Ukratko...
SMJERNICE ZA PROJEKTOVANJE, GRAĐENJE,
ODRŽAVANJE I NADZOR NA PUTEVIMA
KNJIGA I: PROJEKTOVANJE
DIO 1: PROJEKTOVANJE PUTEVA
Poglavlje 4: FUNKCIONALNI ELEMENTI I POVRŠINE PUTA
1.10 KOMUNALNA INFRASTRUKTURA
Rješenja za postojeću komunalnu infrastrukturu (podzemnu i nadzemnu) u području
raskrsnice ili priključne tačke treba da budu sastavni dio odgovarajuće projektne
dokumentacije.
Projektnom dokumentacijom je potrebno predvidjeti takva rješenja za komunalnu
infrastrukturu kojim će se omogućiti njeno održavanje i rekonstrukcija s tim da se na
kolovozu izvode intervencije u najmanjoj mogućoj mjeri.
Prilikom preusmjeravanja komunalne infrastrukture potrebno je u najvećoj mogućoj mjeri
u obzir uzeti sljedeća opšta načela:
- Potrebno je predvidjeti takva rješenja za slivnike i naprave da je pod određenim
uslovima moguće odvijanje saobraćaja za vrijeme održavanja navedenih naprava;
- Mreža komunalnih vodova treba da se proteže izvan putnog pojasa ili na
određenoj udaljenosti od kolovoza;
- Međusobni razmaci između pojedinih vrsta komunalne infrastrukture moraju biti u
skladu sa važećim propisima;
-Poklopce šahtova je potrebno (ukoliko je izvodljivo) postaviti izvan kolovoza, a
samo u izuzetnim slučajevima na kolovoz;
- U slučaju da su šahtovi predviđeni na kolvozu potrebno ih je postaviti izvan
kolotraga.
SMJERNICE ZA PROJEKTOVANJE, GRAĐENJE,
ODRŽAVANJE I NADZOR NA PUTEVIMA
Knjiga II: GRAĐENJE
Dio 2: POSEBNI TEHNIČKI USLOVI
2.2.3.5 ŠAHTOVI
Općenito
Šahtovi su namijenjeni za povezivanje, kontrolu i održavanje sistema odvodnjavanja.
Izgradnja šahtova mora se obaviti u mjerama i uslovima koji su određeni sa projektnom
dokumentacijom i u skladu sa ovim tehničkim uslovima.
2.2.3.5.1 Opis
Za odvodnjavanje se upotrebljavaju
- dotočni i
- revizijski šahtovi.
Mogu se izgraditi
- iz prefabrikovanih elemenata,
- u polumontažnoj izradi (iz cijevi) i
- iz cementnog betona na licu mjesta.
Sve navedene vrste šahtova, mogu biti okruglog ili kvadratnog presjeka, jednostruki ili dvostruki
sa prelazom.
Kod dotočnih šahtova, dotok vode može biti kroz rešetku sa vrha ili sa strane. Dotok sa strane
Smjernice za građenje puteva Posebni tehnički uslovi
RS-FB&H/3CS – DDC 433/04 Knjiga II - dio 2 strana 357 od 719
može biti preko slivnika ili kaskade. Dotočni šahtovi moraju imati dno kao taložnik, po pravilu
oblikovan u vidu plitkog ovala – kadunje. Priključak cijevi na šaht po pravilu se izvodi na dnu.
Izrada šahtova uključuje nabavku svih potrebnih materijala i ugrađivanje na mjestima koja su
određena sa projektnom dokumentacijom.
U ove radove nisu uključeni zemljani radovi za iskope i zasipavanje, koji su obrađeni i detaljno
određeni u tačkama 2.2.2.1 i 2.2.2.4 ovih tehničkih uslova. Isto tako nisu uključeni šahtovi za
posebne namjene i sa posebnim dimenzijama, a isti su određeni u radovima tačke 2.2.5 ovih
tehničkih uslova.
Ako je u projektnoj dokumentaciji predviđena hidroizolacija šahtova, onda je treba izraditi po
zahtjevima iz tačke 2.2.5 ovih tehničkih uslova.
Vodu iz iskopa za šahtove treba ispumpavati čitavo vrijeme sve dok izrada šahta i zasipanje ne
pređe nivo podzemne vode. Štetu koja bi nastala zbog prekida ispunjavanja vode snosi izvođač
radova.
Način izgradnje šahta mora se odrediti u projektnoj dokumentaciji. Ako nije, onda o tome odlučuje
nadzor.
2.2.3.5.2 Osnovni materijali
Osnovni materijali za izradu šahtova su materijali
- za podložne slojeve i
- za šahtove.
2.2.3.5.2.1 Materijali za podložne slojeve
Podložni sloj za šahtove po pravilu je iz mješavine cementnog betona, u izuzetnim slučajevima
može biti iz smjese kamenih frakcija.
2.2.3.5.2.2 Materijali za šahtove
Za šahtove se većinom upotrebljavaju prefabrikovani elementi iz cementnog betona te polimernih i
drugih materijala, koji odgovaraju zahtjevima iz projektne dokumentacije.
Osnove za izradu šahtova iz poliesterskog laminata, određene su u EN 13598-1.
Za šahtove se mogu kao polumontažni proizvodi upotrebiti
- cijevi iz cementnog betona,
- polimerne cijevi (polietilen, polipropilen, poliesterski laminat),
- cijevi iz duktilnog livenog metala,
- oblikovano dno iz plastike ili cementnog betona,
- taložnici za pijesak, benzin, ulja i
- rešetke i poklopci iz livenog željeza, cementnog betona ili kombinacije livenog željeza i
cementnog betona.
Po namjeni upotrebe treba razlikovati pohodne i povozne rešetke i poklopce koji mogu biti za laka
(do 15 Mp), srednja (do 25 Mp) i teška (do 40 Mp) opterećenja.
Za izradu šahtova kvadratnog ili pravougaonog presjeka iz cementnog betona na licu mjesta,
potrebni su slijedeći materijali:
- mješavina cementnog betona,
- čelik za ojačanje (armatura),
- oplata.
Osnovni materijali za pripremu mješavine cementnog betona za šahtove određeni su u tački
2.2.4.0.2.2 ovih tehničkih uslova. Oplate i armatura su detaljno opisani u tačkama 2.2.5.1 i 2.2.5.2
ovih tehničkih uslova.
Osnove za statički proračun šahtova opredijeljene su u tehničkoj regulativi ATV-A 127 Smjernice za
statički proračun odvodnih kanala i naprava.
2.2.3.5.3 Kvalitet materijala
2.2.3.5.3.1 Materijali za podložne slojeve
2.2.3.5.3.1.1 Mješavine cementnog betona
Kvalitet materijala za mješavine cementnog betona za podložne slojeve za šahtove mora
Posebni tehnički uslovi Smjernice za građenje puteva
strana 358 od 719 Knjiga II - dio 2 RS-FB&H/3CS – DDC 433/04
odgovarati uslovima navedenim u tački 2.2.4.0.3.2 ovih tehničkih uslova.
Ako u projektnoj dokumentaciji nije drukčije određeno, onda cementni beton za podložne slojeve
za šahtove mora odgovarati uslovima 2.2.4.0.5.1 ovih tehničkih uslova. Sa posebnim uslovima
može nadzor dopuniti zahtjeve.
2.2.3.5.3.1.2 Smjese kamenih zrna
Kvalitet smjese kamenih zrna za podložne slojeve ispod šahtova, određen je u tački 2.2.4.0.3.1
ovih tehničkih uslova.
2.2.3.5.3.2 Materijali za šahtove
2.2.3.5.3.2.1 Prefabrikovani elementi iz cementnog betona
Prefabrikovani elementi iz cementnog betona, koji se upotrebljavaju za šahtove, moraju biti iz
gustog cementnog betona, bez pukotine i moraju odgovarati zahtjevima iz tabele 4.8. Nadzor može
odobriti upotrebu prefabrikovanih elemenata iz cementnog betona sa drugim osobinama.
Prefabrikovani elementi za šahtove izrađuju se iz jednog komada sa pripremljenim otvorom za
dotok vode.
2.2.3.5.3.2.2 Polumontažni proizvodi
Zahtjevani kvalitet navedenih polumontažnih proizvoda za izradu šahtova određen je u
odgovarajućim propisima ili dogovorenim uslovima odnosno dokumentaciji proizvođača.
Kvalitet cijevi kao poluproizvoda za izradu šahtova mora odgovarati zahtjevima, koji su određeni za
cijevi za kanalizaciju u tački 2.2.4.3.3.2. Ako su u projektnoj dokumentaciji navedeni posebni uslovi
za kvalitet polumontažnih proizvoda za izradu šahtova, onda ih treba poštovati i uzeti u obzir.
2.2.3.5.3.2.3 Materijali za izradu na licu mjesta
Za kvalitet materijala za pripremu mješavine cementnog betona za izradu šahtova u principu važe
zahtjevi navedeni u tački 2.2.4.4.3.1.1 ovih tehničkih uslova.
Kvalitet drveta za oplate za šahtove mora odgovarati zahtjevima iz tačke 2.2.5.1 ovih tehničkih
uslova.
U posebnim uslovima za izvođenje radova može nadzor odobriti upotrebu materijala koji imaju
drukčije kvalitete i osobine.
2.2.3.5.4 Način izvođenja
2.2.3.5.4.1 Nalazište materijala
Izvođač mora blagovremeno prije početka radova na izradi šahtova dostaviti nadzoru vrste svih
prefabrikovanih elemenata poluproizvoda i materijala koje namjerava upotrijebiti. Za sve materijale
mora priložiti odgovarajuće dokaze o kvalitetu odnosno skladnosti sa zahtjevima iz projektne
dokumentacije i ovih tehničkih uslova.
Zahtjevane osobine iz tačke 2.2.4.4.3 moraju se obezbijediti. Materijal koji ne ispunjava navedene
zahtjeve, mora izvođač isključiti i posebno označiti.
2.2.3.5.4.2 Deponovanje materijala
Uslovi za deponovanje potrebnih materijala za izradu šahtova u principu su određeni u tački
2.2.4.0.4.2 ovih tehničkih uslova.
2.2.3.5.4.3 Priprema podloge
Podloga podložnog slojeva za šahtove po pravilu je planum iskopa, koji mora biti izveden po
zahtjevima iz tačke 2.2.2.2.5 ovih tehničkih uslova. Svako ostupanje od ovih zahtjeva prethodno
mora odobriti nadzor. Planum podloge mora preuzeti nadzor.
2.2.3.5.4.4 Proizvodnja mješavine cementnog betona
Uslovi proizvodnje mješavine cementnog betona za izradu šahtova određeni su detaljno u tački
2.2.4.0.4.3 ovih tehničkih uslova.
2.2.3.5.4.5 Ugrađivanje
2.2.3.5.4.5.1 Podložni slojevi
Na pripremljeni planum podloge, koja ne smije biti zaleđena, može početi ugrađivanje mješavine
cementnog betona ili smjese kamenih frakcija za podložni sloj ispod šahta. Podložni sloj se
ugrađuje u dimenzijama iz projektne dokumentacije, tako da obezbijeđuje izgrađivanje šahta. Radi
ograničenog prostora, materijal se po pravilu ugrađuje ručno. Uslove za ugrađivanje podložnog
Smjernice za građenje puteva Posebni tehnički uslovi
RS-FB&H/3CS – DDC 433/04 Knjiga II - dio 2 strana 359 od 719
sloja mora odrediti nadzor.
2.2.3.5.4.6 Šahtovi
Izvođač može početi graditi šaht tek nakon preuzimanja podložnog sloja od strane nadzora
uključujući odobrenje za postupak izvođenja. Sve radove treba izvesti tako, da je obezbijeđena
vodonepropusnost šahta i svih prikjučaka, dobro nalijeganje rešetke ili poklopca na okvir, sve u
dimenzijama iz projektne dokumentacije. Svaku promjenu mora odobriti nadzor.
2.2.3.5.5 Kvalitet izrade
Izvođač mora blagovremeno, prije početka radova, dostaviti nadzoru dokaze o kvalitetu osnovnih
materijala koje namjerava upotrijebiti kod izrade šahta, sve u smislu zahtjeva iz tačke 2.2.4.5.3
ovih tehničkih uslova.
Ugrađivanje djelomično oštećenih prefabrikovanih elemenata ili polumontažnih proizvoda za
šahtove može odobriti nadzor, ako to oštećenje ne umanjuje kvalitet šahta.
Prije početka ugrađivanja izvođač mora dostaviti nadzoru sastav prethodne (labolatorijske)
mješavine cementnog betona, koju namjerava upotrijebiti u izradi šahtova. Prethodna mješavina
mora sadržavati sve podatke o osnovnim karakteristikama mješavine cementnog betona, koje su
navedene u tačkama 2.2.4.4.3.1.1 i 2.2.4.4.3.2.3 i dokaze o izvoru i primjernom kvalitetu svih
materijala, koji su upotrijebljeni za pripremu prethodnog sastava mješavine cementnog betona.
Izvođač ne može početi sa radovima prije odobrenja nadzora. Zahtjevani kvalitet osnovnih
materijala, određen u tački 2.2.4.4.3 ovih tehničkih uslova, znači granične vrijednosti, ako nije
drukčije dogovoreno. Krajnje granične vrijednosti određuje nadzor u odnosu na značaj i
karakteristike pojedinog elementa.
2.2.3.5.6 Provjeravanje kvalitete izrade
2.2.3.5.6.1 Unutrašnja kontrola
Obim unutrašnje kontrole kod izgradnje šahtova određuje nadzor na osnovu predložene
dokumentacije po zahtjevima iz tačke 2.2.4.4.5 ovih tehničkih uslova i na osnovu napredovanja
radova.
Minimalni obim unutrašnje kontrole, koju mora izvoditi ovlašteni labolatorij, određen je u tabeli
4.16.
Tabela 4.16: Minimalna učestalost ispitivanja za unutrašnju kontrolu kod izvođenja šahtova
Osobine Minimalna učestalost ispitivanja
- mješavina kamenih frakcija (po tački 2.2.4.0.3.1.) 200 m 1
- smjese cementnog betona (po tački 2.2.4.0.5.1.2) 20 m 1
- prefabrikovani elementi (po tački 2.2.4.4.3.2.1) 100 kosov
- polumontažni proizvodi (po tački 2.2.4.4.3.2.2) 100 kosov
- čelik za ojačanje (po tački 2.2.4.4.3.2.3) 5 t
2.2.3.5.6.2 Vanjska kontrola
Obim ispitivanja za vanjsku kontrolu, koju izvodi ovlaštena institucija naručioca, po pravilu je u
omjeru 1:5 u odnosu na unutrašnju kontrolu.
Mjesta za oduzimanje uzoraka za vanjsku kontrolu skladnosti izvođenja određuje nadzor po
statističkom slučajnom izboru.
2.2.3.5.7 Mjerenje i preuzimanje radova
2.2.3.5.7.1 Mjerenje radova
Izvedene radove treba izmjeriti u skladu sa tačkom 2.1.7.1 opštih tehničkih uslova te izračunati u
odgovarajućim jedinicama mjere.
Sve količine treba izmeriti u stvarno izvedenom obimu i vrsti radova, koji su izvedeni u okviru
dimenzija iz projektne dokumentacije ili na osnovu promjena i dopuna, koje je odobrio nadzor. Sve
izmjerene količine treba blagovremeno pismeno dokumentovati.
2.2.3.5.7.2 Preuzimanje radova
Izgrađene šahtove treba preuzeti nadzor po zahtjevima za kvalitet iz ovih tehničkih uslova i u
Posebni tehnički uslovi Smjernice za građenje puteva
strana 360 od 719 Knjiga II - dio 2 RS-FB&H/3CS – DDC 433/04
skladu sa tačkom 2.1.7.2 opštih tehničkih uslova. Sve ustanovljene nedostatke po ovim zahtjevima
izvođač treba popraviti prije nastavljanja radova.
2.2.3.5.8 Obračun radova
2.2.3.5.8.1 Općenito
Izvedene radove treba obračunati u skladu sa tačkom 2.1.7.3 opštih tehničkih uslova.
Količine određene po tački 2.2.4.4.7.1 i preuzete po tački 2.2.4.4.7.2 treba obračunati po
ugovorenim jediničnim cijenama.
U ugovorenoj jediničnoj cijeni sadržani su svi radovi i usluge potrebne za potpuno dovršenje
radova. Izvođač nema pravo zahtjevati naknadne doplate.
2.2.3.5.8.2 Odbici zbog neodgovarajućeg kvaliteta
2.2.3.5.8.2.1 Kvalitet materijala
Kvalitet osnovnih materijala za šahtove određen je sa graničnim vrijednostima, koje po pravilu
moraju biti postignute.
Ako nadzor za kvalitet osnovnih materijala odredi krajnje granične vrijednosti, onda mora odrediti i
postupak za obračun odbitaka, ako se razlikuje od odredbi iz opštih tehničkih uslova.
Ako izvođač u toku izgradnje šahtova upotrijebi materijal, koji ne odgovara zahtjevima iz tačke
2.2.4.4.3 ovih tehničkih uslova, onda o načinu obračuna odlučuje nadzor, koji može u cjelosti odbiti
izvedene radove.
2.2.3.5.8.2.2 Kvalitet izgradnje
Kvalitet izgrađenih šahtova mora se odrediti u projektnoj dokumentaciji osobinama koje su
određene u tabeli 4.16. Ako izvođač ne obezbijedi zahtjevani kvalitet izgradnje, onda o načinu
obračuna odlučuje nadzor.
Pa isto kao da neko namjerno ovo radi.
