#1076 Re: Zenica / III Korpus A RBiH
Posted: 26/05/2016 14:02
Stanje ljudstva i naoružanja u 3. korpusu, januar 1993:
328. bbr. je prirodni sljedbenik jedinica koje su prije njenog zvaničnog formiranja djelovale na području Zavidovićke opštine. To su bile jedinice pod komandom OpSO koji je u tom periodu bio nosilac odbrambenih aktivnosti na području Zavidovića. Krajem 1992. g. (19.12.) većina tih jedinica ulazi u sastav tada formirane 318.bbr.,dok manji broj ostaje i dalje pod neposrednom komandom OpSO Zavidovići. Zbog ukazanih potreba sredinom novembra 1993. dolazi do formiranja 320. bbr. u čiji sastav ulaze jedinice iz sastava OpSO,kao i jedan broj boraca iz 318. bbr. Od tada pa sve do kraja septembra 1994. g. na području Zavidovićke opštine djeluju dvije brigade: 318. bbr. i 320. bbr.
Dana 28.09.1994.g.u okviru procesa reorganizacije jedinica ARBIH, pomenute brigade transformišu se u jedna, koja pod nazivom 328. bbr. djeluje do današnjih dana i dalje. U momentu formiranja ova jedinca brojala je cca 4500 vojnika.
Komandanti OpSO i brigada koje su djelovale na ovom području su bili: Sead Starčević, Ismet Memagić i Fuad Zilkić (OpSO); Haris Ćatić i Jasmin Šarić: 318.bbr.; Fuad Zilkić( 320. i 328.bbr.).
Iz gore navedenih činjenica jasno se uočava, odnosno potkrepljuje konstatacija o 328.bbr. kao prirodnom sljedbeniku ranijih formacija koje su bile teritorijalno vezane za nasu opštinu.
Rezultati koji su ostvareni u dosadašnjem toku odbrambene i oslobodilačke borbe jasno ukazuju da su Zavidovićki borci, odn. borci i starješine sadašnje 328 bbr., ostvarili niz vrlo značajnih uspjeha, prvenstveno na bojnom polju, koji mora se priznati, vrlo česti nisu bili adekvatno prezentovani široj javnosti i ukupno gledajući nisu imali takvog odjeka kao uspjesi nekih drugih jedinica.
Zavidovićka opština, zahvaljujući prije svega borcima i jedinicama sa ovog područja, jedna je od onih čija se slobodna teritorija od početka agresije do danas same, sirila. Tako su Zavidovići, od svojevremenom prepolovljene opštine, gdje je SCA držao pod svojom kontrolom oko 50% teritorije, postali opština koja je u cijelosti slobodna, u svojoj predratnoj veličini.
Prvi veliki uspjeh Zavidovićki borci su ostvarili 29.05.1992.g. zaustavivši jak agresorski napad u dolini Krivaje u rn. s. Smailbašići, 14 km od grada. Ubrzo nakon toga, 10.06.1992.g. naši borci oslobođaju planinu Klek koja se nalazi nad samim gradom i tako eliminišu neposrednu opasnost po grad. Tokom čitavog ljeta i jeseni 1992.g. vode se teške i dugotrajne borbe protiv četnika u dolini r. Gostović. Zavidovićki branitelji su danima iscrpljivali neprijatelja i nanosili mu gubitke. Početkom decembra ti napori su urodili plodom i nakon pobjeda na Vrlaji, Sajtovcu, Verigovcu i Grabovici rezultirali su konačnim oslobađanjem cjelokupne doline Gostovića, kao i dijela teritorije žepačke opštine. Bila je to jedna od najvećih pobjeda ARBiH u prvoj godini rata, a ujedno i najveća cjelovita površina oslobođene teritorije koja je iznosila oko 200 km2.U okviru toga oslobođeno je 17 sela. U dotadašnjim borbama Zavidovićki borci su na onaj svijet otpremili 68 četnika sa užeg područja Gostovića. Njihov spisak pronađen je u zarobljenim čelničkim novinama tzv. „Udrim“.
Upravo u danima kada su se u ovim krajevima vodile teške borbe za slobodu, jedan dio već iskusnih Zavidovićkih boraca odlazi na Maglajsko ratište da potpomogne odbranu Maglaja. Naši borci tom prilikom daju puni doprinos odbrani susjednog grada, duboko svjesni da se zemlja ne brani samo na svojoj opštini.
Interesantno je pomenuti da su naši borci već tokom 1992. g. u dva navrata 02. 10. i 07.11. oslobađali lijevi vrh brda Blizna, dominantnog objekta na ovcom terenu i jednog od najjačih četničkih uporišta u Srednjoj Bosni. Agresoru su naneseni gubici u živoj sili i MTS-u a naši borci su bili prinuđeni na provlačenje sa oslobođenog vrha Blizne zbog izuzetno jake koncentracije neprijateljske artiljerijske vatre.
Početkom 1993.g. težište b/d prebacuje se na sjeveroistočni i istočni dio Zavidovićkog ratišta gdje neprijatelj svim silama pokušava da siđe u dolinu r. Krivaje radi stvaranja cestovnog koridora dolinom ove rijeke. Od brojnih napada izdvojili bismo one u januaru i martu i bitke koje su značile biti ili ne biti za ovaj kraj. I pored svih teškoća i tehnički daleko opremljenijih agresorskih snaga, napadi na Sadickoj visi k 715 su odbijeni. Inače, četničkih napada je bilo zaista mnogo, bili su skoro svakodnevni, tako da se komotno može reci da nije bilo dana bez b/d na Zavidovićkom ratištu. Neprijatelj bi nakon svakog neuspjeha granatirao gradsko područje i naseljena mjesta opštine.
I pored svakodnevnih borbi jedan broj Zavidovićkih boraca, njih oko 100, odlazi na područje Viteza gdje su postrojbe HVO-a već aktivno djelovale protiv jedinica ARBiH. Bilo je to u aprilu 1993. g.U to vrijeme snage tadašnje 318. bbr. i OpSO ponovo odbijaju jake i dobro organi zova ne napade četnika na vise pravaca. Najžešći su bili na području Hajderovića, Sadickoj visi i k 513, a nešto poslije toga namjere SCA su bile osujećene i na objektu Previla sa koga su naši borci kontrolisali područje sela Dolac, D. Bočinja i Globarica.
Ono što četnici nisu uspjeli sami pokušaće zajedno sa ekstremnim dijelom HVO-a. Tako 24.06.1993. g. postrojbe 111 xp brigade HVO-a iz svog raspoloživog naoružanja napadaju gradsko područje na desnoj obali rijeke Bosne. Kako su se već nalazili na lijevoj strani, cilj im je bio okupacija cjelokupne površine grada i dijela popštinske teritorije, dok .je preostali dio po dogovoru dva neprijatelja trebalo da pripadne četnicima. Zaluđeni tim namjerama četnici i HVO u rn. s. D. Bočinja i Globarica instaliraju pontonski most na r. Bosni kojim će čitavo vrijeme sukoba sa HVO sa Ozrena i dr. okupiranih područja na ovo ratište pristizati četničke jedinice i zajedno sa ekstremistima HVO-a svakodnevno atakovati na grad. Međutim i u ovakvim do tada najtežim uslovima Zavidovićki borci uspijevaju da odbiju sve napade i da ustaše potisnu van područja grada oslobodivši njihovo najjača uporište s. Biljačići. Formirane su nove l/o i prema ustašama tako da je njihova ukupna dužina iznosila oko 90 km. Na toliko širokom prostoru trebalo je braniti i grad i opštinu, stanovništvo i materijalna dobra u nevjerovatno teškim okolnostima i to od dva združena neprijatelja. Pakao koji je slijedio narednih mjeseci na ratištu Dubravice neposredno iznad grada teško je opisati. Napadi združenih neprijatelja bili su stalni. Jedan od najjačih bio je 11.08., zatim dva dana kasnije 13.08. Uslijedilo je niz nešto slabijih ali veoma opasnih napada da bi daleko najorganizovaniji i najžešći bio 26. 9. 1993. Kako je l/o bila veoma blizu grada neprijatelji su svim silama i sa desetak tenkova pokusali probiti naše l/o u rn. Zubica i Dubravice.
Iako u svemu podređeni osim u moralu i htijenju, naši borci nadčovječanskim naporima odbijaju i u smiraj dana okončavaju ovaj napad. Svi ostali pokušaji imali su sličan završetak.
Zimu 93/94 ovaj kraj će dočekati u skoro totalnoj blokadi, borci sa oksudnim naoružanjem, municijom koja se brojala na komad, sa simboličnim zalihama hrane koje je iz dana u dan bilo sve manje i sa samo jednom uskom vezom sa ostalim slobodnim dijelovima teritorije planinskim putem preko Ponijera. Uz sve to vojska je bila vrlo oskudno odjevena i obuvena. Ni u takvoj situaciji nije bilo dilema niti pada morala. U više navrata naši borci izvode uspjele diverzantske akcije ulazeći u dubinu neprijateljske teritorije, a najveći poraz ustaškim formacijama nanesen je krajem januara 94.g. kada su jedinice iz sastava 318. i 320. bbr. uz neke pridodate jedinice iz sastava 3K oslobodile objekat Varda. Time su stečene pretpostavke za dalje napredovanje naših snaga prema Žepču i Maglaju. Međutim mjesec dana kasnije uslijediće primirje i prestanak sukoba sa HVO-om.
Istovremeno na sjevernom dijelu Zavidovićkog ratišta naši borci bilježe novi uspjeh. Osujećeni su brojni četnički napadi na Zeleni kamen, čijim bi padom bio neposredno ugrožen i sam grad. Napadi su nesmanjenim intenzitetom trajali nekoliko dana. Na uski prostor Zelenog kamena iz više pravaca padalo je i po 1000 art. projektila u jednom danu. Nakon uzaludnih pokušaja i velikih gubitaka koje su pretrpjele u zz/s četnici posustaju pred stamenom odbranom naših boraca. U ovakvim veličanstvenim bitkama rađali su se Zavidovićki „Zlatni ljiljani“.
U najkraćem mogućem prikazu borbenih rezultata jedinica iz sastava sadašnje 328. bbr. ne mogu se ne spomenuti aprilski i majski uspjesi Zavidovićkih kada su oslobođeni Pavetina i Stolici, značajni objekti u dolini Krivaje.
Juna pomenute godine združene snage 3K sa pridodatim "Crnim labudovima" ostvarili su impozantne rezultate. Za veliki dio uspjeha zaslužni su borci današnje 328.bbr. koji su po broju ljudstva bili najbrojniji učesnici u operaciji „Brana 94“. Nakon uvođenja „Crnih labudova'' od strane Zavidovićkih boraca u pozadinu neprijateljske l/o naše snage su oslobodile vrlo značajne objekte za dalja borbena dejstva i to Šuplju bukvu i Simin brijeg kao i 12 sela i oko 30 km2. Tih dana SCA na ovo ratište dovlači velika pojačanja u ljudstvu i tehnici i ohrabren prisustvom ratnog zločinca Ratka Mladica koji će neposredno komandovati akcijom preduzima ofanzivu do tad neviđenih razmjera na naše l/o. Težište napada bilo je usmjereno na k 715 čijim bi eventualnim padom bilo direktno ugroženo cjelokupno područje Hajderovića i veliki dio slobodne teritorije. Naši borci uz pomoć drugih jedinica 3K odbili su sve agresorske napade nanijevši mu velike gubitke u zz/s i uništivši mu nekoliko tenkova. Četnici tad utvrđuju svoje položaje na svega 30 m od naših l/o svakodnevno nastojeći ugroziti naše položaje. Budno motreći kroz periskope pripadnici naših jedinica to im nisu nikada dozvolili.
U mjesecu septembru slijedi reorganizacija i spajanje 318. i 320. bbr. u 328. bbr. Tih dana naša jedinica je iz svog sastav iznjedrila i 4. mnb jedan od najboljih u 3K.
U novembru iste godine interventne jedinice 328. bbr. u dobro isplaniranoj i izvedenoj akciji oslobađaju Davulija. Oslobađanjem Davulije konačno je oslobodjen i kompletan plato k 715 a četnici maknuti na „pristojnu“ udaljenost. Istovremeno je oslobođena i Malovan greda. Ponovo su Zavidovićki borci dali maksimalan doprinos ovim uspjesima. Oni će do maja 95.g. uspješno čuvati i braniti novooslobođena područja kao i ostala na kojima je SCA svakodnevno djelovao. Krajem maja ove godine ponovo je uslijedila kontraofanziva jedinica ARBiH i novi veliki uspjesi od kojih je najznačajniji stavljanje pod našu kontrolu cjelokupne grede Podsjelovo, Jezera i Gaja. U tim b/d borci 328. bbr. ponovo su dali značajan doprinos.
Najsjaniji trenuci za ovaj kraj dogodili su se 10. 09.1995. i narednih septembarskih dana kada je konačno oslobođena Vozuća, Blizna, s. Dolac i veliki dio Ozrena. Borci 328. bbr. bili su i ovoj operaciji sastavni dio mehanizma naših združenih snaga koji je vrlo dobro funkcionisao. Okončanjem ove operacije Zavidovićka opština je u potpunosti postala slobodna. Do pobjede na Vozućoj površina novooslobođenih prostora je iznosila oko 270 km2. Ne zanemarujući udio ostalih jedinica u dosadašnjim uspjesima, za ovaj kraj je ipak od presudnog značaja bila borba, spremnost, odlučnost i hrabrost v.jnika 328. bbr., odnosno jedinica od kojih je ona nastala. Sve linije koje su držali Zavidovićki borci bile su neprelazna barijera za agresora. Istina bilo je određenih pomjeranja i korekcija ali daleko više u dubinu neprijateljske teritorije.
O tome dovoljno kazuje i činjenica da su branitelji Zavidovića u b/d sa četnicima ušli i započeli na samom rubu grada da bi danas, nakon kontinuiranog uspjeha i velikih bitaka, čvrsto stajali na svjoim l/o duboko na teritoriju Maglajske opštine.
U borbi za odbranu ovih teritorija i države RBiH živote je dalo 417 boraca sa područja naše opštine, njih 7 je nestalo u b/d a oko 2000 je ranjeno. 23 pripadnika 328. bbr. dobitnici su najvišeg vojničkog priznanja „Zlatni ljiljan“. Još 3 naša doskorašanja pripadnika koji su sada u redovima 4. mnb i 35. dKoV takođe su dobitnici „Zlatnog Ljiljana“. Ova brigada kao i brigada čijim je spajanjem nastala 328. bbr. pismeno su pohvaljivane od strane komandanta GS ARBiH. (318., 320. i 328. bbr.).
Sve to govori u prilog konstataciji o golemim i značajnim uspjesima Zavidovićkih boraca odn. jedinica sa ovog područja. I pored brojnih pojedinačnih priznanja nijedna od Zavidovićkih jedinica nije nosilac adekvatnog kolektivnog priznanja. Mišljena smo da 328. bbr. s punim pravom može i treba da ponese epitet slavne ili što je možda i realnije viteške brigade. Bila bi to velika čast i odgovarajuće priznanje kako za naše borce tako i za čitavu opštinu i grad. Ujedno bi se na izvjestan način odužili i žrtvama naših šehida i poginulih boraca koji su u velikom broju dali svoje živote za slobodu ove zemlje.
Sta bi sa onim nenaoruzani goloruki muslimanski narod? 
Kraj 1991 godine oni postrojavaju jedinice PL. 
Gdje sada moee?
