Škobo Habu wrote: ↑08/07/2020 13:35
Ti zapravo ne razumiješ poentu cijele priče. Niko ne spori da ondašnje srednjovjekovno bosansko pučanstvo nije bilo slavenizirano.
Ako ćemo gledati period rane srednjovjekovne bosanske države onda ban, kao titula, nema ništa sa Slovenima, jer je sam naziv avarskog porijekla.
Ako ćemo određivati porijeklo tadašnjeg stanovništva i njihovu religioznu pripadnost onda kroz motive stećaka imamo simbiozu pred-kršćanskih i kršćanskih vjerskih elemenata. Neki motivi vode porijeklo još od rimskih i grčkih kultova, preko svastike - koja je, uopšte govoreći, čisto istočnjački simbol, do križeva i simbola mjeseca i sunca.
Ne možeš samo stećke gledati kroz pismo. Na osnovu slavenske ćirilice, koja se onomad koristila od Češke do Dubrovnika, ispade da su sve sami Sloveni pod stećcima, a antropologija nam daje jednu sasvim drugačiju sliku.
Zapravo, antropologija i genetika je sahranila teoriju o masovnom doseljavanju Slovena na ove prostore, kao da su u pitanju horde Han Kineza.
Antropologija?
Genetika?
Te nauke ne mogu dati odgovore ko leži pod stećcima.
Zato što ne postojI posebna i specijalna slovenska i vlaška antropologija i genetika.
Opet ponavljam, ako do sad nisam bio dovoljno jasan: Sloveni i Vlasi su bili JEZIČKE ZAJEDNICE.
Sve Slovene povezuje sličan slovenski jezik. Sve Vlahe povezuje sličan romanski jezik.
Rimljani kad su svojevremeno pokorili Balkansko poluostrvo, oni su pokorili različita ilirska, keltska, tračka i druga plemena. Ta plemena sigurno nisu bila iste antropologije, genetike, kulture i običaja... Ali sva ta plemena su romanizovana kroz vekove.
To su Vlasi.
Dakle, njihovo poreklo je različito, ilirsko, keltsko, tračansko, dačansko...ali im je jezik bio sličan zbog vekovne romanizacije.
Isto tako su i Sloveni narod različitog porekla, genetike, pa i antropologije. Ali je njih neko, nekad, negde slovenizirao, odnosno nametnuo slovenski jezik.
Zamisli recimo za 1000 godina, otkrije se neki mermerni grob-spomenik, sa epitafom na francuskom. Logičan zaključak je da tu leži neki Francuz.
A onda se iskopa grob i antropolozi ustanove da tu leži neki crnac.
I onda neko kaže, eee to nije Francuz...to je crnac i ovaj spomenik je produkt crnačke komponente kod Francuza i Bantu nasledje.
Tako i sa stećcima. Ako na stećku piše nešto na slovenskom, onda to znači da tu leži neki Sloven.
A kad je on sloveniziran i da li su njegovi preci bili romanofoni Vlasi, ilirskog, tračkog ili keltskog porekla...to je mislim potpuno irelevantno.
Teško da nauka može dati odgovor na to pitanje.
Druga bitna stvar, koju ne razumiješ glede stećaka - njihova monumentalnost je odlika ekonomskih prilika.
Da bi podigao sebi "vječnu kuću" moraš, prije svega, biti dovoljno bogat za to. Klesanje, transport i ukrašavanje stećaka nije bio uopšte lagan, ni jeftin posao. Posebno za ono doba. O tome je pisala Marian Wenzel.
Ja to razumem, samo ne razumem zašto je bitno za temu i pitanje Vlaha.
Šta te činjenice dokazuju?
Vlasi su bili bogati, pa su samo oni mogli priuštiti stećke, kao nadgrobne spomenike?
Jel to hoćeš reći?
Kod Bošnjaka se nacionalni pokreti javljaju najkasnije, ali ne zbog toga što nisu imali "osjetilo" za to - već što je svaki pokušaj osamostaljenja i posebne etničke pripadnosti ili zatirat, ili je negiran.
Autonomaši sa Husref begom Gradašćevićem su bili na tom tragu, no Osmanlije su bile prve koje su je osujetile i to u korjenu.
Rekao bih, a s time se slažu i mnogi bošnjački istoričari, da ustanak Husref bega Gradaščevića nije bio nikakav nacionalni ustanak.
Nacionalne pokrete u Evropi 19.veka, pored borbi pojedinih naroda za oslobodjenje, po pravilu su pratile aktivnosti na planu nacionalnog prosvetiteljstva. Uglavnom kroz reforme i standardizaciju jezika, afirmaciju književnosti na maternjem jeziku, forsiranje nacionalne istorije itd itd...
Ništa od toga nije pratilo ustanak Gradaščevića u Bosni. To je u stvari bila borba za opstanak nekih socijalnih privilegija iz starog Osmanskog carstva.
Zapadna Evropa je decenijama u to vreme pritiskala oslabljeno Osmansko carstvo da sprovodi neke reforme. Sultan je nevoljno pristajao na njih, ali se suočavao sa pobunama protivnika tih reformi.
Beg Gradaščević je bio jedan od njih.
Nije bio prvi odmetnik od porte te vrste.
Setimo se beogradskih dahija, koje su se takodje pobunile protiv reformi i ukidanja janjičara. Našli su saveznika u odmetnutom vidniskom paši Pazvan-ogluu, zauzele Beograd i ubile beogradskog vezira.
Pa svi tadašnji narodi se tako nazivaju. Baš su postojali neki tamo Srbi u Vojnoj Krajini koji su se smatrali istim kao i oni u Šumadiji?
Postojali jesu.
Ali nacionalna svest je bila nerazvijena, nebitna, postojala tek u nekim tragovima.
Prvo, u ta doba Crnogorci po običajima i životnim navikama su bliže arbanaškim plemenima nego li Srbima i njihovim običajima.
Jedino što ih je vezalo sa pravoslavcima jeste pripadnost crkvi.
Ono što je fakt jeste činjenica da u defterima nigdje ne stoji da su naselili Srbe, već 3.000 Crnogoraca.
Ne vidim ništa neobično u tome da se običaji i životne navike prelivaju izmedju susednih naroda.
I ta severna arbanaška plemena, Gegi...po običaju i životnim navikama, plemenskom organizovanju mnogo više podsećaju na Srbe iz Crne Gore, nego na svoje albanske sunarodnike sa juga...Toske.
Ali su oni danas svi Albanci.
I u ono vreme se, bez obzira na sličnost u običajima i životnim navikama, ipak znalo ko je Srbin-Crnogorac, a ko je Arbanas-Crnogorac.
Jezik je bio različit.
To što piše u turskim defterima, nije preterano relevantno za priču. Opet kažem, i u Načertaniju ćeš pročitati Bošnjaci, Crnogororci...kao regionalnu odrednicu onih koji pripadaju srpskom nacionalnom korpusu.
Poenta je u tome da danas na Romaniju stoluju veći Srbi od onih iz Šumadije, iako većina njih uopšte nema nikakve rodovske veze sa Srbijom.
Kakve to veze ima?
Ime Srba ne potiče od imena Srbije, niti je striktno vezano za Srbiju kao politički pojam koji kroz istoriju menjao oblik i granice.
)
Skoknuo jednom do Slovacke pola ih na ic, ma reko svi ste vi Srbi bre