Matrix ima svoje uporiste u Platonu, tacnije u sedmoj glavi Republike, "Alegorija o Pecini". Marx je iskoristio Platonove teze o duhovnoj zarobljenosti vecine ljudi i "preveo" ih na materijalni svijet (Ruso je zacetnik "materijalnog" tumacenja Platona dok je Hegel zadrzao u glavnom platonsku metafiziku). Otuda u Matrix-u I ideja da su ljudi svedeni na proizvodnu grupu pukih bioloskih kreatura sto je simbolizirano prikazivanjem baterije u famoznom dijalogu unutar Matrixa izmedju Nea i njegovog ucitelja Morfiusa.
To je drugi elemenat platonske osnovanosti ovog filma. Relacija ucenik-ucitelj je i te kako izrazena sto sugerira da covjek kao pojedinac nije dovoljan sam sebi i da ne moze bez pomoci duhovnog vodica, senseja, sufijskog shejha, zen-majstora i u materijalnim uslovima bez "revolucionarne avangarde" (opet Marx) oktriti svoju istinsku prirodu i shodno tome boriti se za istinske vrijednosti.
U pecinskoj alegoriji covjek je u okovima i ima primoran je gledati ravno poput konja sto podrazumijeva linearni, ograniceni pristup realitetu (sa obje strane je "zauzdan" i ograniceno mu je vidno polje). On ne vidi istinsku sliku a nikada nije ugledao sunce (simbol spoznaje, monoteisti bi rekli platonski simbol za Vrhovno
Bice koje je ON dakle lice, dok cisti teisti ili religijsko-filozofski pogledi koji podrazumijevaju postojanje Vrhovnog
Bitka citaju Platonovu simboliku kao predstavljanje bozanskog NECEGA, dakle impersonalnu nadravnu transcedentalnost). Jedino sto vidi jesu sijenke koje na zidu koje su omogucene refleksijom koju pruza zapaljena vatra u pecini. Gledajuci u vatru zarobljeni covjek smatra da je ONA istinska realnost i vrhunac dometa jer ista podrazumijeva odredjene karakteristike tj. atribute Sunca. Medjutim on ne moze dokuciti nesto sto njegova percepcija nije iskusila (otuda je iskustvo u misticnim tradicijama Islama, Krscanstva [pogledati pisanja Meister Echart-a], budizma i hinduizma jedino relevantno mjerilo istinitosti religijske spoznaje koja nije iracionalna vec podrazumijeva budjenje unutarnjeg oka sto bi bilo ravno izlasku zarobljenika iz pecine i njegovom direktnom gledanju u Sunce), te zbog toga sklon je negiranju istinske realnosti. Medjutim, ako uz pomoc ucitelja, koji prije svega ima duznost da ga UBIJEDI da je zarobljen, uspije izaci na istinsko svjetlo, tj iz pecine i ugledati Sunce, on je u ozbiljnom hednikepu jer kao duhovni paraplegicar nikada nije iskusio nesto toliko svijetlo poput sunca i sto je prirodno, oci mu nisu navikle na intenzitet svjetlosti. Zbog toga isti je u iskusenju da se vrati nazad u pecinu.
Sada, prevedimo neke od ovih instanci na Matrix i vidjecemo neoborive paralele. Neo trazi istinu jer uvidja da nesto nije u redu sa svijetom oko njega. Nalazi ga Morfius (arapski men dzedde wedzede - ko trazi nadje) i ukazuje mu da je njegova teorija ispravna medjutim veliki je korak izmedju racionalne spoznaje da nesto nije istina i iskustvene. Nuzno, Neo dobija pilulu i svijet oko njega pocinje da se topi i ubrzo mu postaje jasno (ali ne sasvim) o cemu je rijec. Tek nakon totalnog osvjescenja Neo shvata o cemu se radi i njegov um nije sasvim u stanju to prihvatiti, sto se na kraju ipak desava.
Primjer covjeka koji zeli da se vrati u pecinu je lik (zaboravio sam mu ime) koji sklapa dogovor sa Smithom koji mu treba omoguciti da bude vracen nazad u Matrix. "Ignorance is bliss" opet jedna relfeksivna interpretacija platonske misli. Neznanje jeste blagostanje ali u relativnom smislu, medjutim za covjeka koji je istinski realiziran kao covjek, ma koliko neznanje moglo donijeti relativnog dobra, neznanje je ipak po sebi zlo jer drzi covjeka u okovima, omogucava njegovu eksploataciju od strane drugih ljudi ili masina itd. To je u filmu docarano zarobljenosti covjeka u mehaniziranom "kafezu" oblika jajeta sto sugerira infantilnost zarobljenog covjeka koje poput pileta ceka da izadje iz ljuske a za sta mu je ptorebna toplota majcinog tijela sto ce reci da je covjek zavistan od drugog za postizanje realizacije svoje latentne ali istinske licnosti.
Moglo bi se o ovome jos mnogo toga reci ali toliko od mene za sada
Mislio sam da se osvrces na post od @JOFLE.
