Evo jednog podugog članka koji se u nekim dijelovoma može primjeniti i na BiH.
Iako nemam običaj da postavljam članke oe dužine molim vas da mi oprostite i da sa malo strpljenja ovo pročitate
Izvinjavam se i radi Copy/Pasta ali mislim da je dobro da se pročita u sjelosti.
Tekst se može pronači na --
http://www.bbasta.com/forum/index.php?topic=903.0
DRUŠTVO I EVANĐEOSKO HRIŠĆANSTVO U SRBIJI
U poslednjih desetak godina evanđeoske crkve u Srbiji mogli ste prepoznati po najmanje dva simbola — tabli na kojoj obično piše naziv crkve i vreme bogosluženja, i nekom od grafita sledećeg sadržaja: „Sekta”, „Obraz”, „Bežite dok možete, ovo je Srbija!”, i sl. Ovi ružni grafiti ponekad su znak malicioznosti i loših namera, ali su češće rezultat neznanja i predrasuda.
Naziv evanđeoski hrišćani ne odnosi se na jednu versku zajednicu, već je zbirni naziv za ceo niz protestantskih verskih zajednica koje danas predstavljaju najvitalnije krilo hrišćanstva. Radi se o više protestantskih crkava koje po svojoj istoriji i tradiciji vuku koren iz anabaptističkog krila evropske reformacije i nonkonformističkog pokreta britanske reformacije. Tu spadaju Baptistička crkva, Crkva Božija, Crkva Golgota, Crkva Hrista Spasitelja, Evanđeoska crkva, Evanđeoska crkva vere, Hristova pentekostna crkva, Hristova crkva, Hristova crkva braće, Hrišćanska zajednica, Hrišćanska nazarenska zajednica, Metodistička crkva, Protestantska evanđeoska crkva (u svetu poznatija kao Pentekostalna crkva) , Skupštine Božije, Slobodna pentekostna crkva. Ove su prisutne na našem terenu, a u svetu ih ima mnogo više i među njih spadaju i evanđeoski pokreti unutar tzv. tradicionalnih protestantskih konfesija, kao što su luterani (evangelici), kalvinisti (reformovani) i anglikanci.
Evanđeosko učenje i verovanje
Jedan od vodećih evanđeoskih teologa, anglikanac, Džon Stot istakao je da „evanđeoska vera nije neki novi izum, tj. neka nova vrsta hrišćanstva koju težimo da stvorimo. Naprotiv... to je originalno, apostolsko, novozavetno hrišćanstvo... Džona Veslija (osnivača metodizma) su... često optuživali da u Englesku crkvu uvodi nove doktrine. On je to žestoko poricao: ‘Ja samo poučavam staro, dobro hrišćanstvo.' Bili Grejam (baptista) je bio optužen, ne za inovacije, već za... staromodnost i vraćanje religije sto godina unazad. Njegov odgovor je bio: ‘... zaista i želim da se religija vrati unazad — samo ne 100 godina, već 1900 godina, na period Dela apostolskih, kada su tadašnji Hristovi sledbenici bili optuženi da su prevrnuli Rimsko carstvo naglavačke'.”1 Objašnjavajući šta evanđeosko hrišćanstvo nije, Stot je dodao još dve stvari: ono nije odstupanje od hrišćanskog pravoverja i nije sinonim za verski fundamentalizam, za šta se ponekad optužuje.
Evanđeosko hrišćanstvo je duboko trinitarno (svetotrojično) hrišćansko verovanje. Svoja polazišta ono zasniva na Bogu Ocu i njegovoj milostivoj inicijativi da nam se sam otkrije, na ličnosti Isusa Hrista kao našeg iskupitelja i Svetog Duha, koji nas u trenutku pokajanja duhovno preporađa i od tada nastavlja da živi u nama. Evanđeoska vera je, dakle, vera u Svetu Trojicu. 2 Zato evanđeoski hrišćani snažno naglašavaju značaj Božije reči (Biblije), kao Božije lične objave čoveku, Hristovog krsta i Svetoga Duha. Iz ova tri osnovna teološka polazišta potiču sve ostale verske odlike, a u prvom redu, duboka privrženost Svetom pismu (Bibliji), koje svakodnevno čitaju i proučavaju, doživljaj Hrista kao ličnog Spasitelja, i insistiranje na stvarnom iskustvu Svetog Duha u događaju duhovnog preporoda i svetom životu posle toga. „Ipak, biti evanđeoski hrišćanin ne znači samo pridržavati se neke formule, bez obzira na to koliko je ona ispravna. Evanđeoska vera seže dalje od samog verovanja — sve do ponašanja i života; ona sa sobom donosi mnogostruki izazov da živimo u skladu s njom,” 3 zaključuje Džon Stot.
Statistički posmatrano 4, u svetu danas ima oko 210 miliona pravoslavnih, 940 miliona katolika i 900 miliona protestanata. Prema tome, ukupni broj hrišćana danas iznosi oko dve milijarde. U procentima to izgleda ovako: katolika 46%, protestanata 44% i pravoslavnih 10%. Od ukupnog broja protestanata, na evanđeoske hrišćane otpada oko 765 miliona vernika, ili 37% od ukupnog hrišćanstva. Ove statistike, takođe, govore da evanđeoska grupa beleži rast od 4,5% (ili 34 miliona) godišnje, dok je rast ostalih grupa gotovo zanemariv. Prema tome, za oko pet godina, ovo će biti najbrojnija grupa u okviru hrišćanstva.
Danas je teško naći državu u kojoj ne deluje neka od evanđeoskih crkava. U nekim zemljama evanđeoski vernici predstavljaju većinsko stanovništvo, u drugima nezaobilaznu versku manjinu, a u nekima ugroženu versku manjinu koju, pod uticajem dominantne verske zajednice, država pokušava medijskim, zakonskim i drugim sredstvima da sankcioniše. Sukobi su najžešći tamo gde dominantne verske zajednice svoj verski identitet poistovećuju s nacionalnim, zbog čega se na njih gleda kao na predvodnike i čuvare nacionalnih i kulturnih vrednosti i dobara, dok se na sve ostale gleda kao na potencijalni izvor opasnosti i razaranja tih vrednosti. Na taj način međuverski odnosi brzo izlaze iz verskih i teoloških okvira i zadobijaju političke i druge dimenzije, što dovodi do veštačkog uvećavanja razlika i stvaranja pogrešnog utiska o njima; razlike postaju prepreke i granice, a nosioci tih razlika neprijatelji. U ovakvoj atmosferi teško se dolazi do dijaloga i korisne primene razlika koji bi obavezno doveli do obogaćenja i ulepšavanja zajedničkog života.
Pošto je evanđeoski pokret najvitalnija i najbrojnija grupa unutar protestantizma, njegovo nepoznavanje predstavlja, ne samo pomanjkanje lične kulture, već i nepoznavanje sveta u kome živimo. Ako treba zaključivati prema medijskoj i zakonodavnoj sferi, pravoslavno okruženje u Srbiji veoma slabo poznaje protestantizam i njegov razvojni put, a naročito njegovu unutrašnju raznolikost; a sve ono što se dobro ne poznaje, kod nas izaziva ksenofobiju, govor mržnje i konfrontaciju.
Pojava i delovanje u Srbiji
Od evanđeoskih hrišćana u Srbiju su prvi došli nazareni, oko 1865. godine, desetak godina kasnije baptisti, dok su ostali došli znatno kasnije, u 20. veku. Mnogi nazarenski i baptistički vernici bili su aktivni, zajedno sa luteranima, u radu Biblijskog društva. Propovednik i osnivač Baptističke crkve u Beču i bečke agenture Biblijskog društva, Edvard Milard, bio je veoma aktivan u borbi za objavljivanje Vukovog prevoda Novog zaveta i Daničićevog prevoda Starog zaveta, i na taj način, posredno, značajno uticao na usvajanje Vukove jezičke reforme u Srbiji. Kad je reforma kasnije usvojena, ona se u dobroj meri širila među narodom zahvaljujući opsežnoj distribuciji tih prevoda Biblije, koju su najviše vršili upravo baptistički i nazarenski vernici i propovednici. Zbog toga, s pravom možemo tvrditi da su evanđeoski hrišćani značajno doprineli usvajanju i širenju savremenog srpskog jezika i pisma.
Svoj procvat evanđeosko hrišćanstvo je doživelo u 20. veku, naročito nakon formiranja Kraljevine SHS, i kasnije Jugoslavije. U toku ratnih devedesetih godina, većina evanđeoskih hrišćana bila je nesebično angažovana u svim vidovima humanitarnog rada u okviru svojih humanitarnih organizacija, „Hleb živoga”, „Tabita” i „Ljubi svog bližnjeg” (kojima svakako treba pribrojiti i adventističku humanitarnu organizaciju „Adra” koja je često uspevala da prodere sa pomoći tamo gde nijedna druga organizacija nije mogla). Blagodeti te pomoći osetili su svi, od prvih izbeglica iz Hrvatske i Bosne, do izbeglica sa Kosova kasnije; zatim siromašnog lokalnog stanovništva, bolnica, vrtića, staračkih domova, profesora Beogradskog univerziteta... sve do pravoslavnih manastira na Kosovu.
Klevetanje i progonstvo evanđeoskih hrišćana u Srbiji
Ipak, srpsko društvo nikad nije odustalo od klevetničkog odnosa prema evanđeoskim hrišćanima. To klevetanje postalo je popularno još od kad su se oni ovde pojavili. Najžešće klevete napisane su i izgovorene na račun nazarena u 19. veku. Taj problem tematizovao je i srpski pisac Simo Matavulj u pripoveci Novoverci (1888.). Ti iskreni vernici, poznati po visokim moralnim standardima i kao veoma vredni radnici, nisu trpeli samo verbalnu torturu, već su godine i godine provodili po zatvorima. Ova progonstva „su se dešavala uz prećutnu saglasnost srpskih vlasti...” 5
Za vreme Kraljevine Jugoslavije — iako je bilo mnogo incidenata i pogrdnih napisa u novinama — prava jednog dela evanđeoskih hrišćana bila su zagarantovana Ustavom, a posleratna FNRJ/SFRJ izjednačila je sve verske zajednice pred zakonom, pa se klevetanje (koje je tada bilo uglavnom delo režimske, komunističke propagande), kad god se pojavljivalo, odnosilo na sve njih podjednako. Ipak, baš u tom periodu, zabeleženi su slučajevi oduzimanja zgrada evanđeoskim crkvama.
Po intenzitetu kleveta i broju klevetnika, ipak će ostati zapamćena druga polovina 20. veka, naročito osamdesete i devedesete godine. Taj period pamtićemo po orkestriranoj kampanji protiv evanđeoskih hrišćana i crkava, koja je obuhvatala sve sektore društva, crkvu, policiju, vojsku, medije, itd.
Hajka je dobila krila knjigom pravoslavnog apologetičara Lazara Milina, Crkva i sekte (1986. god.), a ubrzo se profilisala na tri struje: crkvenu, vojnu i policijsku. Podstaknuti efektom pomenute knjige, kao i potrebom da se reaguje na pojavu sve većeg broja okultnih i satanističkih grupa, više pravoslavnih pisaca i izdavačkih kuća preduzelo je pisanje i objavljivanje vrlo paušalnih i malicioznih tekstova o evanđeoskim crkvama, ne praveći jasnu razliku čak ni između njih i satanističkih grupa. Tadašnja vojska i policija, koje i inače raspolažu debelim dosijeima evanđeoskih crkava i vernika, ubrzo posle toga pokreću svoje izdavaštvo protiv „sekti”, u koje su svrstali i evanđeoske crkve. Da se ne bi negativno eksponirale kao državne institucije, vojska taj zadatak poverava jednoj novinarki, koja 1994. piše niz klevetničkih članaka protiv evanđeoskih hrišćana u časopisu Vojska , a kasnije, na osnovu njih objavljuje i knjigu, a policija isti zadatak poverava jednom svom kapetanu, koji objavljuje više visokotiražnih knjiga s vrlo proizvoljnim i tendencioznim podacima o evanđeoskim crkvama.
Ova tema tek zahteva opsežnu i temeljitu studiju i ovde se u to nećemo upuštati. Recimo samo još to da je i veliki broj, kako pisanih, tako i elektronskih medija u to vreme neobjektivno i tendenciozno obaveštavao o stanju i aktivnostima evanđeoskih crkava i njihovih humanitarnih organizacija. Iako su te organizacije, tokom rata, a i kasnije, po Srbiji delile doslovno na hiljade tona pomoći (hrane, higijene, lekova...), mediji su to, ili redovno ignorisali, ili, ako su i doneli koju informaciju o tome, to je najčešće više bila kvalifikacija, nego informacija, u smislu da ta i ta sektaška organizacija zloupotrebljava nesreću ovog naroda i vrbuje ga za svoje članove, i sl. Naravno, bilo je i časnih izuzetaka od ovog pravila, koji su informisali objektivno.
Ova tendencija netrpeljivosti, nastavlja se i u 21. veku. Iracionalni rat protiv evanđeoskih hrišćana (pod vidom borbe protiv sektaštva) sada već polako eskalira sa medijskog na zakonodavno bojno polje. Od medijskog oružja, sve više se prelazi na zakonodavna borbena sredstva. Od prvog predloga zakona o verskim zajednicama, u proleće 2001. godine, do četvrte verzije zakona, danas, prošlo je četiri godine, vreme dovoljno da se oceni u kom pravcu se kreće srpsko zakonodavstvo u odnosu prema evanđeoskom hrišćanstvu. Prvi predlog zakona poznat je po uvođenju podele na „tradicionalne” i „istorijske” verske zajednice i „pravna lica s verskim ciljevima” (nije data definicija za ove pojmove), vraćanju zakonodavstva na period Kraljevine Jugoslavije i po ideji da osnova za uređenje odnosa između crkve i države bude „teorija sinfonije”, poznata iz vremena vizantijskog cara Justinijana I, iz 6. veka. Sve ove novine sadrže diskriminativne elemente prema evanđeoskim crkvama. Iako su naredne verzije predloga zakona bile pročišćavane, osnovna podela na „tradicionalne” i „istorijske”, s jedne strane, i sve ostale, s druge strane, zadržana je u svim predlozima. Svi komentatori te podele, uključujući i evropskog pravnog eksperta, koga je za tu svrhu angažovalo samo Ministarstvo vera, ocenili su da je takva podela akt diskriminacije. U prvoj tački svog komentara, ovaj pravnik piše: „Ovaj predlog zakona je očigledno pokušaj učvršćivanja privilegovanog položaja Srpske pravoslavne crkve... i davanja prednosti tradicionalnim crkvama i verskim zajednicama... On stvara predrasude prema svim drugim verskim zajednicama u Srbiji...”6
Međutim, iako ovaj predlog zakona još nije usvojen, diskriminacija začeta u njemu već je našla put do drugih zakona, koji jesu usvojeni, i već ubire danak među evanđeoskim crkvama i vernicima. Navodimo samo dva primera. Podela na „tradicionalne” i „istorijske”, i ostale ušla je npr. u Zakon o osnovnom i srednjem obrazovanju, tako da deca roditelja evanđeoskih vernika nemaju prava da uče veronauku svoje crkve, jer nije ponuđena kao opcija. Drugi primer je Zakon o porezu na imovinu. Član 12., pod naslovom Poreska oslobo đ enja, stav 3) glasi: „ Porez na imovinu ne plaća se na prava na nepokretnosti... u svojini tradicionalnih crkava i verskih zajednica (Srpska pravoslavna crkva, Islamska zajednica, Katolička crkva, Slovačka Evangelistička crkva a.v., Jevrejska zajednica, Reformatska hrišćanska crkva i Evangelistička hrišćanska crkva a.v.), koje su namenjene i koriste se za obavljanje verskih obreda. ” 7 Za razliku od ovoga, raniji Zakon o porezu na imovinu tretirao je sve verske zajednice jednako.
Korak u boljem pravcu
Kad se sve prethodno uzme u obzir, postaje jasno da se i pred našim društvom i pred evanđeoskim hrišćanstvom u Srbiji nalaze makar dva krupna zadatka: upoznavanje i saradnja. Zadatak evanđeoskih hrišćana je da se više i jasnije ovom društvu predstave, a zadatak društva trebalo bi da bude da za to predstavljanje stvori više prostora, kako u medijima, tako i u zakonima i institucijama. Evropska reformacija bi morala da dobije više prostora u našim udžbenicima.
Što se tiče saradnje, evanđeosko hrišćanstvo može da bude dobar most kulturne razmene i raznih oblika društvene saradnje između ovog društva i društava najvećeg broja zemalja u svetu. Ako bi se za takvu saradnju stvorile institucionalne osnove, ovo društvo bi time sebi otvorilo još jedna važna vrata prema svetu, a imalo bi i značajnu korist.
Dane Vidović ,
propovednik
Nadam ste da ste dobili malo drugačiju viziju o tome ko su protestanti.
udarila recesija pa se čovjek mora snalazit 