Niko ne negira ulogu lokalnih režima, sektaških podjela i unutrašnjih sukoba, ali svaliti glavnu krivicu na te države i smatrati da je krivica Zapada 'sekundarna', znači potpuno ignorisati ko je izvršio nelegalnu invaziju na Irak 2003. bez odobrenja UN-a, ko je donio odluke o bombardovanju Libije i ko decenijama prekraja granice i naoružava frakcije radi nafte i geostrateških interesa. Lokalni vladari i proksiji jesu bili izvođači radova ili finansijeri, ali su arhitekti tih intervencija i uzročnici nastalog haosa i vakuma moći bili vanjski faktori. To nije licemjerje, nego osnovna geopolitička analiza.
Kada se govori o sarajevskom vodovodu, ne govori se o tome da su Osmanlije izmislile cijev jer rimski akvadukti su opštepoznati. Suština je u dostupnosti i kontinuitetu javne higijene. Već od 15. i 16. vijeka zahvaljujući vakufima Isabega Ishakovića i Gazi Husrev-bega, Sarajevo je imalo razvijenu mrežu drvenih i glinenih cijevi koja je dovodila pitku vodu do stotina javnih česama, mahala, džamija i hamama. U isto to vrijeme, u mnogim evropskim metropolama srednjeg i ranog novog vijeka, voda se nosila u kofama iz rijeka koje su služile i kao otvorene kanalizacije, a javna kupatila nisu postojala. Austro-Ugarska 1889. jeste uvela moderne željezne cijevi i komunalnu upravu, ali je zatekla grad koji je već vijekovima imao kulturu tekuće vode u svakoj mahali.
Tvrdnja da je neko rekao da je u Sarajevu nastala 'prva biblioteka u historiji čovječanstva' je klasična zamjena teza ili podmetanje tvrdnje koja nije izrečena da bi se lakše demantovala. Suština Gazi Husrev-begove biblioteke osnovane 1537. godine nije u tome da je prva na svijetu, nego u njenom kontinuiranom radu od skoro 500 godina i faktu da je bila javna ustanova dostupna svima, sačuvala neprocjenjivo blago i rukopise kroz sve ratove, požare i opsade.
Ovaj tekst nije nastao u vakuumu što možeš provjeriti listajući još unazad, nego kao direktan odgovor na tvrdnju da ' muslimani Osmanlije Bosni nisu ostavile ništa i da je civilizacijski razvoj počeo tek dolaskom Austro-Ugarske'. To je historijski neistinita naracija, i moj odgovor koji kritikuješ je ponudio činjenice o kontinuitetu razvoja, a ne slijepo veličanje bilo koje imperije. Vakufski sistem u Bosni funkcionisao je suprotno austrijskom kolonijalističkom ispumpavanja resursa pa velikani prethodnog doba od Isa-bega Ishakovića do Gazi Husrev-bega nisu iznosili bogatstvo u Istanbul, nego su svoj privatni kapital trajno poklanjali zajednici u Bosni. Gradeći vakufe, biblioteke, hastahane, imarete, vodovode, mostove i hanove, stvorena je komunalna i kulturna infrastruktura koja je ostala vlasništvo naroda u Bosni i nakon odlaska Osmanskog Carstva. Bosna je u velikom dijelu bila zemlja vakufa, tj. javnog dobra. Kada bi neko uvakufio bolnicu, biblioteku, vodovod ili most, ta imovina više nije bila njegova, niti je pripadala sultanu ili državi, postajala je trajno i neotuđivo dobro čitave zajednice. Društveno vlasništvo i prije dolaska komunista.
Razlika između površnosti i dubine je upravo u tome da se stvari posmatraju u kontekstu vremena i činjenica, a ne kroz pokušaje da se historijski značaj jednog prostora svede na 'urbane mitove'. Pomjerati fokus sa historijskih činjenica o vakufima na sporedne zamjene teza ne mijenja istinu. Bosna je imala svoj urbanistički i kulturni kontinuitet i prije 1878. godine.
Bolje im je da plate porez na dobit
