Ad blocker detected: Our website is made possible by displaying online advertisements to our visitors. Please consider supporting us by disabling your ad blocker on our website.
seln wrote:
Cak i uz sve greske Egipcana, Izrael je bio na rubu poraza. Sharon i njegov mars na Kairo ne bi nista efektivno promijenili (IDF u ulicnim borbama?), a nadmoc mase Arapa i njihovog naoruzanja bi bila utoliko efektivnija kako bi linija bojista postajala kraca. Izraelski kabinet je vec raspravljao o upotrebi atomskog oruzja, a onda bi djavo odnio salu za sve na bliskom istoku, mozda i sire.
Ali sama informacija da je IDF na 120 kilometara od Kaira (so what?) je porazno djelovala na borbeni moral, a Sharon, koji inace na Arape nije davao pola picke hladne vode, u pregovorima je bio sav od ljubaznosti.
Mislim da su i Sirijci imali vrlo jaku rezervu tenkovskih i mehaniziranih jedinica i da se prilicno raspravljalo dali udariti kontru ili ne, presudno je bilo sto su Egipcani vec pristali na mir.
Fakticki je samouvereno ponasanje Izraelaca pridonelo utisku da su "slomili" Arape.
U svakom slucaju su Arapi bili puno spremniji nego u 6-dnevnom ratu gde je vise Egipatskih vojnika umrlo od zedji u pustinji nego sto je poginulo u borbi.
Secam se da sam gledao jedan interviju sa jednim od retkih Egipatskih pilota koji su uspeli poleteti za vreme Izraelskog napada na aerodrome (kada je zbrisano Egipatsko RV na zemlji) i njegove frustracije kada je skontao u letu da su oruzari u panici zaboravili napuniti avion municijom pre leta. Jedva je ostao ziv.
seln wrote:
Cak i uz sve greske Egipcana, Izrael je bio na rubu poraza. Sharon i njegov mars na Kairo ne bi nista efektivno promijenili (IDF u ulicnim borbama?), a nadmoc mase Arapa i njihovog naoruzanja bi bila utoliko efektivnija kako bi linija bojista postajala kraca. Izraelski kabinet je vec raspravljao o upotrebi atomskog oruzja, a onda bi djavo odnio salu za sve na bliskom istoku, mozda i sire.
Ali sama informacija da je IDF na 120 kilometara od Kaira (so what?) je porazno djelovala na borbeni moral, a Sharon, koji inace na Arape nije davao pola picke hladne vode, u pregovorima je bio sav od ljubaznosti.
Mislim da su i Sirijci imali vrlo jaku rezervu tenkovskih i mehaniziranih jedinica i da se prilicno raspravljalo dali udariti kontru ili ne, presudno je bilo sto su Egipcani vec pristali na mir.
Fakticki je samouvereno ponasanje Izraelaca pridonelo utisku da su "slomili" Arape.
U svakom slucaju su Arapi bili puno spremniji nego u 6-dnevnom ratu gde je vise Egipatskih vojnika umrlo od zedji u pustinji nego sto je poginulo u borbi.
Secam se da sam gledao jedan interviju sa jednim od retkih Egipatskih pilota koji su uspeli poleteti za vreme Izraelskog napada na aerodrome (kada je zbrisano Egipatsko RV na zemlji) i njegove frustracije kada je skontao u letu da su oruzari u panici zaboravili napuniti avion municijom pre leta. Jedva je ostao ziv.
To je to.
Niko ne zna sjebati sam sebe kao Arapi. I niko se vise ne qurci junastvom u miru.
1973 su Izraelci veoma nonsalantno nastupili, imali su dovoljan broj informacija prije samog egipatskog napada preko Sueca da ce ovi udariti ali su vjerovali u Bar Lev Liniju koja je bila postavljena na obalama.
Egipatske snage su skoro perfektno izvele desant i dobro izolovale borbene tacke koje su pruzale jak otpor.
Bas kao sto neko rece cim su napustili PVO kisobran tada su nastradali, jednaka greska je bila i na Golanu kada su sirijske tenkovske jedinice oklijevale i tu su kiksale, naivno su se na jednom prolazu usudili da krenu tenkovima, ali su se preracunali i napravili skoro pocetnicku gresku.
Izraelski tenkovi su bukvalno imali jaci domet i prije nego su sirijci dosli u zonu dejstva izraelci su ih unistavali.
Arapski javasluk je stvarno neprevazidjen, prosto me podsjecaju na srbe kada ratuju... Kurce se i divljaju i sve na galamu pokusavaju ali u svojoj kaubojstini sad pa sad dobiju po nosu.
Jevrejski fanatizam me podsjeca na albanski, jednostavno im je ta drzava na prvom mjestu. Postoji prica po kojoj je 1948 Golda Meir poslana u SAD da prikupi novac za oruzje, najoptimisticnij planovi su bili da skupi dvadesetak miliona, vratila se sa 50. U knjizi je opisano kako su ljudi vadili zlatne zube, skidali mindjuse, nakit i davali da se kupuje oruzje za tadasnje oruzane snage Izraela.
Srbi, za razliku od Arapa imaju sjajnu reputaciju kao vojnici.
1973 su stvari tekle dobro za Arape dok je sve islo po njihovom planu, kada je poceo slobodni dio, dosle su do izrazaja mane, prvenstveno oficirski i podoficirski kadar.
Zanemarite moju opasku o srbima, mislio sam na jednostavnu kaubojstinu i senlucenje koje je specificno bilo kod njih. U BiH i Hrvatskoj.
Jedini rat koji je Izrael izgubio na bliskom istoku je onaj u Libanu, ostalo manje vise je sve dobio ... Cak i Jomkipurski rat je bem li ga nerjesen... Sa jedne strane arapske armije su pokazale da Izrael nije nedodirljiv a opet i jevreji su se nekako vratili i mogli doci u poziciju da opasno ugroze i Damask i Kairo.
Ako koga zanima isto imate film CAST A GIANT SHADOW https://www.imdb.com/title/tt0060218/
koji sa malo vise nakicene i jevrejske strane prica o nastanku izraela, mada ima dosta tacnih detalja kao sto je otkrivanje puta za spas jevreja Jerusalema od gladi, sukob izmedju dvije jevrejske milicije Irgun i Hagana, u kojem je likvidiran ekstremni Irgun.
mene interesuju dogfights iznad sinaja za vrijeme jomkupura.
ako me sjecanje sluzi gledao sam dokumentarac sa epsteinom, njihovim najboljim pilotom i ladno covjek prica kako su upali u klopku (IAF skvadron od 4,5 lovaca) kontra 20 komada migova (niski let, van radara, sta li) i ono kao bas ih razbucali. jos je on poslao ostale lovce kuci a sam se borio kontra mnogo migova. sad da se i odvadi, opet mnogo dokumentaraca i izvora po netu koji bacaju potvrdu na navedeno.
mirage trojka je bara bara sa migom sto znaci da je sve u treningu pilota ili naoruzanju? jel greska rusa sto nisu prenjeli znanje na EGY pilote ili je greska domaceg zrakoplovstva i loseg treninga, itd?
llull wrote:Zanemarite moju opasku o srbima, mislio sam na jednostavnu kaubojstinu i senlucenje koje je specificno bilo kod njih. U BiH i Hrvatskoj.
Jedini rat koji je Izrael izgubio na bliskom istoku je onaj u Libanu, ostalo manje vise je sve dobio ... Cak i Jomkipurski rat je bem li ga nerjesen... Sa jedne strane arapske armije su pokazale da Izrael nije nedodirljiv a opet i jevreji su se nekako vratili i mogli doci u poziciju da opasno ugroze i Damask i Kairo.
Ako koga zanima isto imate film CAST A GIANT SHADOW https://www.imdb.com/title/tt0060218/
koji sa malo vise nakicene i jevrejske strane prica o nastanku izraela, mada ima dosta tacnih detalja kao sto je otkrivanje puta za spas jevreja Jerusalema od gladi, sukob izmedju dvije jevrejske milicije Irgun i Hagana, u kojem je likvidiran ekstremni Irgun.
Zbog cega je doslo do sukoba? Btw kako je mogao clan onog Lehija ili kako vec odnosno organizacije koja je nastala iz Irguan i koja je bila jos ekstremnija da kasnije bude premijer
Sukob je poceo jos tridesetih godina jer su se clanovi Irguna ( tada su bili u Hagani ) protivili suradnji sa britancima i kombinacijama sa njima oko boljih pozicija jevreja u Palestini.
Hagana je bila umjerena jevrejska organizacija, manje vise defanzivno nastrojena dok su Irgun a i Lehi bile izrazito desnicarske organizacije koje su tokom britanske kolonijalne vladavine pravile teroristicke napade na arape kao i na britance.
E sad, tokom rata 1948 Ben Gurion je uporno pokusavao da te dvije frakcije stavi pod svoju komandu ali nije uspjevao, nakon masakra u Deir Yassinu kada su jurisnici Irguna ubili 107 arapa odluceno je da se moraju integrisati u IDF da li silom ili milom.
Sukob se desio oko broda Altalena u junu 1948. godine koji je nosio oruzje i borce za Irgun.
U tom obracunu stradalo je oko 80 ljudi, a medjuvrejski građanski rat je sprečen nakon sto je Irgunovo rukovodstvo prihvatilo zajednicku komandu pod premijerom Ben Gurionom.
llull wrote:Sukob je poceo jos tridesetih godina jer su se clanovi Irguna ( tada su bili u Hagani ) protivili suradnji sa britancima i kombinacijama sa njima oko boljih pozicija jevreja u Palestini.
Hagana je bila umjerena jevrejska organizacija, manje vise defanzivno nastrojena dok su Irgun a i Lehi bile izrazito desnicarske organizacije koje su tokom britanske kolonijalne vladavine pravile teroristicke napade na arape kao i na britance.
E sad, tokom rata 1948 Ben Gurion je uporno pokusavao da te dvije frakcije stavi pod svoju komandu ali nije uspjevao, nakon masakra u Deir Yassinu kada su jurisnici Irguna ubili 107 arapa odluceno je da se moraju integrisati u IDF da li silom ili milom.
Sukob se desio oko broda Altalena u junu 1948. godine koji je nosio oruzje i borce za Irgun.
U tom obracunu stradalo je oko 80 ljudi, a medjuvrejski građanski rat je sprečen nakon sto je Irgunovo rukovodstvo prihvatilo zajednicku komandu pod premijerom Ben Gurionom.
zigubigule wrote:kakvu reputaciju srbi imaju?
neko ko dobija ratove ima reputaciju a ne neko ko ih konstantno pocinje i kavga a na kraju dobije po ustima.
zigubigule wrote:mene interesuju dogfights iznad sinaja za vrijeme jomkupura.
ako me sjecanje sluzi gledao sam dokumentarac sa epsteinom, njihovim najboljim pilotom i ladno covjek prica kako su upali u klopku (IAF skvadron od 4,5 lovaca) kontra 20 komada migova (niski let, van radara, sta li) i ono kao bas ih razbucali. jos je on poslao ostale lovce kuci a sam se borio kontra mnogo migova. sad da se i odvadi, opet mnogo dokumentaraca i izvora po netu koji bacaju potvrdu na navedeno.
mirage trojka je bara bara sa migom sto znaci da je sve u treningu pilota ili naoruzanju? jel greska rusa sto nisu prenjeli znanje na EGY pilote ili je greska domaceg zrakoplovstva i loseg treninga, itd?
IDF je ( iako ga ime okarakterise kao Isreli Defence Force ) klasicna napadacka armija, njegove osnove su avijacija i oklopne snage, mada je u tom periodu najvise ulagano u vazdusne snage. Iako su sovjeti opremali arapske armije, izraelski piloti su bili mnogo obuceniji i iskusniji.
Prvenstveno sto je u arapskim armijama vladao nepotizam i plemicke porodice su svoje ponosne sinove slali u avijaciju iako mnogi od njih ( vecina ) nisu bili dorasli tim snagama. Opet se vracamo na arapsku nadmenost i samouvjerenost bez pokrica.
Najjaca karika u kompletnim oruzanim snagama arapskih armija je bila PVO, i velika vecina oborenih izraelskih aviona je stradala od PVO, posebno od tada relativno novih sistema SAM 6 . U Jomkipurskom ratu Izrael je izgubio 102 zrakoplova dok su arapi ostali izmedju 370 i 421.
llull wrote:
IDF je ( iako ga ime okarakterise kao Isreli Defence Force ) klasicna napadacka armija, njegove osnove su avijacija i oklopne snage, mada je u tom periodu najvise ulagano u vazdusne snage. Iako su sovjeti opremali arapske armije, izraelski piloti su bili mnogo obuceniji i iskusniji.
Prvenstveno sto je u arapskim armijama vladao nepotizam i plemicke porodice su svoje ponosne sinove slali u avijaciju iako mnogi od njih ( vecina ) nisu bili dorasli tim snagama. Opet se vracamo na arapsku nadmenost i samouvjerenost bez pokrica.
Ako se ne varam cak su i Izraelci prometili da su neke Arapske jedice dorasle Izraelsima ali samo do jacine voda ili eventualno cete. Bataljoni, brigade, divizija i tako dalje su sve gori koliko su veci.
Because Saddam was unwilling to trust anyone except for his sons and a
few close relatives, he forbade the military to train in anything resembling a
rigorous fashion. Fearing that any training maneuvers might well turn into
another coup attempt, Saddam severely restricted unit movements and even
social contacts between senior offi cers. For commanders, Saddam only picked
the most loyal, those tied to him by blood. Most of the competent fell by the
wayside, retired if they were lucky, dead if Saddam had any reason to distrust
them. Military effectiveness, at least in Western terms, ceased to exist.
U Iracko - Iranskom ratu je na primer jedan funkcioner dobio komandu nad armiskim korpusom samo zato sto je njegov sin ozenio Sadamovu rodjaku. Normalno tip nije imao ni jedan dan vojne akademije.
U prvom arapsko izraelskom ratu je recimo bitna stavka koja je isla u korist jevrejima iako su brojcano i oruzano bili inferiorni je bila ta sto su imali pristojan broj veterana iz drugog svjetskog rata.
Sad moram da se ogradim, msm da ne pomisli neko nesto pogresno ali vecinu literature koju sam citao o tim sukobima sam nalazio na americkoj ili izraelskoj strani... Odgledao sam par arapskih dokumentaraca, ovaj poslednji Al Dzazirin mi se bas dopao... Veoma su lijepo obradili materiju.
llull wrote:U prvom arapsko izraelskom ratu je recimo bitna stavka koja je isla u korist jevrejima iako su brojcano i oruzano bili inferiorni je bila ta sto su imali pristojan broj veterana iz drugog svjetskog rata.
A u 6-dnevnom ratu, tacnije pre rata su zemaljske posade Izraelskog RV-a do besvesti vezbale brzo punenje aviona municijom i gorivom, mislim da su prosek (pini gorivo, municiju i brza provera aviona) spustili na ispod 20ak minuta. Dok su se Arapi osvestili ovi su vec izvodili drugi udar.
Svakako, veliki je rizik bio jer su sve avione poslali na Egipartke avio baze pa na Siriske dok je samo 10ak aviona ostalo da brani Izrael.
Egipcani od sramote zbog visokih gubitaka nisu rekli svojim saveznicima sta se desilo, cak su Jordancima javili da Egipatsko RV bombarduje Izrael
Radio i tv stanice u Egiptu su emitovale vijesti o trijumfalnim pobjedama egipatske vojske na kopnu, zraku i vodi iako su bili pred nestankom kompletnih oruzanih snaga.
Cak se to ponovilo i u 1973 kada su izraelci preuzeli inicijativu.
Hajde sto su lagali narod nego su i oficire na tlu lagali ... uzas
zigubigule wrote:kakvu reputaciju srbi imaju?
neko ko dobija ratove ima reputaciju a ne neko ko ih konstantno pocinje i kavga a na kraju dobije po ustima.
Pogledaj mapu Srbije 1835, pa vidi sam.
e jebiga sad, vracas se skoro dva stoljeca nazad. ne mozes tako razmisljati. svaki narod je kroz historiju imao 5 minuta slave, sto ne veli da imaju vojnu reputaciju. maori i jataci su u 9. stoljecu drzali siciliju, jug italije i 80% danasnje spanije. taj narod danas ne postoji.
sa osvrtom na postindustrijsko kao i moderno doba, srbi su vjekovne tradicije dobijanja po pičci njegovali iz bitke u bitku, a najveca srpska pobjeda modernog doba je ubistvo adema jašarija i sa tri okvira naoruzane mu familije medju kojima je bilo do 18 do zuba nauruzanih zena i 10ero djece. nemoj ziv bio..
nego evo dosta dobar dokumentarac o jomkipuru iz tri dijela sa akcentom na politicki background, reakcije regije (arapi) kao i svijeta, pripreme i bitke na zemlji na oba fronta:
Sabre je davno povucen iz upotrebe bio, izraelci su furali F4 Fantom, A4 Skyhawk, Mirage 3, i par Dassault Super Mystère.
A druze ne znam po kojoj logici mogu biti ravnopravni ... Ne znam sta si citao ali vodi se zdravom logikom, ok u Jomkipurskom ratu su izraelci u roku od 4 dana mobilisali kompletan rezervni sastav ali opet ni tada nisu bili ravnopravni, odnos na kraju rata je bio u najoptimisticnijoj prognozi 415 000 izraelaca i oko 1 100 000 vojnika arapske koalicije
U tehnici su Egipat i Izrael ajde reci cemo bili u egalu ako vec necemo reci da je Egipat bio jaci, a onda dodas Siriju, Jordanske trupe, Iracke, Marokanske i Saudijske koje su bile tu ( ne brojne ali recimo oko 100 000 vojnika )
Sad vidim da si se osvrnuo na moj post o prvom arapsko izraelskom ratu, nisu ni blizu bili ravnopravnom bas kao sto je u BiH bilo, jevreja je bilo malo vise na pocetku, kasnije se ta razlika u mobilisanim vojnicima povecala ali tehnicki sto se tice oklopa i artiljerije arapske snage su bile vise nego superiorne... 1949 situacija je ujednacila.
Sa prilivom finansija Izrael je poceo brzinski da se naoruzava i oprema, cak su i krajem 1948 imali i avijaciju.
Last edited by llull on 26/04/2018 18:40, edited 1 time in total.
Po svemu što sam vidio velika prednost Izraela je bila teren odnosno pustinja. Savršeno za prprecizne prodore manjih i dobro obučenih. Takodjer kakav Kairo u ulicbim borbama idf bi se brzo istopio.
Neko spomenu atomsko oružje kolko je realno bilo da ga upotrijebe?
Dilema oko upotrebe atomskog oruzja je bila 1973 godine nakon prodoja sirijskih tenkovskih jedinica na Golanu, jer su prisli na nekih 20 km od izraelskih nuklearnih postrojenja.
Da su se sirijski tenkovi spustili u Izreael za 2 dana bi bili u Tel Avicu jer nije bilo dovoljno jedinica na toj strani da im se odupru i tada se razmisljalo o nuklearnom oruzju.
Ali su sirijci napravili kardinalnu gresku jer su cekali da se sjeverno krilo probije kroz "Dolinu Suza" ( kako je nazvan dio Golana ) , plan je bio da sve sirijske jedinice idu sinhronizovano ali tu su kiksali.
Postoji prica da je 7 izraelskih tenkova zadrzalo 150 sirijskih zbog superiornijih topova koji su imali dalji domet.
Na tom podrucju u toj bitci izraelci su izgubili 60-80 oklopnih vozila dok su sirijci cak 500.
A u samom zavrsnom dijelu bitke, stigla su pojacanja sa Sinaja i onda su bukvalno u kontra udaru izraelski tenkovi dosli do pozicija da mogu da dejstvuju po Damasku.
llull wrote:Sabre je davno povucen iz upotrebe bio, izraelci su furali F4 Fantom, A4 Skyhawk, Mirage 3, i par Dassault Super Mystère.
A druze ne znam po kojoj logici mogu biti ravnopravni ... Ne znam sta si citao ali vodi se zdravom logikom, ok u Jomkipurskom ratu su izraelci u roku od 4 dana mobilisali kompletan rezervni sastav ali opet ni tada nisu bili ravnopravni, odnos na kraju rata je bio u najoptimisticnijoj prognozi 415 000 izraelaca i oko 1 100 000 vojnika arapske koalicije
U tehnici su Egipat i Izrael ajde reci cemo bili u egalu ako vec necemo reci da je Egipat bio jaci, a onda dodas Siriju, Jordanske trupe, Iracke, Marokanske i Saudijske koje su bile tu ( ne brojne ali recimo oko 100 000 vojnika )
Sad vidim da si se osvrnuo na moj post o prvom arapsko izraelskom ratu, nisu ni blizu bili ravnopravnom bas kao sto je u BiH bilo, jevreja je bilo malo vise na pocetku, kasnije se ta razlika u mobilisanim vojnicima povecala ali tehnicki sto se tice oklopa i artiljerije arapske snage su bile vise nego superiorne... 1949 situacija je ujednacila.
Sa prilivom finansija Izrael je poceo brzinski da se naoruzava i oprema, cak su i krajem 1948 imali i avijaciju.
Prvi rat. A i kasnije nesto bas inferiorniji nisu bili. Nemam link clanka. Sve detaljno obradzeno tu. Rusko vs Zapadno oruzje, itd. Sta sam naveo vec.
Last edited by Sanjarko on 26/04/2018 19:15, edited 1 time in total.
U pravu si, na samom pocetku su izraelci bili u mnogo losijem polozaju sto se tice oruzja i opreme, placane su ogromne svote novca engleskim vojnicima sa dojavama kada kolone sa opremom napustaju Jerusalem, pa cak i kupovana oklopna vozila i puske.
Iako su 1947 bili brojniji nisu imali dovoljno naoruzanja ni tehnike, izraelci su nasuprot sebe imali Arapsku Legiju pod komandom Glub Pase ( John Bagot Glubb ) sa sve tenkovima i samohotkama, naime Legija je i osvojila Jerusalem.
Krajem 1948 i u 1949 situacija se okrenula, Izrael je dobio zracne snage, artiljeriju i nesto oklopa. I vise nije zavisio od konvoja koji su bili napadani od strane arapske milicije Abdel Kadera.
I jos nesto, u prvom ratu su Arapi imali zapadno naoruzanje, dok su izraelci bili vise okrenuti istoku. Cak su avioni koji su prevlacili oruzje u Izrael polijetali iz Jugoslavije, a i jugoslovenski piloti su se borili za IDF.
Priča da je nekadašnja Jugoslavija politički i oružano pomagala stvaranje jevrejske države dugo je bila skriveno od očiju javnosti. Damaća literatura je o tome otvoreno počela da govori, tek pre par godina, dok većina dokumenata iz arhiva vojnog, ali i Uprave državne bezbednosti, pod čijim se okriljem odvijalo naoružavanje jevrejske države i dalje su nedostupni, pa ova misteriozna priča iz doba Hladnog rata, je samo delimično osvetljena.
Saradnja jevrejske države i tadašnje Jugoslavije počela je po isteku britanskog mandata u Palestini 15.maja 1948.godine kada je proglašena država Izrael. Okolne arapske zemlje se nisu slagale sa ovom odlukom i proglasile su rat, a novonastala država Jevreja stavljena je na velika iskušenja.
Neke zemlje „narodne demokratije“, kao što su bile Čehoslovačka i Jugoslavija, bile su u dobrim odnosima sa Izraelom, pa su, kako na političkom tako i na vojnom planu pomagali Izraelu u borbi sa arapskim komšilukom. Jevreji u Palestini, razvojem situacije bili su prisiljeni da se brzo naoružavaju kako na Zapadu tako i na Istoku, a za pomoć su se obratili i nekim socijalističkim državama kojima je sveži novac bio veoma potreban, pa je zajednički jezik bio brzo nađen.
Jedna od epizoda naoružavanja vezana je za angažovanje jugoslovenske vlasti. U skladu sa tadašnjom spoljno-političkom orijentacijom, ona je dozvolila 15.jula 1948.godine, da se transfer ugovorenih 30 Spitfajera IX (Supermarine Spitfire Mk. IX) iz Čehoslovačke za Izrael, obavi preko jugoslovenske teritorije. Za ovu priliku izraelsko ljudstvo je uredilo letilište kod Nikšića na koje je trebalo da sleću Spitfajeri radi popune gorivom.
Operacija prebacivanja Spitfajera u Izrael morala je biti sačuvana u najstrožoj tajnosti, jer se Jugoslavija plašila da bi Velika Britanija i Sovjetski Savez mogli to da onemoguće. Prosto iz razloga, što je London u to vreme optuživao Jugoslaviju za stradanje dva razarača kraljevske mornarice u Jadranskom moru (koji su naleteli na mine), a sukob jugoslovenskog vrha sa Staljinom je bio na vrhuncu. Izraelski istoričari navode i to, da je Tito pristao da pomogne jevrejskoj državi ali na nagovor nekoliko jugoslovenskih Jevreja koji su zauzimali ključna mesta u vladi i vojsci.
Operacija „Valveta“
Tokom 1948. godine britanski avioni Spitfajer, sa kojima su tokom Drugog svetskog rata leteli čehoslovački piloti u sastavu RAF, a kasnije poklonjeni Čehoslovačkoj, polako su povlačeni iz operativne upotrebe. Izraelski zahtevi za tim avionima naišli su na povoljan čehoslovački odgovor. David Ben Gurion u svom dnevniku, povodom ove operacije, naveo je da je za 50 aviona Spitfajer Mk. IX plaćeno 23.000 dolara po komadu, ali da je jedini problem bio transfer ovih aviona. Sovjetski pritisak je bio tako jak, da normalni transport nije dolazio u obzir, a čehoslovačka ponuda da se remontovani avioni rastave, spakuju u kontejnere, a zatim železnicom prebace do jugoslovenskih luka, pa odatle brodovima do Izraela, bila je prespora. Jednostavno, Spitfajeri Izraelcima bili preko potrebni. Rešenje je ubrzo nađeno u saradnji sa Jugoslavijom, koja u skladu sa tadašnjom spoljnopolitičkom orjentacijom pomoći mladoj jevrejskoj državi, je dozvolila transfer 30 Spitfajera iz Čehoslovačke u Izrael preko njene teritorije.
Jugoslovenske vlasti su od Izraelaca tražili novčani iznos od 300 dolara po toni tereta, ali je zajednička cena posle kraćeg dogovora utvrđena na 200 dolara. Za mesto sletanja određen je aerodrom Nikšić, koji je dok je izvođena tajna operacija nosio ime „Alabama“ pa su ga i Izraelci vodili pod tim imenom. Ubrzo je na teritoriji Jugoslavije formirana prva tajna baza Izraela. Osoblje je nosilo izraelske uniforme, ali su džepovi osoblja i pilota morali biti prazni, bez dokumenata ili bilo kakvih ličnih stvari i oznaka Izraela, a sve u cilju, da se ne bi otkrila ova operacija. Za komandanta izraelskog sastava na aerodromu je postavljen Gideon Šošat Geda raniji oficir RAF-a. Operacija je dobila šifrovani naziv „Velveta“ (somot).
Operacija koja je razrađena sa Jugoslavijom, predviđala je da se avioni iz Čehoslovačke, gde su im na letelici iscrtane jugoslovenske oznake, u grupama po 6 aviona budu prebačeni iz grada Kunovica do Nikšića, gde je letelice posle promene znaka i stavljanja izraelskih obeležja čekao dvo motrni C-54 (Douglas C-54 Skymaster) koji ih je predvodio do Izraela. Inače, svo dodatno naoružanje i oprema za Spitfajere je još u Čehoslovačkoj poskidano i prebačeno transportnim C-46 (Curtiss C-46 Commando), koji se u Nikšiću, zaustavljao samo radi odmora i nastavljao svoj put do Izraela.
Za sve pitajte UDB-u
Prvi prelet izraelskih Spitfajera iz Kunovica zabeležen je 24.septembra 1948.godine s čime je startovala operacija „Velveta I“. Nakon trodnevnog boravka na aerodromu, nastavili su let ka Izraelu.
Izraelski piloti prilikom preleta dobili su jasno Uputstvo, da u slučaju prinudnog sletanja nikako ne pominju Izrael, niti da sa lokalnim stanovništvom govore o bilo čemu, već samo da pitaju za kako da stupe u kontakt sa tajnom policijom „UDB-om“ - ovo je instrukcija koja se nalazi u izraelskim vojnim arhivima. Naime ovo uputstvo je nastalo zbog jednog događaja, kada se izraelski pilot tokom leta izgubio i sleteo negde u Jugoslaviji. Od lokalnog stanovništva je dobio uputstvo gde se nalazi, ali nikao nije uspeo da sleti na Nikšićki aerodrom, jer ga nije pronašao. Pilot je na kraju sleteo u selo Zamlek, 50 km severnoistočno od Mostara. Letelica je uništena ali je teret spasen. Pilot je preko meštana došao u kontakt sa lokalnim agentima UDBE, odakle je prebačen i on i teret u Nikšić. Nakon toga je pilot sa većom grupom osoblja i ostalim materijalom vraćen nazad u Izrael. Zbog ovakvog iskustva, pilot je ostavio sugestiju svojim kolegama, a koja je kasnije ušla kao Uputstvo, kako se ponašati tokom leta kroz Jugoslaviju.
„Velveta II“
Isporuke opreme i Spitfajera su tekle ustaljeno, ali se prvi problem pojavio u kasnu jesen 1948. kada je Jugoslavija tražila da im Izrael isplati ugovorenu sumu za dotadašnje prebacivanje aviona. Posle pregovora Jugoslavija je dobila 600.000 dolara i operacija je nastavljena već u decembru. Novi preleti nazavani su „Velveta II“.
Zanimljivo, da u drugom delu operacije osim preleta, određeni broj Spitafejra je rastavljan, pakovan u kontejnere i prebačen do Rijeke, odakle su jugoslovenskim brodovima ove letelice dopremljene do Izraela. Na osnovu prethodnih iskustava sa preletima, oko 15 Spitfajera je modifikovano, da mogu direktno da lete do Izraela, a ako bude problema predviđeno je među sletanje u Jugoslaviji. Prvi gubitak aviona i pilota dogodio se 18. decembra 1948. Tokom jednog od preleta dve trojke Spitfajera Mk IX, jedan od aviona je uleteo u snežnu mećavu i srušio se u Hrvatskoj, dok je drugi Spitfajer, nakon što se izgubio, sleteo negde u Hercegovinu. Grupa aviona se vratila u Čehoslovačku i tamo su sačekali sledeću turu pilota s kojima su sutradan obavili prelet do Izraela.
Sledećeg dana poletele su dve grupe sa po tri Spitfajera koje su prvi put letele, prateći obalu Jadranskog mora do Nikšića. Ova grupa sa Spitfajerima sletela je 20. decembra, a 26. decembra došla je naredna šestorka. Svi ovi avioni su iz Nikšića direktno odleteli u bazu vazduhoplovne baze Tel Nof.
Dolaskom svih kupljenih Spitfajera, operacija nije bila završena, sve dok se preostala oprema i rezervni delovi, nisu transportnim avionima prebacili u Izrael. U poslednjim etapama operacije „Velveta II“, 31.decembar 1948 godine, u Nikšić jesleteo C-46 i posle nužnog zadržavanja pokupio sve izraelske oficire i mehaničare. Ova grupa je sletela posle dužeg preleta u Izrael 5. januara kada se fromalno završila operacija
- „Bez te pomoći u naoružanju verovatno ne bismo pobedili u ratu za nezavisnost 1948/1949 i možda država Izrael ne bi preživela. Sa naše tačke gledišta to je bio blagoslov“ - Izjavio je vojni istoričar Meir Pail inače veteran tog rata.
Operacija prebacivanja drugog naoružanja železnicom u kontejenerima iz Čehoslovačke, preko Mađarske do luka Split i Rijeka je nastavljeno još izvesno vreme. Do Izraela brodvima su prebačeni avio motori, naoružanje, municija i rezervni delovi za Spitfajere. Ali, među teretom se našlo i 10 tenkova marke Hočkis (Hotchkiss H35) čiji se jedan primerak i danas čuva u muzeju Latrun. Ti tenkovi su kasnije bili zametak izraelskih oklopnih jedinica, a našli su se u arsenalu JA [Panzerkampfwagen 35H 734(f)] posle zarobljavanja od jedinica osovine koje su ih koristile.
Uz pomoć ove opreme koja je isporučena preko Jugoslavije, Izrael je izašao iz rata sa uvećanom teritorijom, a Savet bezbednosti UN je 11.avgusta 1949 priznao ugovore o primirju sklopljene između jevrejske države i arapskih zemalja.
Last edited by llull on 26/04/2018 19:19, edited 1 time in total.
