsko pravo. Sticanje ravnopravnosti i samostalan razvoj za srpski narod imaju dublji istorijski smisao. Za manje od pedeset godina, u dvema uzastopnim generacijama, dva puta izložen fizičkom uništenju, prinudnoj asimilaciji, pokrštavanju, kulturnom genocidu, ideološkoj indoktrinaciji, obezvređivanju i odricanju od sopstvene tradicije pod nametnutim kompleksom krivice, intelektualno i politički razoružavan, srpski narod je bio izložen preteškim iskušenjima da to ne bi ostavilo tragove u duhovnom stanju koje se na kraju ovog stoljeća velikih tehnoloških uzleta ljudskog uma ne bi smelo zanemariti. Ukoliko računa sa svojom budućnošću u porodici kulturnih i civilizovanih naroda sveta srpski narod mora dobiti mogućnost da ponovo nađe sebe i postane istorijski subjekt, da iznova stekne svest o svom istorijskom i duhovnom biću, da jasno sagleda svoje ekonomske i kulturne interese, da dođe do savremenog društvenog i nacionalnog programa kojim će se nadahnjivati sadašnje i buduće generacije.
Postojeće depresivno stanje srpskog naroda, sa sve žešćim ispoljavanjima šovinizma i srbofobije u nekim sredinama, pogoduje oživljavanju i sve drastičnijem ispoljavanju nacionalne osetljivosti srpskog naroda i reagovanjima koja mogu biti zapaljiva, pa i opasna. Dužnost nam je da nijednog trenutka i ni u jednom slučaju ne previdimo i ne potcenimo te opasnosti. Ali pri tome se, u principijelnoj borbi protiv srpskog nacionalizma, ne može prihvatiti vladajuća ideološka i politička simetrija u istorijskim krivicama. Odbacivanje te simetrije kobne po duh i moral, sa oveštalim nepravdama i neistinama, uslov je za mobilnost i delotvornost demokratske, jugoslovenske, humanističke svesti u savremenoj srpskoj kulturi.
Što građani i radnička klasa nisu u Saveznoj skupštini zastupljeni u odgovarajućim većima ne može se pripisati samo favorizovanju nacionalnog, već i težnji da se Srbija dovede u neravnopravan položaj i na taj način oslabi njen politički uticaj. No najveću nevolju čini to što srpski narod nema državu kao što je imaju svi ostali narodi. Istina, u prvom članu Ustav SR Srbije sadrži odredbu da je Srbija država, ali se neizbežno postavlja pitanje kakva je to država koja se proglašava nenadležnom na sopstvenoj teritoriji i koja nema na raspolaganju sredstva da zavede red na jednom delu svog područja, da obezbedi ličnu i imovinsku sigurnost svojih građana, da stane na put genocidu na Kosovu i zaustavi preseljenje Srba sa vekovnih ognjišta. Takav položaj pokazuje političku diskriminaciju prema Srbiji, pogotovo ako se ima u vidu da joj je ustav SFRJ nametnuo unutrašnju federalizaciju kao trajan izvor konflikata između Uže Srbije i pokrajina. Agresivni albanski nacionalizam na Kosovu ne može se suzbiti ako Srbija ne prestane biti jedina republika čije unutrašnje odnose uređuju drugi.
Ustavom SFRJ formalno utvrđena ravnopravnost svih republika u stvarnosti je obezvređena nametanjem Republici Srbiji da se odrekne dela svojih prava i ovlaštenja u korist autonomnih pokrajina, čiji je status u najvećoj meri regulisan ustavom federacije. Srbija mora otvoreno reći da joj je to uređenjem nametnuto. To se naročito odnosi na položaj pokrajina, realno promovisanih u republike koje se osjećaju neuporedivo više kao konstitutivni elemenat federacije nego kao deo Republike Srbije. Pored toga što nije vodio računa o državi srpskog naroda, ustav SFRJ je stvarao i nesavladive teškoće njenom konstituisanju. Radi zadovoljenja legitimnih interesa Srbije, neizbežno se nameće revizija tog ustava. Autonomne pokrajine bi morale postati pravi sastavni delovi Republike Srbije, tako što bi im se dao onaj stepen autonomije koji ne narušava integritet Republike i obezbeđuje ostvarivanje opštih interesa šire zajednice.
Nerešeno pitanje državnosti Srbije nije jedini nedostatak koji bi trebalo otkloniti ustavnim promenama. Jugoslavija je sa Ustavom iz 1974. godine postala veoma labava državna zajednica u kojoj se razmišlja i o drugim alternativama, a ne samo jugoslovenskoj, kao što pokazuju skorašnje izjave slovenačkih javnih poslanika i raniji stavovi makedonskih političara. Ovakva razmišljanja i temeljno izvršena dezintegracija navode na pomisao da Jugoslaviji preti opasnost od daljeg rastočavanja.
Srpski narod ne može spokojno očekivati budućnost u takvoj neizvesnosti. Zbog toga se mora otvoriti mogućnost svim nacijama u Jugoslaviji da se izjasne o svojim težnjama i namerama. Srbija bi se u tom slučaju mogla i sama opredeliti i definisati svoj nacionalni interes. Takav razgovor i dogovor morao bi prethoditi preispitivanju Ustava. Naravno, pri tome Srbija ne bi smela zauzeti pasivan stav, iščekujući samo šta će drugi reći, kao što je to do sada mnogo puta činila.
Zalažući se za avnojevska opredelenja, Srbija mora računati i sa time da to ne zavisi samo od nje, da ostali mogu imati i neke druge alternative. Zbog toga se pred nju postavlja zadatak da jasno sagleda svoje ekonomske i nacionalne interese da ne bi bila iznenađena događajima. Insistiranjem na federativnom uređenju, Srbija bi doprinela ne samo ravnopravnosti svih naroda u Jugoslaviji, već i rešavanju političke i ekonomske krize.
Ravnopravan položaj za koji se Srbija mora zalagati podrazumeva i inicijativu u rešavanju ključnih političkih i ekonomskih pitanja u meri koliko takva inicijativa pripada i drugima. Četiri decenije pasivnog položaja Srbije pokazale su se lošim i za čitavu Jugoslaviju, koja se lišila ideja i kritike jedne sredine sa dužom državničkom tradicijom, izoštrenim osećanjem za nacionalnu nezavisnost i bogatim iskustvom u borbi sa domaćim uzurpatorima političkih sloboda. Bez ravnopravnog učešća srpskog naroda u čitavom procesu donošenja i realizacije svih vitalnih odluka Jugoslavija ne može biti snažna; i sam njen opstanak kao demokratske i socijalističke zajednice došao bi u pitanje.
Jedna razvojna epoha jugoslovenske zajednice i Srbije očigledno se okončava sa istorijski istrošenom ideologijom, opštom stagnacijom i sve izraženijim regresijama u ekonomskoj, političkoj, moralnoj i kulturno-civilizacijskoj sferi. Takvo stanje imperativno nalaže korenite, duboko promišljene, naučno zasnovane i odlučno sprovođene reforme celokupne državne strukture i društvene organizacije jugoslovenske zajednice naroda, a u sferi demokratskog socijalizma i bržeg i plodotvornijeg uključenja u savremenu civilizaciju. Društvene reforme treba da u najvišoj meri aktiviraju i ljudske snage čitave zemlje kako bismo postali produktivno, prosvećeno i demokratsko društvo sposobno da živi od svog rada i stvaranja, moćno da daje svoj doprinos svetskoj zajednici.
Prvi uslov našeg preobražaja i preporoda je demokratska mobilizacija celokupnih umnih i moralnih snaga naroda, ali ne samo za izvršavanje donesenih odluka političkih foruma, nego i za stvaranje programa i projektovanje budućnosti na demokratski način, čime bi se prvi put u novojoj istoriji na opštedruštvenom zadatku stvarno sjedinjavali znanje i iskustvo, savest i hrabrost, mašta i odgovornost na osnovama dugoročnog programa.
Srpska akademija nauka i umetnosti i ovom prilikom izražava svoju spremnost da se svesrdno i celokupnim svojim snagama založi na ovim sudbonosnim zadacima i istorijskim nalazima naše generacije.

(KRAJ)

[Prozor]

točno mnogi su bošnjaci bili pripadnivi hrvatskih oružanih snaga, i borili se za hrvatsku samim tim i za sebe i svoje porodice i susjede. kroz forume se konstantno provlače teze o agresivnosti hrvatske politike prema bih, zanimljivo je da ne poznam niti jednog bošnjaka koji živi u hrvatskoj i tako nešto priča ( da li misli ne znam), ali isto tako ne poznam niti jednog koji se poželio vratiti iz te i takve nacionalističke hrvatske u multikulturalnu bih, čak štoviše malo malo doće neki amidžić pa mu se nađe neki posao,a možda se vremenom srede i papiri.

ja nisam jos upoznala nijednog Bosnjaka u Hrvatskoj koji je na bilo koji nacin govorio bilo sta protiv Hrvatske ili Hrvata. Druga stvar je u Sarajevu gdje su Bosnjaci-komunisti i dalje prikriveni srbofili a postoje i Bosnjaci otvoreni srbofili. Takvi koriste svaku priliku da ocrne Hrvate i Hrvatsku i da izjednacavaju zlocine u Ahmicima i Srebrenici. O Grabovici, bugojanskom stadionu i ostalim stratistima Hrvata naravno nemaju pojma, a ono o cemu nemaju pojma za njih i ne postoji. To su likovi koji bi sve dali da ih Srbi prihvate, ali Srbi ih nece. Najvise takvih likova ima po SDP-u, a ni Stranci za BiH nisu strani

Srbofil ti je Franjo Tudjman koji se prod´o Milosevicu i bio zadivljen njegovim likom, zajedno sa ostalim HDZ-ovcima! A ja nikad nisam upoznao Hrvata iz Hrvatske koji toliko pljuje po Bosni i Sarajevu....

[enes-s]

Ej Bašto, palim ja. Do novog druženja, bok!

[basta sljezove boje]

Ej Bašto, palim ja. Do novog druženja, bok!

zar necemo zajedno citati memorandum sanu? A bas je lijepo i zanimljivo stivo, vidi se da ga je pisao veliki pisac Dobrica Cosic. Steta Enese, ali procitaj ga jednom, mozda ti se razbistri

[Prozor]

ovo sto je Prozor iznio da Bosnjak moze biti i katolik i pravoslavac otvara nove perspektive

Moze Prozor iznijeti jos perspektiva...

[enes-s]

Steta Enese, ali procitaj ga jednom, mozda ti se razbistri

Nema potreba da ga čitam. Osetio sam ga na vlastitoj koži. Pametnice moja.

[Liska]

Prozor, hajde mi nadji neki link u kome Crveni kriz ima spisak koncentracionih logora za vrijeme rata u BiH. Sto se tice logora Armije BiH, postojali su u Konjicu i Tarcinu (koji je bio najveci). Nitko normalan ne negira da su u njima bili zarobljeni srpski i hrvatski civili samo zato jer imaju pogresnu nacionalnost. Pa onda postoje manji logori ili zatvori kao sto su stadion u Bugojnu, pa Muzicka skola u Zenici, pa Muzej u Jablanici. U svakom od tih mjesta je dolazilo do mucenja i ubijanja civila i djece. Tebi to mozda i nije bio koncentracioni logor ali ljudima koji su nevini zaglavili u njemu jeste. Iako po definiciji Crvenog kriza ostaje logor ili mjesto gdje su se nezakonito pritvarali civili. Meni je isto i jedno i drugo jer su zrtve nevine i ne vidim po cemu je neka zrtva veca jer je kao iz logora a druga manje jer je kao iz zatvora. Sigurno je nastradalima bilo lakse kad bi im rekli da ce biti ubijeni u obicnom zatvoru i da su imali srece jer su mogli biti ubijeni u konc-logoru.

[basta sljezove boje]

jesu li u Tarcinu bili i Hrvati? Sudeci po pisanju Slavuja Jovicica koji je tamo proveo navodno 40 i kusur mjeseci - tamo je bila samo srpska nejach

[enes-s]

O Bašto, pa ti ustala. Dobro jutro, kako smo jutros?

[cHupjahalic@]

ja nisam jos upoznala nijednog Bosnjaka u Hrvatskoj koji je na bilo koji nacin govorio bilo sta protiv Hrvatske ili Hrvata. Druga stvar je u Sarajevu gdje su Bosnjaci-komunisti i dalje prikriveni srbofili a postoje i Bosnjaci otvoreni srbofili. Takvi koriste svaku priliku da ocrne Hrvate i Hrvatsku i da izjednacavaju zlocine u Ahmicima i Srebrenici. O Grabovici, bugojanskom stadionu i ostalim stratistima Hrvata naravno nemaju pojma, a ono o cemu nemaju pojma za njih i ne postoji. To su likovi koji bi sve dali da ih Srbi prihvate, ali Srbi ih nece. Najvise takvih likova ima po SDP-u, a ni Stranci za BiH nisu strani

toliko kratak post a pun gorcine.
nemoj bogati da ti se podju navoditi primjeri, duge liste.
i jos nesto: svaki zivot u Ahmicima ima istu vrijednost kao i drugi izgubljeni zivoti, bez obzira o kojem mjestu se radi.

p.s. o kakvom ti bugojanskom stadionu?

[enes-s]

Sad će tebi to Bašta sve lepo natenane da objasni. Samo da uzme zraka i popije kavicu.

[basta sljezove boje]

ja nisam jos upoznala nijednog Bosnjaka u Hrvatskoj koji je na bilo koji nacin govorio bilo sta protiv Hrvatske ili Hrvata. Druga stvar je u Sarajevu gdje su Bosnjaci-komunisti i dalje prikriveni srbofili a postoje i Bosnjaci otvoreni srbofili. Takvi koriste svaku priliku da ocrne Hrvate i Hrvatsku i da izjednacavaju zlocine u Ahmicima i Srebrenici. O Grabovici, bugojanskom stadionu i ostalim stratistima Hrvata naravno nemaju pojma, a ono o cemu nemaju pojma za njih i ne postoji. To su likovi koji bi sve dali da ih Srbi prihvate, ali Srbi ih nece. Najvise takvih likova ima po SDP-u, a ni Stranci za BiH nisu strani

toliko kratak post a pun gorcine.
nemoj bogati da ti se podju navoditi primjeri, duge liste.
i jos nesto: svaki zivot u Ahmicima ima istu vrijednost kao i drugi izgubljeni zivoti, bez obzira o kojem mjestu se radi.

p.s. o kakvom ti bugojanskom stadionu

Boze, sto se pravimo ludi, ali tipicna prica osobe koje zrtve gleda po naciji, evo clanka iz Dana

Bugojanski psi rata

Za okrutno postupanje nad zatočenicima u logoru na stadionu NK-a Iskra u Bugojnu do sada je u haškoj presudi oglašen krivim samo general Enver Hadžihasanović, komandant Trećeg korpusa Armije BiH. Nakon hapšenja Gasala i Kukavice, istraga tek treba da utvrdi šta su znali i radili Enes Handžić, pomoćnik komandanta 307. brigade Armije BiH za vojnu bezbjednost, Senad Dautović, načelnik civilne policije, Selmo Cikotić, zapovjednik Operativne grupe Zapad Trećeg korpusa, Tahir Granić, komandant 307. brigade ABiH i Dževad Mlaćo, predsjednik Ratnog predsjedništva Bugojna



Razmjena zatočenih Hrvata u Bugojnu 19. marta 1994. godine
Državna policija je stigla na mjesto zločina nakon 14 godina. Pred stadionom Nogometnog kluba Iskra u Bugojnu, 19. marta 1994., izvršena je razmjena 294 Hrvata koji su bili zatočeni u ovom logoru. Na spisku razmijenjenih nedostajale su desetine ljudi koje je ranije Međunarodni crveni križ registrirao kao zarobljenike u ovom logoru. Četrnaest godina kasnije, policajci SIPA-e su po nalogu Tužilaštva BiH stigli u Bugojno. U ranim jutarnjim satima, uhapšeni su Nisvet Gasal, upravnik logora na stadionu Iskre i Musajb Kukavica, zamjenik upravnika logora. Izvršen je pretres na pet lokacija u gradu: uz još jedan bivši logor, pretresene su kuće dvojice uhapšenih, te Senada Dautovića i Enesa Handžića. Gradom su se pronosile različite verzije događaja i tvrdnji ko je uhapšen i ko je sljedeći na spisku Tužilaštva, ali nije bilo dileme o čemu se vodi istraga. Bošnjački zvaničnici iz doba rata nisu se javljali na telefonske pozive novinara Dana.

Sud BiH je 23. marta 2007. odredio jednomjesečni pritvor osumnjičenim Nisvetu Gasalu i Musajbu Kukavici. Oni se terete za ratni zločin protiv civilnog stanovništva i ratnih zarobljenika. U prijedlogu za određivanje pritvora Tužilaštvo BiH navodi da postoji osnovana sumnja da su Nisvet Gasal, kao upravnik logora stadion Iskra, i Musajb Kukavica, kao njegov zamjenik, postupali suprotno pravilima međunarodnog humanitarnog prava. Osumnjičeni su, prema navodima Tužilaštva, između ostalog, učestvovali u planiranju i izvršenju progona nebošnjačkog stanovništva i zarobljavanju pripadnika Hrvatskog vijeća obrane, u njihovom odvođenju u logore, fizičkom i psihičkom maltretiranju i ubistvima. Tužilaštvo, između ostalog, navodi da su 22 zatvorenika iz logora stadion Iskra u Bugojnu odvedena na prisilni rad nakon čega im se gubi svaki trag.

Civil Mlaćo ili oficiri ABiH? U samom Bugojnu, na prvu vijest o hapšenju, sastali su se članovi gradske Udruge obitelji poginulih i nestalih hrvatskih branitelja. Vanda Havranek, tajnica Udruge, kaže da su se "dogovorili da ne komentiraju hapšenja niti istragu, ali da se nadaju kako će to pomoći pronalaženju tijela odvedenih i nestalih ratnih zatočenika Bugojna". Članovi porodica govore o pronalaženju tijela kao svom imperativu, a ne o bilo čijoj krivici.

U nezvaničnim razgovorima, uz uslov da ne budu pominjana njihova imena, bugojanski Hrvati kažu da dvojica uhapšenih nisu oni koji su najviše odgovorni za zlo u Bugojnu. U njihovim prvim reakcijama preovladava lično iskustvo brojnih bivših logoraša. Jedni govore o osumnjičenom Kukavici kao osobi koja je tokom boravka u logoru pomogla nekim zatočenim Hrvatima, dok drugi tvrde da se neki od Hrvata koje je on prozvao nikada više nigdje nisu pojavili.

"Ovo je početak skidanja tereta zločina sa Bugojna", kaže Zdenko Antunović, dosadašnji izaslanik u Domu naroda Parlamenta Federacije BiH, dodajući da je u Bugojnu prije rata živjelo više od 16.000, a sada je oko 5.000 Hrvata. Ante Visković, predsjedatelj Općinskog vijeća Bugojno i autor dvije knjige o odvedenim ratnim zatočenicima Bugojna, poginulim pripadnicima HVO-a i civilnim žrtvama rata u Bugojnu, naglašava da treba istražiti ratne zločine koji su tokom rata počinjeni i nad Hrvatima i nad Bošnjacima Bugojna. Istraga počinje sa stadiona.

Pod tribinama stadiona NK-a Iskra, osam mjeseci - od augusta 1993. do marta 1994. - boravilo je više od 300 zatočenih Hrvata. Za Hrvate nema dileme da je to bio "logor", dok Bošnjaci govore o "zatvoru". Jedinu relevantnu presudu donijelo je Vijeće Haškog tribunala u slučaju protiv generala Armije BiH Envera Hadžihasanovića, po kojoj je "proglašen krivim po optužbi da nije preduzeo nužne i razumne mjere sprečavanja ili kažnjavanja u vezi s djelima okrutnog postupanja na stadionu NK-a Iskra u Bugojnu, u periodu od 30. jula ili približno od tog datuma, do 31. oktobra 1993. godine". U presudi stoji da je "odlukom donijetom 24. augusta 1993. Ratno predsjedništvo Opštine Bugojno odlučilo da prostore ispod tribina stadiona Iskre koristi za pritvaranje civila i vojnih lica do obezbjeđenja prohodnosti puteva kojima se pritvorenici mogu proslijediti u KP dom u Zenici i Vojni zatvor u Travniku. Neki svjedoci su opisali kako je stadion Iskre bio preuređen za potrebe zatočeničkog logora - dodate su mu stražarske kućice i ograda, a oko zgrade su bili iskopani rovovi".

U toku suđenja u Haagu postojala je dilema da li su za stadion bile nadležne vojne ili civilne vlasti. U personalnom smislu, to bi značilo da je krivica za okrutno postupanje ili nestanak ljudi na nadležnom vojnom zapovjedniku ili na ključnoj osobi u civilnoj vlasti. Dok je tužilac tvrdio da su odgovorni vojni zapovjednici 307. brigade Armije BiH i TO-a Bugojno, odbrana je tvrdila da su bile nadležne civilne vlasti u tadašnjem ratnom predsjedništvu. U presudi se navode dokazi da je komandant bezbjednosti na stadionu Iskre bio Enes Handžić, pomoćnik komandanta 307. brigade za vojnu bezbjednost. "Pored toga, više je svjedoka pojasnilo da je upravnik stadiona Iskre isprva bio Meho Sadiković koga je imenovalo Ratno predsjedništvo, a zatim jedan pripadnik ABiH, izvjesni Gasal, te da je zapovjednik stražara na stadionu Iskre bilo vojno lice čije je prezime bilo Kukavica", kaže se u presudi Haškog tribunala.

Sarajevska istraga Izvjesni Gasal i Kukavica iz haške presude sada su postali osumnjičeni u sarajevskoj istrazi. Što se tiče stražara na stadionu Iskre, oni su, prema izjavama više svjedoka na haškom suđenju, bili pripadnici ABiH, odnosno vojni policajci, a nosili su ili maskirne ili uniforme crne boje. U presudi se takođe navodi da je odlukom Ratnog predsjedništva u Bugojnu od 24. augusta 1993. bilo predviđeno da nadzor na stadionu Iskre vrši šest civilnih i šest vojnih stražara. Navode se i izvještaji Senada Dautovića, tadašnjeg načelnika civilne policije u Bugojnu, o ratnim zločinima nad Hrvatima kao i smještanje ove policije u zgradu Gimnazije u Bugojnu.

Ova zgrada je takođe pretresena u sadašnjoj istrazi SIPA-e, kao i kuće Enesa Handžića i Senada Dautovića. Predsjednik Ratnog predsjedništva u Bugojnu je bio Dževad Mlaćo. U presudi stoji da su hrvatski političari iz Bugojna, kao što je Ivo Mršo, pokušavali da pregovaraju o "poboljšanju životnih uslova zatočenika na stadionu Iskre. Mlaćo mu je dao na znanje da on nije nadležan za taj problem i da je bolje da se obrati Enesu Handžiću. Kad se Ivo Mršo konačno uspio sastati s Enesom Handžićem, ovaj mu je rekao da za stadion Iskre nije nadležan on nego Tahir Granić. Kad se Ivo Mršo u decembru 1993. sastao s Tahirom Granićem, ovaj mu je rekao da je za to pitanje nadležan Enes Handžić".

Na sličan način se u dosadašnjim istragama u BiH i Haagu manipulisalo pitanjem odgovornosti za hapšenja i zatvaranja u Bugojnu. Svjedok Z9 je izjavio u Haagu da je za akciju hapšenja civila i vojnika HVO-a 18. jula 1993. bio zadužen Senad Dautović. U presudi se, međutim, navodi velik broj dokaza da su hapšenjem 100 vojnika HVO-a i 150 civila pred hotelom Kalin 24. jula 1993. rukovodili i organizovali ga OG Zapad i 307. brigada. "Još konkretniji primjer je izvještaj Selme Cikotića, komandanta OG-a Zapad, u kojem on optuženog Hadžihasanovića 19. septembra 1993. informiše da je Armija zarobila 470 'pripadnika HVO-a' prilikom borbi u Bugojnu. Nakon hapšenja, ABiH je velik broj tih zarobljenika proslijedila na razne zatočeničke lokacije." Vijeće Haškog suda je saslušalo svjedočenja o nestanku 21 do 25 zatočenih Hrvata, ali se nije izjašnjavalo o tome jer tužilac nije teretio generala Hadžihasanovića za ove nestanke. Iz haškog opisa događaja u Bugojnu je očito da su hapšenje Gasala i Kukavice tek početak lokalne istrage o ratnim zločinima u Bugojnu.

[cHupjahalic@]

malo ti pripazi svoj rijecnik.

de malo prelistaj te Dane pa pogledaj da li se zrtve iz G. Vakufa spominju, ili mozda Prozora? ko su bile zrtve grada Prozora?

p.s. za tvoju info: ja poznajem Bugojno bolje nego ti, provela rat tamo... kuce koje su stradale u Bugojnu i koje su snimane su kuce u kojima su srbi zivjeli prije rata. sta mislis od koga su zapaljene?
pitaj bilo kojeg vlasnika tih kuca pa ces dobiti odgovor a do tada molim te dosta vise tvojih naglabanja i supljih. sve dok nisi ocima vidjela ne mozes ni tvrditi, a ja sam zivi svjedok nekih stvari pa zato o`ladi molim te.
(zrtava je bilo, u to ja i ne ulazim, ali ti samo gledas stvari iz jednog ugla - gdje se ustasama pruzila sansa i "tamanili" su bosance kako su mogli, to ni jednom nisi navela ni spomenula)

p.s.s. ja zrtve ne gledam po naciji, nego TI to radis od dana otkako si se ovdje pojavila (stavljas sve i jednog srbina u isti kos, sta da ja tako radim sa hrvatima koji su mi spalili kucu, ubili familije, odveli muskarce u logore? ali ja gospodjo nisam tako odgojena, ja i dalje dijelim ljude na dobre i na zle - sto je ocito za tebe nepoznat pojam). de bogati pogledaj malo dalje od svog nosa.

kako si dosla do zakljucka da su svi sarajevski bosnjaci komuniste?

[Liska]

Za one koji se prave naivni:

Pola godine poslije prvih uhićenja na području središnje Bosne državno Tužiteljstvo podiglo je optužnice za zločine počinjene na području Bugojna. Kako Justice Report saznaje, Tužiteljstvo BiH uputilo je ...
... optužnicu protiv Nisveta Gasala i Musajiba Kukavice na potvrđivanje Sudu BiH. Prema postojećim zakonskim odrednicama, sud mora u roku od sedam dana razmotriti optužnicu i odlučiti o potvrđivanju.

Gasalo i Kukavica uhićeni su 22. ožujka ove godine zbog sumnji da su počinili ratni zločin protiv civilnog stanovništva i ratnih zarobljenika tijekom 1993. i 1994. na području Bugojna. Obojica su bili pripadnici Armije BiH.

Pri određivanju mjera pritvora u martu ove godine, Tužiteljstvo je obrazložilo da se obojica sumnjiče da su sudjelovali u premlaćivanju, mučenju i psihičkom zlostavljanju više od 30 Hrvata u logoru Iskra, te nestanku grupe od preko 20 osoba, čija tijela još nisu pronađena.

Nisvet Gasalo se sumnjiči da je 1993. bio upravnik logora na stadionu Iskra u Bugojnu, dok je Musajib Kukavica u istom periodu bio zamjenik upravnika logora. Pored Gasala i Kukavice, zbog istih zločina trenutno se u pritvoru nalaze Enes Handžić i Senad Dautović, koji su uhićeni 16. travnja ove godine.

Za zločine na području središnje Bosne su pred Međunarodnim sudom za bivšu Jugoslaviju nepravomoćno osuđeni bivši pripadnici Armije BiH Enver Hadžihasanović, na pet godina zatvora, i Amir Kubura, na dvije i pol godine zatvora.

cHupjahalic@, ako si bio-bila u Bugojnu onda je tesko da ne znas za ove stvari. Isto kao da netko iz Mostara kaze da nije znao za Heliodrom ili Stadion pod Bijelim brijegom.

[cHupjahalic@]

@Liska Procitaj moj gornji post pa ces vidjeti da sam napisala da ja ne kazem da zlocina nije bilo. Ja nigdje nisam rekla da ne znam, razlog sto sam pitala doticnu na onakav nacin je upravo zbog toga da vidim sta ima na to da kaze (do sada, ne samo kad je politika u pitanju, nego i ostale stvari koristi pomocnu opciju GOOGLA i ni sekunde nije kriticna bez obzira sta procita).

u Bugojnu je bilo zrtava sa vise strana.

ali zasto da samo spominjemo Bugojno? zasto za nju nemaju Ahmici nikakvog znacenja? zasto ne progovara A u vezi Prozora kad je pitam (ili mozda googla da nesto pronadje sada).

[cHupjahalic@]

gdje si ti od realnosti cijelu svjetlosnu godinu. kažeš dolazio deseti dio oružja, pa kad se nekog napada ne dolazi ni jedan dio , ma ni hrana ni lijekovi, ali nekako mi se čini da si ti proizvod beogradske čaršije ili ti je u ratu s hrvatima strado netko drag (pokoj mu duši) ali i mnogi hrvati su stradali i njih je ispresjecalo u tim istim mjestima koje si spominjao, sumnjam da su tu hrvati imali vojne snage da bilo šta ispresjecaju. srećom da razliku između hrvatske i srbije ne određuju takvi kao ti (bar se tome nadam).

Od stoljeća sedmog.

Klasična hrvatska priča. Rat između Bošnjaka i Hrvata počeo jer su Bošnjaci htjeli sa Srbima. Nisu htjeli sa Hrvatima. a kako da ne.

Deseti dio stizao je kad smo bili "saveznici". Tokom rata između Bošnjaka i Hrvata uopšte nije stizalo osim kad su samostalni preduzetnici međusobno trgovali.

Hrana je toliko stizalo da se u Sarajevu '93 maltene nije imalo šta jesti. Malo je falilo da počnemo umirati od gladi. Da aerodrom nije bio pod kontrolom UN-a vjerovatno bi i umirali.

Ma ja, Hrvati u Srednjoj Bosni su se grčevito branili. A mi smo gladovali prevashodno zbog naših lopova i srbofila.

samo da ovo potvrdim i za info. onima koji druge zovu naivne a nece da priznaju da nije Hrvatska bila ta koja je pomagala izbjeglicama, za to je postojao Crveni Krst i centri za izbjeglice koji su otvoreni od stranaca.

drugo: dosta, dosta nasih ljudi je pokupljeno iz izbjeglistva i odvezeno nazad u Bosnu u mjesta u logore koja su kontrolisali ustase.

trece (sto je vec i Sandor spominjao): na samom pocetku su se HVO i ARBiH borili zajedno. kratak period nakon toga su se ustase odlucile odcjepiti i ljude koji su ni krivi ni duzni direktno sa linije pokupili (kad su bili na putu prema kuci) i odvezli dalje za Heliodrom, Dretelj, Gabelu...

cetvrto: vlastitim ocima sam gledala sta su hrvati radili sa hranom i lijekovima koja je trebala biti otpremljena za Sarajevo i druga mjesta. zaustavljali su konvoje koji su cekali po 10-15 dana, sve i jednu stvar bi pregledaj, uzmi ono sto im je potrebno, pobacaj ono za sta su znali da je jako, jako potrebno bolnicama i ljudima.

pojedina mjesta su licila u tom periodu na bozicne jelke od svih tih stvari sto bi oni pobacaj. dosao period da su se toliko najeli i bili siti, pa se i hrana a i dosta lijekova i ostalih sredstava bacalo.

[Liska]

Da je bilo svakakvih marifetluka sa humanitarnom pomoci bilo je. Ali ne mozes samo jedan narod kriviti za to. Koliko znam za Sarajevo je vecina pomoci stizala zracnim putom. Isto tako imala si stotine punktova Armije BiH na kojima se isto tako uzimalo sve sto je bilo potrebno. Npr. most u Aleksin Hanu koji se sada zove most Begica i Begovica. Ta dvojica su radili na mostu i kad je dolazio konvoj sa humanitarnom pomoci hteli su uzeti svoj dio. Vozaci i njegovi nisu dali i ubili su ih. Nisu nastradali u ratnom sukobu nego zbog podjele a sada se vode kao poginuli na ratistu iako ga tamo nije ni bilo?!Da ne kazem tko se sve od Bosnjaka obogatio na prodavanju robe u Sarajevu i drugim gradovima. Dakle, imali smo iste stvari i medju Bosnjacima kao i medju Hrvatima. Hrvatska je u tijeku ratnih sukoba u srednjoj Bosni poslala jedan konvoj Hrvatima i taj konvoj je presretnut a jedan od vozaca ubijen. Da je bila suprotna situacija i da je Hrvatima pomoc isla preko Bosnjaka, isto bi se dogodilo. Stizalo bi 10-15 % a ostalo se uzimalo. Nema to veze sa interesima, saveznistvom ili politikom nego sa moralom. Ako imas Bosnjake koji su spremni pljackati sopstveni narod u Sarajevu a danas su ugledni gradjani, zasto te ista stvar cudi od Hrvata?!